Polisin arama yetkisine kısıtlama: Yazılı emir olmadan üst ve araç araması yapılamayacak

İçişleri Bakanlığı’n yazılı buyruğu sonradan hazırlanmak üzere, üst ve araç aramasına izin veren yönetmeliği Batman Barosu’nun açtığı dava sonucunda Danıştay tarafından birtakım maddeler iptal edildi.

İçişleri Bakanlığı, yazılı buyruğu daha sonra hazırlanmak üzere kolluk kuvvetlerinin üst ve araç aramasına “Adli ve Tedbire Arama Yönetmeliği” ile izin verildi. Yapılan bu değişikliğe Batman Barosu tarafından itiraz edildi. Baro,  yönetmeliğin ‘yazılı buyruğu sonradan hazırlanmak üzere, kolluğa üst, araç ve aracın görünmeyen yerlerinde arama yetkisi’ veren unsurlarına itiraz etti.

Danıştay, Batman Barosu’nun kolluk kuvvetlerinin arama yetkisini genişleten İçişleri Bakanlığı’nın “Adli ve Tedbire Arama Yönetmeliği”nin kimi hususlarına karşı açtığı davada, ‘Anayasal hak ihlali’ gerekçesiyle kısmi iptal kararı verdi.

“Arama kolluk amirinin yazılı, ivedi hâllerde sonradan yazıyla teyit edilmek üzere kelamlı buyruğuyla yapılabilir”

Gazete Duvar’dan Metin Yoksu’nun haberine göre; Başvuruyu karara bağlayan Danıştay 10’uncu Dairesi’nin münasebetinde, “Kişinin üstü ve eşyası ile aracının dışarıdan bakıldığında içerisi görünmeyen kısımlarının aranması; İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenecek temeller dâhilinde mülki amirin görevlendireceği kolluk amirinin yazılı, tez hâllerde sonradan yazıyla teyit edilmek üzere kelamlı buyruğuyla yapılabilir” sözleri kullanıldı.

Münasebette, yönetmeliğin ilgili kısmının Anayasa’nın 20’nci hususunun ihlali olduğuna ve arama yetkisinin yalnızca mahkeme kararı ile olabileceği belirtilerek şunları kaydedildi:

“Anayasa’nın 20. hususuyla çelişmektedir”

“Yönetmelikte hâkim kararı olmaksızın arama yapılmasına imkân tanınmaktadır. Anayasa’nın 20. unsurunun anılan kararı açık olup gecikmesinde sakınca bulunan bir hâl olmaksızın yöntemine uygun verilmiş hâkim kararı dışında diğer bir merciin kararıyla arama yapılması mümkün değildir. Bundan Ötürü kural, bu tarafıyla Anayasa’nın 20. hususuyla çelişmektedir.

Kuralda, tez hâllerde sonradan yazıyla teyit edilmek üzere mülki amirin belirleyeceği kolluk amirinin kelamlı buyruğuyla de arama yapılabileceği belirtilmektedir. Anayasa’nın 20. hususunun anılan kararı uyarınca gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde dahi kanunla yetkili kılınmış merciin yazılı buyruğu bulunmadıkça arama yapılması mümkün değildir. Bundan Ötürü kural bu istikametiyle de Anayasa’nın 20. hususunu ihlal etmektedir. Açıklanan nedenlerle kural, Anayasa’nın 20. unsuruna alışılmamıştır. İptali gerekir.”

“Bu kararın artık uygulanmaması gerekiyor”

Batman Barosu Başkanı avukat Erkan Şenses, kararın 23 Kasım 2021 tarihinde verildiğini kendilerine ise yeni bildiri yapıldığını söyledi. Mevcut yönetmelikte İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenen temeller dâhilinde mülki amirin görevlendirdiği kolluk amirinin yazılı buyruğuna bırakıldığını dile getiren Şenses “Gecikmesinde sakınca bulunmayan hâllerde de hâkim kararı olmaksızın arama yapılmasına imkân tanınmaktaydı. Yönetmelikte, çabuk hâllerde sonradan yazıyla teyit edilmek üzere mülki amirin belirleyeceği kolluk amirinin kelamlı buyruğuyla de arama yapılabileceği belirtilmekteydi. Anayasa’nın 20. unsuruyla korunan özel hayatın kapalılığı hakkına ölçüsüz bir müdahale olan anılan yönetmelik kararının iptal edilmesiyle Anayasa’ya karşıtlık hali Danıştay tarafından düzeltilmiştir. Danıştay kararının Bakanlıklara bildirim edilmesi sonrası yönetmeliğin iptal edilen bu kararının artık uygulanmaması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.