CHP’li Kuşoğlu: Yapılan hesaplara göre yurt dışında 200 milyar dolarları var

CHP Genel Başkan Yardımcısı Bülent Kuşoğlu, Türkiye gibi “çift paralı ekonomilerde” öncelikle döviz krizi yaşandığını ifade ederek, “Bu devirde güçlü edilenler, iktidar tarafından bilhassa kayırılanlar, bizim ‘beşli çete’ dediklerimiz de dahil olmak üzere bu periyotta varlıklı olanlar o dövizleri aldı yurtdışına götürdüler. Şu anda yapılan hesaplara göre yurtdışında en az 200 milyar dolarları var. 100 milyar dolar gelsin Türkiye’yi abat ederiz, en azından krizden çıkabilmemiz için bu türlü bir meblağ gerekir. Yurtdışına götürüldü, bir taraftan da bu para kaçırıldı. Türklere ait en az 200 milyar dolar var yurt dışında. Bunun nedeni şu Türk yatırımcı bunu yurtdışına götürmüş demek ki çok büyük bir güven krizi var her şeyden önce. Siz bu güven krizini çözmeden bu ekonomik krizi çözebilir misiniz, ne kadar mümkün ?” diye konuştu.

CHP Genel Başkan Yardımcısı, Ankara Milletvekili Bülent Kuşoğlu ve HDP İstanbul Milletvekili Erol Katırcıoğlu, Ankara’da Mülkiyeliler Birliği’nin düzenlediği “Ekonomik Kriz Konferansı’nda” konuştu.

Konferansın üçüncü oturumu olan “Krizin Siyaseti: Nedenler ve Çıkış Yolları” başlıklı oturumda konuşan Kuşoğlu, şunları söyledi:

“İnanın bilmiyorlar”

“Biz CHP olarak diğer siyasi partilere göre daha fazla sorumluluk hissediyoruz zira CHP ana muhalefet partisi, önümüzdeki periyotta bu sıkıntıları, kahırları çözmesi gereken parti. Hem kaygılıyız hem de herkesten daha fazla sorunluyuz ciddiye alıyoruz krizi, tekliflerimiz var yapılması gerekenler olarak. Neden telaşlıyız, birtakım mevzuları toplumunun anlamamasından ötürü telaşlıyız. Plan Bütçe Komitesi, Meclis’in maddelerinin yüzde 80’nin geçtiği yer ve iktisatla ilgili yasalar oradan geçiyor. Orada iktidara mensup milletvekilleri de bu mevzuyu bilen bireylerin olması gerekiyor, inanın bilmiyorlar. Geçen yılki kamuoyu yoklamalarına bakar mısınız? AKP’nin Erdoğan’ın oyları yeni ekonomi siyasetlerini açıkladıkları zaman oy oranındaki düşüş durdu. Onun için kaygılıyız. Diğer taraftan dünyada da bir kriz var istikrarlar değişiyor, bu türlü bir periyotta Türkiye’nin tarafının çok iyi tespit edilmesi lazım Türkiye’nin bu Çin-Amerika çekişmesi içerisinde çok doğru bir yere oturtulması lazım, çok planlı hareket etmesi lazım, öncelikli kesimlerin çok doğru tespit edilmesi lazım.

“Döviz borçlarını ödemekte zorlanıyorlar”

Korkut hocanın baştan ifade ettiği kolay bir kriz değil bu bir buhran, yalnızca iktisatta de kriz yok, basında da devlette de toplumda da parlamentoda da kriz var. Bunu bir buhran olarak tanımlıyoruz, işin değişik tarafı bu krizin tahlili ekonomik değil öncelik siyaset kurumunda. Demokrasiyle, itimatla kontaklı. Bu periyotla ilgili olarak bir tanımlama yapmak istersem; dünyada en fazla likitin olduğu borçlanma yapılabilecek olan bir periyotta borçlandılar, bu borcu gelir getirmeyecek bilhassa döviz getirmeyecek alanlarda kullandılar. Döviz borçlarını ödemekte şu anda zorlanıyorlar.

“Yurt dışında en az 200 milyar dolarları var”

Türkiye benzeri iki paralı, çift paralı ekonomilerde kriz öncelikle döviz krizidir. Maalesef döviz biterse onu kriz olarak tanımlıyoruz. Bunlar bu periyotta borçlandılarağırlıklı olarak inşaat sektöründe o parayı kullandılar, döviz getirecek üreteceğimiz bir alanda kullanmadılar… Türkiye borç aldı aldı ödeyemez duruma geldi. Bir de buna ek olarak bu devirde güçlü edilenler, iktidar tarafından bilhassa kayırılanlar, bizim ‘beşli çete’ dediklerimiz de dahil olmak üzere bu devirde güçlü olanlar o dövizleri aldı yurtdışına götürdüler. Şu anda yapılan hesaplara göre yurtdışında en az 200 milyar dolarları var. 100 milyar dolar gelsin Türkiye’yi abat ederiz, en azından krizden çıkabilmemiz için bu türlü bir meblağ gerekir. Yurtdışına götürüldü bir taraftan da bu para, kaçırıldı. Türklere ait en az 200 milyar dolar var yurt dışında. Bunun nedeni şu Türk yatırımcı bunu yurtdışına götürmüş demek ki çok büyük bir güven krizi var her şeyden önce. Siz bu güven krizini çözmeden bu ekonomik krizi çözebilir misiniz, ne kadar mümkün ?

“Adaleti can ve mal güvenliği, demokrasiyi, halkça paylaşımı sağlamak lazım”

Pekala ne yapacağız bu mevzularla ilgili olarak, tahlili hep bir arada bulmamız gerekiyor. Bir defa biraz önce söylediğim gibi ekonomik krizle ilgili olarak tahlil öncelikle siyasi, güven ortamının yaratılması gerekiyor. Önce demokrasinin tesis edilmesi gerekiyor. Dört ayaklı bir tahlil teklifimiz var; adaleti, can ve mal güvenliğini, demokrasiyi, hakça paylaşımı sağlamak lazım. Sonra üreten ve zenginleşen bir Türkiye oluşturmak lazım. Üretmeyi, döviz kazanmayı ön plana alan bir Türkiye. Hakça paylaşımı, sosyal adaleti ön plana almak lazım üçüncü ayak o, sonra da bunun sürdürülebilir olması lazım.

“Kur farkından doğan karlar nedeniyle 40 milyar küsür beyan edilmiş kurumlar tarafından”

Cuma günü genel konsey kapalıydıfakat sabahtan itibaren Plan Bütçe Komisyonu’na getirilen bir torba kanunu görüştük. Bilmece çözer buradaki hinlik nedir diye onları bulmaya çalışıyorsunuz. Bu türlü bir parlamento tertibi olmaz. Olağanda yönetmelikle çıkması gereken kanunlar var, bürokrasi kendisini garantiye alabilmesi için onları kanun olarak düzenletiyor ve Meclis’te buna kimse itiraz etmiyor. Bir defa tahlil olabilmesi için nitekim parlamenter düzene ihtiyaç var. Parlamento çalışmıyor en azından çalışır hale getirmemiz lazım. Kur korumalı mevduat hesabı çıktı, yalnızca yıl sonu itibariyle kambiyo karları yani kur farkından doğan karlar nedeniyle 40 milyar küsur beyan edilmiş kurumlar tarafından, 10 milyar 165 milyon lira ödenmesi gereken vergi alınmıyor, ödenmiyor yalnızca kur farkından kaynaklı. 10 bin küsur şirket döviz tercih etmiş onların dediği Türk lirasını tercih etmemişler ondan sonra da onlara muafiyet çıkarılmış onlar teşvik edilmiş. Biz bunu Meclis’te tartışamıyoruz, o denli bir ortam yok. Kendi yatırımcımızın yatırım yapabileceği bir iklim oluşturmamız lazım, hukuk sistemi oluşturmamız lazım. Hukuk sisteminiz yoksa, garantiniz yoksa nasıl yatırım yaparsınız. Yeni kurumlara, kurallara, kanunlara ihtiyaç var. İhale kanunu 200’e yakın kere değiştirilmiş. Varlık Fonu 2016’da çıkarıldı 20’ye yakın değişiklik yapılmış.

“Teknoloji, bu alanda riski hiçbir şekilde özel bölüm almaz”

Bu devir neoliberalizmin bittiği bir devir, ıstırapları olan bir dönemfakat ek olarak bizler ne yapacağız. Eğitim, tarım, enerji, yüksek teknoloji ve sıhhatle ilgili olarak kesinlikle kamunun devreye girmesi lazım. Yatırımcı olması gerekiyorsa yatırımcı yahut pazarlamacı olması gerekiyorsa pazarlamacı, kamu devreye girmeden çözmemiz mümkün değil. Kamu güya bundan evvelki periyotta bir yanlışlıkmış anlatıldı. Gelişen birçok ülke Güney Kore dahil gerisinde devlet yoksa pazarlama da yapamıyor, üretim de yapamıyor. Teknoloji, bu alanda riski hiçbir şekilde özel bölüm almaz. Teknolojide riski kamunun alması gerekiyor, yol göstermesi gerekiyor. Bu tarım, eğitim, sağlıki alanlar için de geçerli.”

HDP’li Katırcıoğlu: Paranın geçmeyeceği hizmetler yaratmamız lazım 

HDP’li Erol Katırcıoğlu da Türkiye’de iktisadın geldiği noktaya ilişkin şunları belirtti:

“Neoliberalizmin de değiştiğini görmek gerekiyor. Bilhassa bu ideolojiyi benimsemiş olan çeşitli kurumlardan gelen sözlerden anladığımız, bizim daha solda duran şahısların söylediğine şeyler geliyor. ‘Kamunun bir biçimde işin içinde olması gerek’ diyorlar. Onlar da gelir dağılımın çok önemli olduğunu söylüyorlar. Bu kadar bozuk olmasının, kapitalizmin survive etmesini engelleyeceğini söylüyorlar.

Kamunun rolünü konuşmamız kâfi değil. Bizim daha ileri bir şey söyleyebilmemiz lazım. Kamunun iktisatta katkısı olması lazım, ama hangi kamunun? Kamudan devlet anlaşılıyorsa ben kendimi oraya yakın hissetmiyorum. Gelir dağılımın düzeltilmesi sıkıntısında daha ileri şeyler söylememiz lazım. Paranın geçmeyeceği hizmetler yaratmamız lazım.

“Siyasetin daha yürekli adımlar atmasını bekliyorum”

Bu hükümetin neoliberal olduğunu söylemek doğru gelmiyor bana. Tamamen iradi kararlar alıyor. Türkiye bu türlü bir yere geldi. fakat geldiğimiz yerden baktığımızda bu hükümetin pandemiyle birlikte başlayan problemleri doğru değerlendirmediğini görüyoruz. 2008 itibariyle haklıydı belki2009’da yanlıştı. 2009’dan sonra AKP tamamen iradi kararlarla yönetilir bir anlayışa geldi. Erdoğan, kararları merkezileştirmeye başladı. Esasen başındaki modelde buydu.

“Talebi artırmakla ilgili olarak bir perspektif benimsemek mümkündür”

Erdoğan bütün ipleri eline aldı ve gördüğümüz süreç yaşandı. 2019’da pandemiyle birlikte kimi önlemler almak zorunda kaldılar. fakat bu tercihler, bu iktidarın niteliğini gösteren tercihlerdi. Asıl değerlisi şuydu kriz yalnızca arzla ilgili değil taleple de ilgiliydi. Ürettiğiniz malı satın alacak insanlar yoksa ekonomi yürümez. Bizim görüşümüz, talebin daha çok önemsenmesi gerektiği. Bankacılık sektörü yüzde 22 oranda kar etti. Borsa, yüzde 29 gibi gerçek getiri sağladı. Bunlar şunu gördüler, faiz artırmak biçimindeki siyasetin kendisine faydası olmayacağını gördü. Zira bu çabayı verebilmesi için gerekli dövize de sahip değildi. Bundan Ötürü tercihini tam karşıtı bir yere çevirdi. Düşük TL yüksek dolar yada döviz siyasetine yöneldi. Bu cari açığın kapatılmasına yardımcı olacağı söylendi. Bu türlü olursa döviz sıkıntısı ve enflasyon çözülecek bir perspektif sundular bize. İthal ikamesi manasına gelebilecek bir siyasete dönmek istediler. Bu becerilebilecek bir şey değil. Cari açık artmış bir vaziyette. Buradan onlar umduğu gibi bir gelişme sağlanması mümkün değil.

Talep taraflı bakmamız lazım. Talebi artırmakla ilgili olarak bir perspektif benimsemek mümkündür. Biz diyoruz ki talebin artması farklı kesimlerde farklı sonuçlar üretir. Sermaye ağır ve sabit sermaye yatırımlarıyla oluşmuş kesimlerde tam tersine talep artışı üretimi artırabilir. Fiyatların maaşların artmasıyla talebin artması, enflasyonu artırmaz. Bugüne kadar Türkiye’de bunu tek seslendiren biziz gibi geliyor bana.”