Bir aktivistin gözünden: Mülteci sıkıntısının tek tahlili var, ülke içinde ve ülkeler arasında barışı tesis etmek

* Gülseren Onanç

Rusya’nın Ukrayna’yı işgali ile başlayan Rusya – Ukrayna Savaşı 78 gündür devam ediyor. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Birimi’ne göre 20 Nisan 2022 itibarıyla 2,224 sivil öldü, 2,897 kişi yaralandı. BM Göç Birimi’ne göre Ukrayna savaşından sonra ülkeden ayrılan göçmen sayısı 6 milyonu aştı. Bu savaşın dünya barışı üzerine tesiri uzun devirli olacak. Yıllardır tarafsız kalan Finlandiya ve İsveç’in NATO üyeliği için müracaat yapması iki kutuplu dünyaya süratli geri dönüşün göstergesi.

Misyonu barış siyasetlerini yönlendirmek ve savaşı engellemek olan Uluslararası Kriz Grubu’na göre dünyada takip edilmesi gereken 10 çatışma şöyle: Ukrayna, Etiyopya, Afganistan, Amerika ve Çin çatışması, İran ile Amerika ve İsrail çatışması, Yemen, İsrail-Filistin çatışması, Haiti, Myanmar, Afrika’daki IŞİD gibi cihatçı silahlı örgütler.

Savaş ve çatışmanın doğurduğu mülteci krizi

Dünyaya, etrafa, insanlığa büyük zarar veren savaşların yarattığı sonuçlardan biri de mülteci ve sığınması krizi. BM Mülteci Örgütü UNHCR sayılarına göre dünyada dünyada 82,4 milyon göçmen zorla yerlerinden edilmiş. Bunların 48 milyonu kendi ülkeleri içinde göçe zorlanmış. BM Mülteci Örgütü nezaretindeki 26,4 milyon uluslararası mültecinin geldikleri ülkeler Suriye, Venezuela, Afganistan, Sudan ve Myanmar.

Türkiye: Dünyada en fazla mülteci alan ülke

Dünyada en fazla uluslararası mülteci alan ülke Türkiye. Kolombiya, Pakistan, Uganda ve Almanya en çok göçmen alan diğer ülkeler. Mülteciler en çok komşu ülkelere gidiyorlar. Göçmenlerin yarısı 18 yaşın altında. Türkiye’de UNHCR’ın nezaretinde 4 milyona yakın mülteci var, bunların 3,6 milyonu kayıtlı Suriyeli.

Bütün bu bilgileri Türkiye’de son günlerde yükselen mülteci ve sığınması krizine ilişkin yazdım. Çünkü Suriye’den Türkiye’ye 2011 yılındaki ilk kitlesel göç ile başlayan, son devirde Afganistan’dan Türkiye’ye yönelen göç dalgasıyla devam eden süreçte, siyasi iktidarın sağlıklı bir göç siyaseti izlememesi toplumda göçmen aksiliğinin artmasına yol açtı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın “1 milyon Suriyeliyi istekli olarak geri göndereceğiz” açıklaması, Ümit Özdağ’ın başlattığı sığınmacı karşıtlığı telaffuz ve sosyal medyadan yapılan paylaşımlar “Ülkemde yabancı istemiyorum” dalgasının yükselmesine yol açtı.

Anadolu’nun kadim kültürü bize farklı kimlikler ile yaşamayı öğütler

Türkiye son on yıldır büyük bir mülteci yükünü kaldırmasına karşın, göçmen aksiliğinin gelişmediği bir ülkeydi. Biz mahallemizi, işimizi, aşımızı kendi topraklarından kaçmak zorunda kalmış mağdur göçmenler ile paylaştık. Avrupa’nın mülteci krizine ilişkin ikiyüzlü tavrına rağmen bizler mağdur göçmenlere ev sahipliği yaptık. Sonuçta bizler Anadolu’nun binlerce yıllık farklı kimliklerinin yan yana yaşadığı kadim kültürü ile yoğrulmuş insanlarıyız. Bu özelliklerimiz ile gurur duymalı, iktidardan bir an önce sağlıklı bir göç siyaseti talep etmeliyiz.

Suriyeli bayanlar telaşlı

Bakın Suriyeli bayanlar, son günlerde fitili ateşlenen sığınmacı karşıtlığı nedeniyle zor günler geçiriyor. Ev işçisi Ayşe, çocuklarını dışarıya bile çıkaramadığını, tehdit edildiğini anlatırken Esma “Toplu taşımada Arapça kitap okumayı bile bıraktım” diyor.

Galatarasay Üniversitesi Öğretim Vazifelisi ve Göç Araştırmaları Derneği (GAR) kurucu Başkanı Doç. Dr. Didem Danış, Türkiye’deki şartların Suriyeliler için ağır olmasına karşın çok önemli bir kısmının geri dönmek istemediğini söylüyor. Didem Danış, “Türkiye’nin hem ulusal mevzuatı, hem de imza koyduğu uluslararası hukuk metinlerinin, geri göndermenin lakin istekli olursa olabileceğini söylüyor. Suriyelileri geri göndereceğiz’ kelamlarının gerçekte bir karşılığı yok. Siyasi saiklerle, seçime yönelik telaffuzlar bunlar” diyor.

Siyasetin sorunun özüne inip asıl sıkıntıya karşılık üretmesi gerekiyor. Mülteci veren ülkelere bakın: Suriye, Venezuela, Afganistan, Sudan ve Myanmar. Bu ülkelerin hepsi otoriter rejimler tarafından yönetiliyor, bu ülkelerin içinde savaş ve çatışma devam ediyor.

Mülteci meselesine tek tahlil barıştır

Mülteci sıkıntısının tek tahlili var: Ülke içinde ve ülkeler arasında barışı tesis etmek. Günümüz çatışmacı ortamında “barış” talep etmek ulaşılması imkansız romantik bir talep gibi algılanmasına rağmen barış talebini bıkmadan usanmadan dillendirmemiz gerekiyor. Bu talebin yükseltilmesinde uluslararası mukavelelerin kıymetinin farkındayız. Biz SES Eşitlik ve Dayanışma Derneği olarak Birleşmiş Milletler’in 1325 sayılı Güvenlik Kurulu Kararı’na, yani silahlı çatışmaların bayanlar ve kız çocukları üzerindeki tesirleri, bayanların barışın sağlanmasındaki rolü, barış ve çatışma tahlili süreçlerinin toplumsal cinsiyet boyutlarının öncelikli olmasına ilişkin kararın uygulanmasını savunuyoruz. Bu yönde yeni bir projeyi başlatmanın heyecanı içindeyiz.

Barış için Bayan SES’ini Yükselteceğiz

SES Eşitlik, Adalet, Bayan Platformu olarak “Kadın, Barış ve Güvenlik” başlığına dikkat çekecek içerikleri geliştireceğiz. Mevzuyu bayanların ve mağdurların perspektifiyle ele almayı ve barış sesini yükseltmeyi hedefliyoruz. Kimi zaman ırkçılığa varan eril medyanın lisanına karşı barışçıl bir lisan ile dönüştürücü bir rol oynamayı hedefliyoruz.

Barışın SES’ini bayanların yükselteceğine olan inancımızla bu kapsamda yayınladığımız içeriklere “Barış için Bayan SES’i” başlığını koyduk.

İsrail askerleri tarafından açılan ateş sonucu ömrünü yitiren Al-Jazeera televizyon kanalının Filistinli muhabiri Hoş Ebu Akile’nin verdiği mücadelenin önünde hürmetle eğiliyoruz.

Siyasal yargının CHP İstanbul Kent Başkanı Canan Kaftancıoğlu’na yönelik verdiği kararı, bireylerin fikir ve kanaatlerini özgürce açıklama hürriyetine, Türkiye halkının Anayasal haklarına, bayanların siyasetteki varlığına ve demokratik siyasete verilen bir gözdağı olarak okuyoruz. “Asla umudunuzu kaybetmeyin” diyerek yüreğin SES’ini yükselten Canan Kaftancıoğlu’nun yanındayız.”

Bu yazı, SES Eşitlik, Adalet, Bayan Platformu’ndan alınmıştır.