Ukrayna’nın Mariupol kentinde toplu mezarların sayısı artıyor: ‘Oğlum öldüyse, onu insan onuruna yaraşır şekilde gömmek istiyoruz’

BBC’nin Panorama programı için Staryi Krim’den gelen uydu imgelerini inceleyen Centre for Information Resilience (Bilgi Dayanıklılık Merkezi) Haziran ayındaki son incelemelerinden bu yana mezara 1500 cenazenin daha gömüldüğünü ortaya çıkardı. Savaşın başından bu yana 4 bin 600’den fazla cenazenin burada gömüldüğü tahmin ediliyor. Fakat toplamda kaç mezar olduğu tam olarak bilinmiyor.

Ukraynalı yetkililer Mariupol’deki savaş sırasında en az 25 bin kişinin hayatını kaybettiğini; konutları yıkılan 5 bin ile 7 bin arasında kişinin de enkaz altında kaldığını söylüyor. 

Mariupol’deki görgü şahitleri, BBC’ye, yıkılan binaların altında kalan cansız vücutların Rus yetkililer tarafından çıkarıldığını ve gömülmek üzere ailelerine bilgi verilmeden götürüldüğünü söylüyor.

Olga Sagirova’nın vahim kıssası, Mariupol’de birçok insanın başından geçenleri anlamak için bir fikir veriyor. Rus ordusunun bombardımanı sırasında yıkılan konutundan sağ çıkan tek kişi oydu. Eşi ve annesi ile babası hayatını kaybetmişti. Kurtulduktan derhal sonra kentten kaçan Sagirova, şu an ailesinin mezarlarının nerede olduğunu bilmiyor.

48 yaşındaki muhasebeci Sagirova, eşi Valery ile birlikte Mariupol’ün ağır nüfuslu bir bölgesinde bahçeli, iki katlı bir konutlarında yaşıyordu. İki yetişkin çocukları öbür şehirlerdeydi.

Mart ayında, kentin diğer bölgeleri ağır bombardıman altındayken onların mahallesi sessizdi. Yeniden de her gece eşiyle birlikte mahzende uyuyorlardı. Olga her gece ağlarken eşi onu teselli etmeye çalışıyordu:

“Bana kaygı etmememi, o günleri atlatacağımızı söylüyordu.” 

10 Mart akşamı, Rusya’nın kentteki bombardımanının 15. gününde kapıları çaldı. Olga’nın 80 yaşında üzerindeki anne ve babası kapıdaydı; ikisi de titriyordu.

Binaları bombalanmıştı ve yangın çıkmıştı. Olga onları içeri aldı, mahzende uyumaları için alt kata götürmek istedi.anne ve babası bodrum katına inmek istemedi, evdeki bir odaya yerleşti. 

O akşam yerel saatle 22.30 sıralarında bombardıman bir müddetliğine durduğunda, Valery üst kattaki odalardan birine çıktı. Olga’ya da, bombardıman başlar başlamaz geri döneceğini söyledi.

Gece 03:30’da Olga bir uçağın sesiyle sıçrayarak uyandı. Ve bir anda tüm ev üzerine çöktü:

“Her şey bir saniye içinde oldu. Her şey üzerime düşüyordu.

“Bacaklarımın yarısı enkaz altına gömülmüştü. O yüzden kıpırdayamıyordum. Etraftaki sesleri yeniden duymaya başladığımda eşimin sesini duydum. Bana ‘Olga, beni buradan çıkar, merdivenin yakınlarındayım’ diye sesleniyordu.”

Olga, kendisinden yaklaşık 2 metre uzaklıkta olan Valery’yi kısmen görebiliyordufakat bacaklarının üzerindeki yıkıntıları kaldırıp ona ulaşamıyordu. Valery çok daha derindeydi.

Tek yapabildiği bir süre Valery ile konuşarak onu sakinleştirmeye çalışmak oldu:

“Bir süre sonra sesi kesildi, yalnızca hırıltılı nefesini duymaya başladım. Sonra o da kesildi ve eşim tamamen sessizliğe gömüldü.”

Karanlıkta kalan Olga çığlıklar atmaya başladı ama kimse onu duymuyordu. Bir süre sonra bir fenerin ışığının yaklaştığını gördü; komşusu onu enkaz altından kurtarmaya gelmişti. Lakin karanlıkta başarılı olamayınca, güneş doğduğunda geri döneceklerini söyleyip oradan ayrıldılar.

Olga bir defa daha yalnızdı, yanında son sözlerin söyleyip enkaz altında sessizliğe gömülmüş olan eşi de vardı.