Almanya İstanbul Mukavelesi’ni tam uygulamaya başlıyor

Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock, bayana karşı şiddetin önlenmesini hedefleyen uluslararası İstanbul Sözleşmesi’nin Şubat ayından itibaren Almanya’da tam olarak uygulanmaya başlanacağını açıkladı.

Almanya İstanbul Mukavelesi’ni 1 Şubat 2018’de uygulamaya başlamış lakin ülkedeki sığınmacı ve göçmen bayanlara istinaden iki hususa çekince koymuştu. Almanya’nın koyduğu bu çekinceler beş yılın akabinde kaldırılıyor.

Baerbock, Avrupa Kurulu Parlamenterler Meclisi’nde yaptığı konuşmada, “Sözleşmeyi önümüzdeki aydan itibaren tam olarak ve kısıtlama olmaksızın uygulayacağız” sözlerini kullanarak diğer Avrupa Birliği (AB) ülkelerini de mukaveleyi onaylamaya davet etti.

“Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Kurulu Sözleşmesi” 11 Mayıs 2011 tarihinde İstanbul’da hayata geçirildiği için İstanbul Kontratı olarak isimlendiriliyor.

Uluslararası hukuk kapsamında bir insan hakları mutabakatı olan kontrat, taraf devletleri toplumsal cinsiyete dayalı şiddete karşı; tedbire, müdahale, muhafaza ve yasal yaptırımlar konusunda kapsamlı önlemler almakla yükümlü kılıyor.

Almanya’da hükümetin onaylamasının akabinde mukavele 1 Şubat 2018 tarihinde yürürlüğe girdi. Lakin Berlinyıl mukavelenin 59. ve 44. hususlarına çekince koydu. 59. madde yabancı şiddet mağdurlarının yasal ikamet durumlarına ilişkin kuralları içerirken, 44. unsurda ikamet yeri Almanya’da olan yabancılar tarafından yurt dışında işlenen suçlara ulusal ceza hukukunun uygulanmasına ilişkin kararlara yer veriliyor. Almanya’nın koyduğu çekinceler bayan ve insan hakları örgütleri tarafından yabancı bayanların haklarını kısıtladığı gerekçesiyle eleştiriliyordu.

Türkiye kontrattan ayrıldı

İstanbul Kontratı TBMM tarafından 14 Mart 2012’de kabul edildi. Böylelikle Türkiye, İstanbul Mukavelesi’ni onaylayan ilk ülke oldu. Lakin Türkiye Cumhuriyeti hükümeti Cumhurbaşkanlığı kararı ile 20 Mart 2021’de İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararını açıkladı. “Türk aile yapısını bozduğu” ve “Eşcinselliğe yasal taban hazırladığı” aynıi münasebetlerle kontrat, Türkiye’de bilhassa muhafazakar kesitler tarafından eleştiriliyordu.

İstanbul Mukavelesi’ni 2017 yılına kadar 46 ülke imzaladı, 34 ülke de onayladı. Avrupa Birliği ise mukaveleyi 13 Haziran 2017 tarihinde imzaladı. Mukavele böylelikle bayana karşı şiddetin önlenmesinde türel bağlayıcılığı bulunan ilk uluslararası evrak niteliği kazandı. Buna rağmen mukaveleyi imzalayan Macaristan, Bulgaristan, Slovakya ve Letonya aynıi birtakım ülkeler onaylamayı reddediyor.