Afgan tabip Zakira Hekmat’a ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan ödül

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın dünya çapında 17 yıldır verdiği Uluslararası Yavuz Bayanlar Mükafatı (IWOC) bu sene 8 Mart Bayanlar Günü’nde Beyaz Saray’da Dışişleri Bakanı Antony J. Blinken ve First Lady Jill Biden evinde gerçekleşecek bir merasimle sahiplerine takdim edilecek.

Gazeteduvar’da yer alan habere göre, bu sene mükafata layık görülen 11 bayan arasında Türkiye’de yerleşik Afgan tabip Zakira Hekmat da yer alıyor.

Ödül kriterleri

2007 yılı Mart ayından bu yana dünya çapında 80’den fazla ülkeden 180’in üzerinde bayana verilen mükafatın kriterleri arasında barış, adalet, insan hakları, toplumsal cinsiyet eşitliği ve eşitliğin yanı sıra bayanların ve kız çocukların güçlenmesi konusunda yürek ve güç örneği göstermiş olmak ve bunu çoklukla de şahsî risk alıp fedakarlık göstererek gerçekleştirmek yer alıyor.

2021 yılında aynı ödül, Türkiye Bayan Dernekleri Federasyonu (TKDF) Başkanı Canan Güllü’ye Aile İçi Şiddet Acil Yardım Hattı’nın kurulmasında verdiği eforlardan ötürü verilmişti.

Zakira Hekmat kimdir? 

Afganistan’ın Gazni eyaletinde dünyaya gelen Zakira Hekmat, liseyi Taliban’ın ilk döneminde gizlice tamamladı. Bu sırada Türkiye’de okumak üzere burs kazanan Hekmat, Erciyes Üniversitesi’nde eğitimine başlayarak 2018’de tıp tabibi olmaya hak kazandı ve Kayseri’de çalışmaya başladı.

Üniversite eğitimi sırasında toplumdan dışlanan mülteci toplulukların hakları ve temel hizmetlere erişimi konusunda savunuculuk yapmanın kıymetini fark edince mülteci yardım kuruluşlarında da istekli olarak çalıştı.

2014 yılında ise, tek odalı bir ofis kiralayarak, Türkiye’de Afgan Mülteciler Dayanışma ve Yardımlaşma Derneği’ni (ARSA) kurdu ve o vakitten beri tüm mültecilerin ve bayanların haklarını savunmak için yorulmadan çalışıyor.

Dr. Hekmat, 2007’de Friedrich-Ebert-Stiftung (FES) Vakfı tarafından verilen “Genç Liderler Ödülü”ne, 2020 yılında ise ABD Merkezli Hasna Örgütü tarafından verilen “Yılın Barış Elçisi” unvanına layık görülmüştü.

Zakira Hekmat, 2021 yılı yaz döneminde Kabil’in Taliban’ın eline geçmesinden sonra, Afganistan’da çatışmadan kaçarak Türkiye’ye sığınanlara yardım etmesi konusunda Türkiye hükümetine de davetlerde bulunmuştu.

Dr. Hekmat, ayrıyeten, geçtiğimiz yıl Aralık ayında ABD Afgan Bayanları, Kız Çocukları ve İnsan Hakları Özel Elçisi Rina Amiri ile Ankara’da bir görüşme gerçekleştirmişti.

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın ödül merasimi öncesi yayınladığı açıklama metninde, “Hekmat’ın gayretleri sayesinde birçok Afgan, bilhassa bayanlar, kızlar ve azınlıklar, mülteci muhafazasına ve ilticaya erişim imkanı buldu,” değerlendirmesinde bulunuldu.

Ödülü alan diğer isimler

2023 yılı IWOC Mükafatlarını alan diğer isimler arasında; halihazırda Arjantin Dışişleri Bakanlığı’nda Cinsel Yönelim ve Cinsiyet Kimliği özel elçisi olup ülkesinde hükümette üst seviye göreve gelen ilk trans birey olan Alba Rueda, Kosta Rika’nın China Kichá isimli yerli topluluğunun üyesi ve önderlerinden Doris Rios, Orta Afrika Cumhuriyeti Anayasa Mahkemesi eski başkanı Profesör Daniele Darlan, Etiyopya’da cinsiyet temelli şiddet mağduru olan bayanlara dair haberleri bağımsız YouTube kanalı üzerinden aktaran gazeteci Meaza Mohammed, Ürdünlü insan hakları aktivisti Hadeel Abdel Aziz, Kazakistan’da insan hakları savunucusu Bakhytzhan Toregozhina, Malezya toplumunda bilhassa engelli haklarını savunan Senatör Datuk Ras Adiba Radzi, Moğolistan’da Birleşmiş Milletler Barış Muhafaza Operasyonu’na görevlendirilmiş ilk bayan asker olan Tuğgeneral Bolor Ganbold, Ukraynalıların haklarını savunmak için 2014 yılından beri belgeseller çeken Polonyalı gazeteci Bianka Zalewska  ve Rusya tarafından üç ay mahpusta tutulan Ukraynalı hak savunucusu Yuliia Paievska yer alıyor.