Afganistan’dan tahliye edilip İngiltere’ye getirilen mülteciler yedi aydır otellerde bekliyor

İngiltere, Ukrayna’dan gelen yeni bir mülteci dalgasına kucak açarken yedi aydan fazla bir süre önce gelen Afganları desteklemek için kâfi efor gösterilip gösterilmediği konusunda sorular artıyor. BBC Taliban geçen yıl Ağustos ayında Afganistan’ın denetimini ele geçirdiğinde, ülkeden kitlesel bir göç yaşandı. İngiltere, 15 bin’den fazla insanın tahliyesine yardım etti. Fakat yedi ay sonra bile bu insanların çoğu İngiltere’nin farklı bölgelerindeki otellerde arafta kalmaya devam ediyor. Bunun İçişleri Bakanlığı’na günlük maliyetinin 1,2 milyon sterlin olduğu tahmin ediliyor. Bir mülteci Afgan bayanın sözüyle, “Bir ailenin yeni bir hayata başlamak için kendi konutunun olması gerekiyor”.

‘Yük olmak istemiyorum’
Onlarca Afgan mülteciyi barındırmak için kullanılan bir oteli ziyaret ettik. Lobinin yanında erkekler Afganistan’dan son haberler için, aileleri de İngiltere’deki ömürleri hakkında konuşmak için toplandılar. Ebeveynler ve çocuklar otel odalarında yan yana yaşadıklarından, aile hayatının koşuşturması koridorlardan duyulabiliyor. İngiltere’nin Kabil Büyükelçiliği’nde uzun süre tercüman olarak çalışmış olan Farid Rahmani’nin eşi ve altı çocuğuyla birlikte bir otelde yaşantıya ahenk sağlaması gerekti. Geçen Ağustos’ta Taliban Afganistan’da yönetimi ele geçirdiğinde, Rahmani İngiltere için çalışmasından ötürü hedef alınacağından korkmuş, eşi ve kızlarının Taliban yönetimi altında bir yaşantı sürmesini istememişti.

Kendisi ve ailesinin İngiltere’ye tahliyesi için davet aldığında, binlerce Afganın çaresiz bir şekilde toplandığı havaalanına gitmesi için 15 dakikaları vardı. Ailesi dört otel odasına dağılmış durumda ve bunlardan birinde karısı ve iki kızıyla kalıyor. Sınırlı ulaşım imkanlarıyla, otelden nadiren, çocuklarından birini kreşe götürüp getirmek için ayrılıyor. “Burada hiçbir şey yapmıyoruz. Hayatım çok sıkıcı” diyor: “Otelde dört haftadan çok kalacağımızı düşünmedik; bu kadar uzun süre kalmak nitekim zor.” Aile İngiltere’ye giydikleri kıyafetler dışında çok az eşyayla gelmiş. Farid kendisine sunulan tüm destek için minnettar olduğunu söylüyor. Otelde barınmaya ek olarak, aileye günlük yiyecekleri tedarik ediliyor ve çamaşırları yıkanıyor. Çocuklar okula kayıtlı ve aile günlük masrafları için devletten para yardımı alıyor. https://www.youtube.com/watch?v=L-hiqqbKd5Y&ab_channel=BBCNewsT%C3%BCrk%C3%A7e

“Devlete yük olmak istemiyorum”
Ama konuştuğumuz diğer Afganlar Farid de bir işe girmek ve kendine ait bir eve sahip olmak istiyor. Çocuklarının istedikleri oynayacakları, ev yemekleri yiyebilecekleri daha fazla alana sahip bir eve ne zaman taşınacaklarını sorduğunu,fakat kendisinin buna yanıt veremediğini söylüyor. “Burada ne kadar kalacağımız konusunda hiçbir fikrim yok, tahminen bir ay, iki ay, üç ay. İçişleri Bakanlığı çalışanı İngiltere’de ev bulmanın çok zor olduğunu söylüyor” diyor. İngiltere’de çalışma hakkı varfakat nerede yaşayacağını bilmeden iş bulmasının mümkün olmadığını söylüyor.

“Ülkenin herhangi bir yerinde bana ev verirlerse bunu reddetmem. Herhangi bir işi de kabul ederim. Artık devlete yük olmak istemiyorum.” Afganistan’dan binlerce kişi İngiltere’ye tahliye edilmişti

‘Hayatımıza yeniden başlamak istiyoruz’
Farid, İngiltere’de otellerde kalan yaklaşık 12 bin Afgandan biri. Öbür bir otelde, eski Afgan hükümetinde üst seviye bir görev yapmış olan diğer bir mülteciyle karşılaştık. Kocası ve çocuklarıyla benzer odada kalıyor. “İngiltere hükümetine hayatımızı kurtardığı için teşekkür ediyoruz. Burada olmamız Afgan halkının birçoklarının sahip olmadığı büyük bir baht.fakat uzun süre otelde kalmak yorucu bir durum. Bir an önce bize yeniden ev verilse hayatımıza yeniden başlayabiliriz” diyor. İngiliz ordusuna çalışan, tahliye sırasında gebe eşi ve çocuklarından ayrılmak zorunda kalıp şimdi bir otelde yalnız yaşayan diğer bir Afgan da BBC’ye, ailesine yeniden kavuşmayı ve bir dükkân işletmeyi hayal ettiğini söylüyor. Şimdilik hayatı genel olarak bir odada geçiyor. Afganistan’daki ailesine telefon ederek, otelde diğer Afganlarla konuşarak ve YouTube görüntüleri yardımıyla İngilizce öğrenerek günlerini geçiriyor.

Tüm eşyaları odasındaki tek bavula sığıyor; masanın üzerinde yenmemiş bir tabak yemek duruyor; ailesi Afganistan’dayken boğazından yemek geçmediğini söylüyor. “Şu anda gereksinimim olan tek şey hükümetin ailemi tahliye etmemde bana destek olması. Geçmişi ardımda bırakıp bir gelecek kurmak istiyorum” diyor gözyaşları içinde, “Ailem buraya gelirse çocuklarımın tabip ve mühendis olmasını istiyorum.” Afganistan’dan tahliyelere yardımcı olmak için İngiltere Kabil Havalimanı’na asker göndermişti

“Birçoğu akıl almaz travmalarla karşı karşıya kaldı”
Bakanlıktan BBC’ye yapılan açıklamada, şimdiye kadar Afgan mültecilere 4 bin’den fazla konut sağlandığı ve “Afgan ailelere kalıcı konutları garanti altına almak ve hayatlarını yeniden kurmaları için” yerel yetkililerle çalışmaya devam edildiği belirtiliyor. Fakat Afganlara yönelik takviyesi artırması için hükümete davetler artıyor. Milletvekilleri, mülteci yardım kuruluşları ve diğer sivil toplum örgütleri tarafından yazılan bir mektupta, Ukrayna’dan kaçanlara yapılan yardımlar hatırlatılarak hükümetin Afgan mültecilere de “onur borcu” olduğu ve bu insanların otellerde hayatlarını yeniden kurmalarının “imkansız” olduğu ifade edildi. Mektubu imzalayan Muhafazakar Milletvekili Damian Green, BBC’nin bir programında konuşurken, “Bazılarına iş teklif edildi, lakin kalıcı bir adresleri olmadığı için kabul edemiyorlar” dedi. STK’lar, uzun vadede otellerde yaşayanların refahına ilişkin tasalarını de dile getirdiler. İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) İngiltere yöneticisi Yasmine Ahmed, “İngiltere’ye geldikten aylar sonra binlerce Afgan’ın hala küçük, çoklukla aşırı kalabalık otel odalarında mahsur kalması kabul edilemez” dedi: “Birçoğu akıl almaz travmalarla karşı karşıya kaldı ve ruh sağlığı sıkıntılarıyla boğuşuyor. Ne zaman konutlarına kavuşacaklarını bilmemek bu yükü daha da artırıyor.” Farid de artık kalıcı bir konutlarında konaklamak istiyor: “Otelde insanın canı sıkılıyor. ama yeniden bir eve geçtiğimizde burada birçok fırsatımız olacak ve huzurlu bir hayat yaşayacağız.”