Altılı masa ekonomi ıslahatı için ne öneriyor?

Altı muhalefet partisinin oluşturduğu Kurumsal Islahatlar Kurulu iktisattaki çok önemli aktörlerin ıslahatına ilişkin hazırladığı raporu açıklayarak zihinsel karmaşa içinde olduğunu söylediği iktidara ekonomik krize tahlil için seçime gitme davetinde bulundu.

Altı muhalefet partisinin bir araya geldiği altılı masa kapsamında oluşturulan Kurumsal Islahatlar Komitesi çalışmalarının akabinde ilk raporunu bugün açıkladı.

Rapor, Komisyon üyeleri Cumhuriyet Halk Partisi Ekonomi Siyasetleri ve Patron Örgütlerinden Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı ve Parti Sözcüsü Faik Öztrak, DEVA Partisi Ekonomi ve Finans Siyasetleri Başkanı İbrahim Çanakcı, Demokrat Parti Ekonomik İşler Başkanı Bülent Şahinalp, Gelecek Partisi Siyaset İzleme Kurulu Başkanı Feridun Alım, İYİ Parti Ankara Milletvekili Durmuş Yılmaz ve Saadet Partisi Ekonomik İşler Başkanı Sabri Tekir tarafından ortaklaşa sunuldu.

“Ucube” Cumhurbaşkanlığı hükümet sistemi

Raporun girişinde 2018’den itibaren uygulamaya geçilen Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin “devletin yönetim modeli, kurumsal yapısı, hukuk, temel hak ve özgürlükler ve ekonomi başta olmak üzere tüm alanlarda büyük bir yıkıma yol açtığına” vurgu yapılarak şu sözlere yer verildi:

“Bu ucube sistemde Güçler Ayrılığı yerini Güçler Birliğine bırakmış, kurumsal yapılar ve kapasiteler tahrip edilmiş, ehliyet, liyakat ve dürüstlük yok edilerek, ülkemiz yetersiz yandaş takımların elinde, tek kişinin emir-komutası altına girmiştir. Esasen mevcut tablo yönetmeden çok bir yönetememe görünümüdür. Bunun sonucu da istikrarsızlık, pahalılık, işsizlik ve her geçen gün daha da fakirleşmektir.”

Raporda bu sıkıntıların tahlili olarak ivedilikle Parlamenter Sisteme geçilerek güçler ayrılığı ve hukukun üstünlüğünün tesis edilmesi gerektiği belirtildi. Ekonomi başta olmak üzere “tüm kurumsal yapının güçlendirilmesi, toplumun tüm bölümlerini içeren, ortak akla ve uyuma dayalı bir kamu yönetimi anlayışının geliştirilmesi, kaynakların tüm toplum kesitlerinin ortak faydasını gözetecek şekilde kullanılması, akla ve bilime dayalı siyasetlere dönülmesinin” sağlanmasının da kaide olduğu bildirildi.

Altılı masanın ilk işi iktisatta hasar tespiti olacak

Altılı masa komitesinin iktisattaki başat kurumların ıslahatı için raporda yer verdiği başlıklar adım adım sıralandı.

Bu çerçevede seçim sonrasında iktidarın el değiştirmesi durumunda ilk yapılacak işlerden birisi Durum ve Hasar Tespit Komitesi kurulması olacak. Komite, kurumlardan bilgi ve bilgi talep etme konusunda tam yetkili olacak.

Komitenin araştırmaları sırasında belirlenen usulsüzlükler ve mevzuata aykırı durumlar yolsuzlukları araştırmak ve soruşturmakla görevlendirilecek Devlet Denetleme Kurulu, TBMM Yolsuzlukları Araştırma Komitesi ve Sayıştay’ın çalışmalarına çok önemli girdi sağlayacak.

Ekonomik ve Sosyal Kurul toplanacak

Raporda Ekonomik ve Sosyal Konsey’e (ESK) fonksiyon kazandırılması için alınacak tedbirler de sıralandı. 

Her üç ayda bir toplanması gereken Ekonomik ve Sosyal Konsey’in 2009 yılına kadar geçen 14 yılda yalnızca 19 sefer toplanırken 2009 yılından sonra ise hiç toplanmadığı bilgisi de raporda yer aldı.

ESK’da görev alan bölümlerin hükümete yakınlıklarına ve politik korkulara göre değil temsil güçlerine göre seçileceği de belirtilerek üyeler arasında temsilde adalet sağlanacağı kaydedildi. Buna göre, Kurul Başkanı; geçiş döneminde Cumhurbaşkanı, parlamenter sisteme geçildiğinde ise Başbakan olacak. Liderlerin katılamadıkları toplantılara tayin ettikleri yardımcıları başkanlık edebilecek.

Strateji ve Planlama Teşkilatı kurulacak

Altılı masanın bir diğer vaadi de Strateji ve Planlama Teşkilatı’nın kurulması oldu.

Bu kapsamda kısa, orta ve uzun vadeli plan ve programa dayalı, kurumlar arası uyumu esas alacak olan teşkilat başlangıçta cumhurbaşkanına, parlamenter sisteme geçişten sonra ise başbakana bağlı çalışacak. Teşkilat çalışmalarında akademi, STK ve özel kesitlerle yakın iş birliği içinde olacak.

Bu teşkilat, global gelişmeleri de dikkate alarak, “tüm kısımları kapsayacak bütüncül bir yaklaşımla, sürdürülebilir kalkınma amaçları ekseninde; ulusal, bölgesel ve sektörel bazda strateji, ıslahat, plan ve programlar” hazırlayacak.

Merkez Bankası’nın kurumsal yapısı güçlendirilecek

Raporda; son yıllarda bağımsızlığı ile ilgili tartışmaların odağında yer alanTürkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın (TCMB) kurumsal yapısının güçlendirilmesi ve bağımsızlığının teminat altına alınmasına da yer verildi.

Enflasyonun kalıcı olarak düşük tek haneli bedellere indirilebilmesi için TCMB’nin hükümetle birlikte belirlediği enflasyon maksadı ve kur rejimi çerçevesinde elindeki araçları bağımsız şekilde kullanan ve karar alan prestijli ve tesirli bir kurum olmasının büyük değer taşıdığı vurgulandı.

Altılı masanın TCMB için vaatlerinin kimileri ise şöyle:

• TCMB, temel görevi olan fiyat istikrarına odaklanacak, finansal istikrara da katkı yapacak şekilde faaliyetlerini yürütecek. Merkez Bankası’na fiyat ve finansal istikrar dışında vazifeler yüklenmeyecek.

• Merkez Bankası’nın temel misyonlarını, araç bağımsızlığını ve üst seviye atamalarını ilgilendiren yasal değişiklikler TBMM’de nitelikli çoğunlukla gerçekleştirilecek.

• Başkan ve üst seviye idarenin atanma süreçleri şeffaflık, ehliyet, liyakat ve ortak aklı esas alan bir tabanda yeniden tasarlanacak, Başkan, Başkan Yardımcıları ve Para Siyaseti Kurulu (PPK) üyeleri beş yıllık süre için atanacak.

• Başkan, Bakanlar Kurulu Kararıyla, Başkan yardımcıları ise Başkan’ın teklifi üzerine üçlü kararname ile atanacaklar.

• Başkan ve PPK üyeleri en fazla iki defa atanabileceklerdir.

• Merkez Bankası Kanunu’nda süre tamamlanmadan görevden almaya izin veren haller açıkça belirlenerek, Başkan, Başkan Yardımcısı ve Heyet üyelerinin TCMB Kanunu dışındaki bir düzenlemeye dayalı olarak görevden alınamaması temin edilecek.

Altılı masadan iktidara seçim çağrısı

Komisyon’un İYİ Parti’li üyesi, Merkez Bankası’nın eski liderlerinden Durmuş Yılmaz, bu raporun ilerde daha genişletileceğini de ifade ederek altılı masanın bu tekliflerinin hayata geçebilmesi için bir erken yahut baskın seçim gerektiğini söyledi ve iktidara seçime gitme daveti yaptı.

Yılmaz, iktisattaki bu kurumsal ıslahatların uygulanmaması durumunda Türkiye’deki ekonomik krizin derinleşeceği ihtarında da bulundu. Yılmaz, “İktidar zihinsel bir karmaşa içinde. Şayet bu karmaşa olmasaydı ekonomi şimdi bu durumda olmazdı. Bu karmaşa devam ettiği sürece de iktisatta düzelme olmayacak” tabirlerini kullandı.

DEVA Partisi’nden Çanakcı ise bu rapordaki tekliflere dair tüm hazırlıkların aslında tamam olduğunu ifade ederek “Dolayısıyla bu ıslahatların zaman alması diye bir durum söylediği söz edilen değil. İktidar değişir değişmez derhal hayata geçirilebilecek ve sonuçları daelde edilebilecek reformlar” dedi.

Demokrat Parti’den Şahinalp, iktidarın “faizleri düşürüyoruz” savının doğru olmadığını ifade ederek, TCMB’ye uygulanan baskı ile siyaset faizinin yüzde 19’dan yüzde 14’e düşürülmesi sonrasında yalnızca konut kredileri faizlerinin yatay kaldığına; gereksinim, ticari ve tüketici kredi faizlerinin ise çok önemli ölçüde arttığına dikkat çekti.

CHP’den Öztrak da bugün Türk ekonomisine bakıldığı zaman en büyük sorunun idareye duyulan güven olduğunu söyleyerek “Bu teklifler bugün iktisattaki tahribatın neden olduğu bulanıklığın ortadan kaldırılarak gerçek tablonun ortaya çıkarılması için değerlidir. Aslında kısa sürede de zahmetlerin aşılmasını sağlayacak düzenlemelerdir” diye konuştu.

Saadet Partili Tekir de Türkiye’nin içinde bulunduğu krizi aşmaya yönelik kâfi imkanı ve deneyimi olduğunu ifade ederek, fakat bunun için milletin “bilinçli tercihlerde” bulunması ve iktidarı değiştirmesi gerektiğini kaydetti.

Gelecek Partili Alım ise maksatlarının ekonomiyi içinde bulunduğu ağır buhrandan çıkarmak olduğunu söyleyerek “Bütün bu çalışmalarımızın ve bundan sonra yapılacak çalışmaların özü, ‘dünya beşten büyüktür’ diyenlere ‘Türkiye de birden büyüktür’ diye seslenmektir. Halkımıza ise yandaşlarla değil paydaşlarla çalışacağımızın taahhüdüdür” diye konuştu.