AYM ‘parmak izi ile mesai takibi’ni hak ihlali saydı

Anayasa Mahkemesi (AYM), bir belediye çalışanının yaptığı ferdi müracaatta, parmak izi ile mesai takibinin yapılmasını, özel hayata hürmet hakkı kapsamında ferdî bilgilerin korunmasını isteme hakkının ihlali olduğuna hükmetti. Parmak iziyle mesai takibine hak ihlali kararı çıktı.

Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre, Aydın Söke Belediyesi’nde memur olarak çalışan kişinin de arasında olduğu kurum işçisinin 2016’da parmak izi kayıt altına alındı, mesai takibi bu yolla yapılmaya başlandı.

Belediye çalışanlardan biri, uygulamanın kaldırılması tarafındaki talebinin belediye tarafından reddedilmesi üzerine Aydın 1. Yönetim Mahkemesinde iptal davası açtı.

İstemi kabul eden yerel mahkeme belediyenin idari sürecinin iptaline karar verdi. Bu kararın belediye tarafından istinaf kanun yoluna taşınması üzerine ise İzmir Bölge Yönetim Mahkemesi 2. Yönetim Dava Dairesi, istinaf başvurusunu kabul etti, davayı kesin olarak reddetti. Uygulamanın, kamu faydasına ve hizmet gereklerine uygun olduğuna karar veren istinaf, parmak izi alınması yoluyla mesai takibinde, özel hayatın saklılığının ihlali bulunmadığına hükmetti.

Kararın bildirisinin akabinde davacı memur, Anayasa Mahkemesi’ne ferdi müracaat yaptı.

Başvuruyu değerlendiren Yüksek Mahkeme, Anayasa’nın 20’inci hususunda garanti altına alınan özel hayata hürmet hakkı kapsamındaki ferdî bilgilerin korunmasını isteme hakkının ihlal edildiğine karar verdi. Ayrıyeten ihlalin sonucunun ortadan kaldırılması, yeniden yargılama yapılması için karar örneğinin ilgili mahkemeye gönderilmesi kararlaştırıldı.

Anayasa Mahkemesi’nin kararında, Anayasa’nın 20’inci unsuruna göre, şahsî dataların fakat kanunda öngörülen hallerde ve kişinin açık isteği olması halinde işlenebileceği ifade edildi. 6698 sayılı Şahsî Dataların Korunması Kanunu’na atıf yapılan kararda, kanunun 6. unsuruna göre özel nitelikli ferdî dataların işlemesinin, değerine binaen daha katı kurallara bağlandığı aktarıldı.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM), parmak izlerini, biyolojik örnekleri ve genetik profilleri ferdî data olarak nitelendirdiğine işaret edilen kararda, AİHM’in şahsî dataların kullanılmasında karşıtlık bulunmaması için kâfi teminatları sağlayacak şekilde iç hukukta düzenleme yapılması gerektiğini vurguladığı da belirtildi.

Kararda, “Bilhassa biyometrik dataların kaydedilmesi yoluyla işçi takip sistemi uygulanabilmesi için kanunlarda düzenlenmeyen hallerde kişinin açık isteğinin mevcut olması gerektiği vurgulanmalıdır” denildi.

Açık isteğin varlığından söz edilebilmesi için ise işlenecek şahsî datanın kapsamı, maksadı, sonları ve sonuçları hakkında çalışanın evvelden kâfi biçimde bilgilendirilmesinin elzem olduğu vurgulanan kararda, bu usulün kullanılması halinde çalışanın hak ve özgürlüklerini koruyacak teminatların de ilgili yönetim tarafından sağlanmasının gerekli olduğu belirtildi.

Kararda, memurların mesai saatlerinin tespitine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nda, çalışanın mesaiye devam durumunun denetimi ve bu maksatla özel nitelikli ferdî dataların işlenmesine ilişkin açık bir düzenlemenin bulunmadığı kaydedildi.

“Açık isteği bulunmuyor”

5393 sayılı Belediye Kanunu’nda ise belediye teşkilatını sevk ve yönetim etme yetkisinin belediye liderine bırakıldığı anımsatılan kararda, “Bu yetki kapsamında, özel nitelikli ferdî dataların işlenmesine yönelik bir düzenlemenin yapılmadığı anlaşılmıştır” denildi.

Somut müracaatta müracaatçının açık isteğinin bulunmadığı, bu istikametiyle müracaatçının hakkına yapılan müdahalenin yasallık kaidelerini sağlamadığı belirtilen kararda, şu tespitler yapıldı:

“Anılan mevzuatta mesai takibi ya da çalışanın kontrolü amacıyla özel nitelikli şahsî bilgilerin işlenmesi, bu bağlamda biyometrik bilgi bazlı takip sistemlerinin kullanılmasına dair temel temelleri ve prensipleri belirleyen bir düzenlemenin olmadığı açıktır. Açıklamalar çerçevesinde, müracaatçının özel nitelikli şahsî dataların işlenmesine dair isteğinin olmadığı, çalışanın mesaiye ahenginin denetiminde biyometrik bilgilerin işlenmesinin ve kullanılmasının anılan kanunlar ile ayrıyeten ve açıkça öngörülmediği konuları dikkate alındığında müracaata bahis müdahalenin yasallık kaidesini sağlamadığı sonucuna varılmıştır. Anayasa Mahkemesi açıklanan münasebetlerle şahsî dataların korunmasını isteme hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir.”