Bakan Kurum’dan sosyal konut projesi açıklaması: Borcu bitmeden meskenini satamayacak

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, sosyal konut projesine ilişkin merak edilen soruları yanıtladı. Kurum, “Borcu bitmeden meskenini satamayacak. Teslim ettikten sonra 1 ay sonra borcunu bitirirse vatandaşımız satabilir. “ dedi. Konut taksidinin memur maaşına endeksli olarak artışına ilişkin de konuşan Bakan Kurum, “Geçmiş yıllardaki örneklere baktığımızda totalde yüzde 80 enflasyon çerçevesinde memurlarımıza zam yapıldı. Minimum fiyata 70 civarında yapıldı. Biz yüzde 25 artış yaptık. Daha evvelki yıllara bakın memur maaşına yüzde 17-20 zam geldi, biz yüzde 8’de kalmışız.” tabirlerini kullandı. 

Habertürk TV’de Mehmet Akif Ersoy moderatörlüğünde gazetecilerin sorularını yanıtlayan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum açıklamalarından öne çıkan başlıklar şöyle:

“Tüm Türkiye’yi heyecana sevk eden, umutlandıran ve gençlerimizin, emeklilerimizin, engelli kardeşlerimizin, şehit, gazi ailelerimizin, toplumun tüm kesitlerinin ev alabileceği kampanyayı sunuyor olmaktan büyük onur duyuyoruz. Sayın Cumhurbaşkanımız 13 Eylül’de tüm Türkiye’ye bu projeyi ilan ettiler.

Duyulduğu andan itibaren tüm Türkiye sevince boğuldu. Vilayetlerden, ilçelerden bu noktada ‘Bu vilayetimizde, ilçemizde proje nerede yapılıyor? Ayrıntıları nasıldır?’ diye birçok soruyla karşılaştık. Geriye dönük baktığımızda son 20 yılda TOKİ eliyle 1 milyon 170 bin, 26 bin bu konutları sosyal donatıları yapmış bir iradeyiz. Bu iradeyi ortaya koyan sayın Cumhurbaşkanımızdır. 13 Eylül’de lansmanı yapılan ‘İlk Meskenim, İlk İşyerim Projesi’ bu noktada çok çok önemli. Müracaat sürecimizde 1 milyon 500 binin üzerinde kardeşimiz başvurmuş durumda. Müracaatlarımızın 514 binini genç kardeşlerimiz oluşturuyor.

Gerek gelir düzeyine baktığımız, ikametine, nüfus kaydını incelediğimiz bir kuyumcu hassasiyetiyle bu süreci yönetiyor olacağız. Gençlerimize yüzde 20 kontenjan ayırmamızın sebebi, 18-30 yaş arasında 14 milyon gencimiz var. 18 yaş altına baktığımızda yaklaşık 10 milyon gencimiz var. 0-30 yaş arasında 24 milyon vatandaşımız yaşıyor. Bu da neredeyse nüfusumuzun yüzde 40’ı. Kentlerimizde kentleşme oranı artıyor. Genç nüfusumuz var. 81 ile 450’yi aşkın ziyarette bulundum. Gençlerimizin taleplerini aldım. Bizden, devletimizden, Cumhurbaşkanımızdan beklentileriniz nedir diye istişarede bulunduk. 18 yaşına geldiklerinde kendi hayatlarını kurabilecekleri bir gelecek bekliyorlar. Bu noktada da gençlerimize kontenjan ayırmamız çok çok kıymetliydi.

Ailesinin mal varlığının olması o genci ilgilendirmiyor. Hepimizin ailesi var, hepimizin Allah uzun ömür versin, ailesinden kalacak meskenleri ve emlakı var. 18 yaşını geçtikten sonra evlenelim, ev kuralım, yeni hayata başlıyoruz. Kendi ayaklarının üzerinde, ufkunu çizebileceği, ailesine yük olmadan, konutunu, barkını, işini, aşını kurabileceği anlayışla süreci yönetmeye çalışıyoruz. Biz 18 yaş bireyi bağımsız birey olarak kıymetlendiriyoruz. Kendi hayatını kurabileceği kaidelerde evi yoksa ev alma hakkını tanımış olduk bu kampanyada.

İstanbul’a en büyük dilimi vermeliydik. 50 bin konut yapıyoruz. Bunun belli kısmı Anadolu, diğer kısmı Avrupa yakasında olacak. Avrupa yakasında Başakşehir, Esenler, Silivri, Çatalca, Arnavutköy. Anadolu yakası Tuzla, Pendik, Kartal, Maltepe’de alanlarımızı çalışıyoruz. Bugün itibariyle İstanbul’daki toplam müracaat 394 bin, Ankara’da 70 bin, İzmir’de toplamda 70 bin 800 müracaat var. İstanbul, Ankara, İzmir’de nüfus yoğunluğuna göre projelerimize dağıttık. Gaziantep’te 10 bin, Konya’da 7 bin 500 konut yapıyoruz. ‘İlinizde, ilçenizde, beldenizde talep nedir’ sorularını hep sorduk. Cumhuriyet tarihinin en büyük sosyal konut kampanyası bu türlü doldu.

İstanbul’da konut alan bir vatandaşımız zati bizim tüm vilayetlerdeki çalışmalarımıza baktığımızda tüm Türkiye’nin gereksinimine karşılık verecek nitelikte projedir bu. İlk etabında 250 bin konut ve 10 bin işyerinden ibaret. Zati maliyet üzerinden yüzde 40-50 indirim yapmış durumdayız. Kurada evi çıkan vatandaşımız o manada da meskenini gerekirse kiraya verebilecek. Kira geliriyle kendi oturduğu meskenin kirasını karşılayabilecek. Projenin evine, mahallesine yakınlığından fazla kendisine bu projeden ev alması daha çok önemli diye düşündük. Yayılabildiğimiz her alana eşit aralıkta, insanlarımızın işine, evine yakın olabilecek şekilde çalıştık.

Borcu bitmeden konutunu satamayacak. Teslim ettikten sonra 1 ay sonra borcunu bitirirse vatandaşımız satabilir. Vatandaşımızın aldığı konut piyasa rayicinin yüzde 40-50 altında. Buna fiyat farkı KDV’yi eklediğinizde daha da inecek. Memurun maaşına göre taksitlerini artıracağız diyoruz. TOKİ’ye borçlu olan vatandaşlarımıza bir yıl içerisinde yüzde 25 zam yaptık. 2-3 yıl sonra borcunu kapatacak diyelim, toplu borcunu kapatmak isteyen vatandaşlarımıza indirim de yapacağız. Enflasyona göre oranlar belirleyeceğiz. Vatandaşımız isterse borcunu, eline birikim geçebilir, ailesinden para kalabilir, borcunu kapatabilir. Zati evi pahalanıyor, prim yapıyor. Borcumu bitirdin meskenini aldın, satamazsın demek bize hakkaniyetli gelmiyor.

Başvuru kurallarını belirledik. 18 bin 16 binin altında olması, nüfusa kayıtlı olduğu ilde olması, tek hane halkından 1 kişinin ev alması, üzerine tapuda kayıtlı konutun olmaması, arsa alacaksa tapuda üzerine kayıtlı herhangi yerinin olmaması, işyeri alacaksa üzerinde işyerinin olmaması gerekiyor. Biz hassasiyetle inceleyeceğiz, bu kurallara uyuyor mu, uymuyor mu? Bu kaidelere uymayanlara aslında vermeyeceğiz, ki bunları didik didik inceleyeceğiz. TOKİ ve Tapu Kadastro’daki bilgilerle müracaatları tek tek inceleyeceğiz. Bu çerçeveye uyuyorsa, arka planda oburuyla başvurdun, aldın ettin deme hakkımız kanunen olamaz. Kaidelere uyuyorsanız, iyi niyetiniz çerçevesinde devlet vatandaşına güvenir.

Borcunu bitirip, kapatıp satacak, kiraya verecek, o vatandaşımızın özgürlüğü ve hürriyetidir. İyi niyet ve hakkaniyet çerçevesinde bütün müracaatları inceleyeceğiz. Burada yüzde 40 indirimli olması, vilayetler bazında kimi vilayetlerde yüzde 60-70’lere gelebilecek.

Biz evi teslim ettikten sonra vatandaşımız borcunu kapatıyorsa satma hakkına sahip. Niçin bu gelir grupları başvuruyor ona bakmak lazım. Koşullara uyuyorsa esasen ev alma hakkına sahip oluyor. Bundan Ötürü vatandaşımız ister kendisi oturur, ister kiraya verir. Tahminen zor duruma düştü, memleketinde ev alacak diyelim. “Niye satıyorsunuz” diye sorgulamadık. Vatandaşımıza biz güvendik. Kaidelere uyanlara sen niçin uyuyorsun deme hakkımız olamaz. Hak edilmiş bir eserde, projede kendi hakkını, tasarrufunu kullanmakta özgür vatandaşımız. Aslolan ihtiyacı olan vatandaşımız alıyor.

Ankara’da Gölbaşı’nda minimum fiyatta çalışan kardeşimiz 157 bin liraya 150 metre kare arsa hisseyi alabilecek. 15 bin 750 bin lira peşinat ödeyecek. Minimum fiyatlı kardeşimiz diyelim ki Van Edremit’te 112 bin liralık bedelle alacak. Müstakile bakalım 192 bin 500 liraya 350 metre kareye arsa alıp tek katlı ev inşa edebilecek.

Bu kampanyada 2 bin 200 lira ödenebilecek meblağ. Diyelim ki gücü yetmedi, birikimi yok. Eşinden dostundan istemeye utandı. Gidip yere başvurabilir. 1200 lira taksitle yerini alıp, kendi konutunu yapabilir.

Buraya başvuracak vatandaşımızın evi, yeri olmayacak. Bu fiyatlarla birlikte piyasayı regüle etmiş olacağız. Piyasaya arzı arttırıyoruz. TOKİ ile yüzde 8-10’du. 2 yılda yaklaşık 350 bin konuttan bahsediyoruz. Türkiye’de yıllık 600 bin konut yapılıyor. Yüzde 20’nin üzerinden arzı devlet vatandaşına ev alabilsin diye sunuyor.

Ne kadar talep varsa o kadar arz olur. Şu an vatandaşımızın talebini arz talep istikrarında fiyat artışını bir düzeye getiriyoruz. Arz sayısı geçmişe baktığımızda azaldığı için konut fiyatları yükseliyor. Talep fazla, konut, kira artıyor. Biz burada arzı arttırarak konut ve kira fiyatında düşüşe sebebiyet vereceğiz.

Pandemi devrine karşın projelerimizi kararlılıkla yaptık. Türkiye bu noktada güçlü. Totalde 2 trilyon büyüklüğe veren hacme varacak. 250 alt sektörü destekleyecek. Fayansçı, mobilya, avize, çatıcısı sirkülasyonu devam edecek. Sonuçta insanlara istihdam oluşturacağız. İlk önce 100 bin ek 100 bin.

İstihdama katkı sağlayacak. Vatandaşımız gidecek, burada personel, mühendis, mimar, elektrikçi çalışacak.

Geçmiş yıllara baktığımızda yüzde 1’in altında ödeyememe durumu söz konusu. Orada da vatandaşımızın niyetine bakıyoruz. Peşinatını ödemiş, taksitlerini ödemiş, 2 yıl sonra derde girmiş, olabilir. İhtar çekiyoruz. Yapan oluyoruz. Burada aslolan ihtiyacı var imkanı yok. Ödemedin, geciktirdin meskenini alıyorum, olur mu o denli şey! Arka niyet söylediği söz edilen ise gereğini yapıyoruz.

Geçmiş yıllardaki örneklere baktığımızda totalde yüzde 80 enflasyon çerçevesinde memurlarımıza zam yapıldı. Minimum fiyata 70 civarında yapıldı. Biz yüzde 25 artış yaptık. Daha evvelki yıllara bakın memur maaşına yüzde 17-20 zam geldi, biz yüzde 8’de kalmışız.

Bu bizim tavanımız. Orada illa bu zammı yapacağız diye kural yok. Geçen sene 80 olmuş biz yüzde 25 yapmışız. Önümüzdeki sene 40 oldu varsayalım, burada makul oranı yapmamız lazım. Bu sosyal devlet prensibi gereği yapılan bir proje. Bütün dünyada sosyal devlet anlayışının rafa kaldırıldığı periyottan geçiyoruz. Biz milletimize sayın Cumhurbaşkanımız 250 bin konut, 100 bin arsa, 10 bin işyeri diyor. Bu sosyal devletin gereği. Barınma hakkı devletin vatandaşa sunması gereken en çok önemli haklardan bir adedidir.

Bunu sunan irade vatandaşının ödeme külfeti yaşayacağı devirde niçin ısrarla ‘Böyle zam yapacağım’ desin. Taksitler azamî memur maaş artış oranında yapılacak. 1 milyon 70 bin vatandaşımız var. Onların hepsiyle görüşebilirsiniz. Hep biz veren ve destek olan tarafta kaldık. O denli olmaya da devam edeceğiz.

Arsaların altyapısını hazırlayacağız, imar planı sonrasında elektrik, sui altyapı imalatlarını tamamlayacağız. Vatandaşlarımıza teslim ettikten sonra 2 yıl içerisinde konutlarını yapmalarını isteyeceğiz. İmar planında oturum alanı, yüksekliği herşeyi net. İmar yönetmeliği gereği ahşap, çelik, betonarme yapailir.

Kendisi bizim imar planımıza, yönetmeliğimize uygun proje geliştirecek. İsterse bölgesel projelerle destek olacağız. Vatandaşımız salonum büyük, mutfağım büyük olsun gibi taleplerini kendisi mimari proje çizip ruhsatı alacak, inşaatını biz altyapıyı kendisine teslim ettikten sonra 2 yıl içinde tamamlamasını isteyeceğiz.

Arsanın periyodu söylediği söz edilen değil, devredemez ve burada 10 yıl faizsiz bir fırsat sunuyoruz. Vatandaşlarımız kendi konutunu arzuladığı şekilde yapsın istiyoruz. Bunu yaparken orada örnek şehircilik modelini yansıtacağımız imara uygun, kaçak olmayacak şekilde süreci yeneteceğiz. Her türlü teknik takviyesi vereceğiz. Diyelim ki müşterek bir araya geldi vatandaşlarımız, imali sürecinde bizden destek talep etti, her türlü takviyesi vereceğiz.

Altyapı noktasında bizim ulaşımımızın erişemediği arsa söylediği söz edilen değil. Tuzla’ya kadar metromuz gidiyor. 3. Havalimanı’na kadar metromuz gidiyor. Başakşehir bugün İstanbul’un en çok önemli cazibe merkezlerinden biri haline gelmiş. Esenler aynı şekilde. 2 bin konutu teslim ettik. Bölgede yapılan binalara baktığınızda kentin merkezi olmuş durumda. Ankara’da Eskişehir yolu üzerinde yapıyoruz. Gölbaşı’nda yapıyoruz. Sincan’da yapıyoruz. Öbür tarafta Pursaklar tarafında emlakımız var. İzmir’e baktığımızda diyelim ki CHP’li belediyelerin orada yapıyoruz. Arsa, müsaitlik durumu nereyse oraya yapıyoruz.

Altyapısı hazır, bu noktada vatandaşlarımızın ulaşabileceği, erişebileceği tüm alanları değerlendirdik. Bu noktada toplu ulaşımı düşünmüyoruz. Orada bir hayat alanı inşa edeceğiz. Sosyal donatı, hastane, okul ne ihtiyacı varsa. Bugüne kadar 26 bin sosyal donatı yapmışız TOKİ eliyle. Vatandaşlarımız buralarda huzurla yaşıyorlar.

Biz son 20 yılda yalnızca yüzde 90 meblağı alt gelir grubuna hitap eden konutlar yaptık. 1 milyon 70 bin konut yapmışız. TOKİ’miz gerekli liyakat, deneyim ve birikime sahip kuruluşumuz. Bu çerçevede bakanlığımız, milli emlak genel müdürlüğü ile birlikte ahenk içerisinde planlama, imal sürecini bir arada yürütüyoruz.

4 yılı aşkındır bakanım, bu güne kadar milletimize söz verip de yapamadığımız hiçbir iş olmadı. Tahminen gecikmeler olmuştur, süreçte sorunlar yaşanmıştır. 2 yıl demişiz de 2,5 yıl, 3 yıl olmuştur. Vatandaşımız kurada kendisine ev çıktıysa er yahut geç almıştır. Türel süreçler var kamulaştırma sorunlar, yerel belediye ile meseleler yaşıyorsunuz. Kanun, yönetmelik, kural var. Bunlara uymak zorundasınız. Bu noktada çok hassasız. Planı yapıyouz, altyapısını hazırlıyoruz, biz yapıyoruz belediye altyapıyı, doğalgazı getiremiyor. O denli bir projemiz oldu ki, bitirdik doğalgazın, elektriğin gelmesini bekledik. Bu meselelerle karşılaşabiliyoruz.

Bitmeyen projelerde ne bitmemiş? 57 bin konutun büyük kısmını vatandaşımıza teslim ettik. 100 bin sosyal konutun 95 bini ihale edildi, bir kısmı teslim edildi, bir kısmı üretim aşamasında. Bolu’da arkadaşlarımız tabanla ilgili sıkıntı yaşamışlar. Mersin’de altyapı ile ilgili sorun yaşanmış. Muğla’da arazi üretmek kolay değil. Pandemi sürecinde yapmışız konutları. Siz bunu hangi parayla yapacaksınız, yetişecek mi diyorlar. Bu irade 2019 yılında 100 bin sosyal konut ihale etmiş bir irade. 95 binin bir kısmı teslim edildi, bir kısmı yapılıyor.

Samsun’da konutlarımızı yapıyoruz. Yerelle görüşeceğiz. İstanbul’da imar planını yapmışız. Odalar dava açmış. Bu mücadeleyi de veriyoruz. Belediye dava açmış. Vatandaşımıza kelamımız var demişiz ve bir daha plan yapmışız.

Burada belediyenin ahenk noktasında ne istediğine bağlı. 81 vilayetimizde belediyelerimizle eşgüdüm içerisinde gidelim istiyoruz. Yeri geliyor Mimarlar Odası ‘siz buraya konut yapmayın’ diyor. Siz burada karar verici değilsiniz, kusura bakmayın. Tüzel gayretlerle birlikte 95 binini ihale etmişiz. Sonuçta bugüne kadar bizden kura çekmiş, ev almamış vatandaşımız yok.fakat toprakta sorun çıkabilir, tabanda sorun çıkmış öteki yerde yapmışız.

Bu sene 70 milyar hak ediş ödeyecek bir irade. Bu irade bu projeleri yapmış. Vatandaşın tasası yok. Kaynak Türkiye, milletimiz. Vatandaş güvenmese bu kadar müracaat olur mu?

İzmir Bayraklı’da zelzeleden sonra seferberlik ilan ettik. Mahalle mahalle gezmek suretiyle vatandaşlarımızı dinledik, hala dinliyoruz. Orada dönüşüm derneğimiz var. Faiz oranını destek noktasında arttırdık. Üretimde destek veriyoruz. Ne talep geliyorsa tüm talepleri karşılamaya çalışıyoruz. Zelzele oldu Malatya, Elazığ, Kastamonu’da ne yaptıysak hoş İzmirimizde sahiden insanı, sokakları, Kordon’u, boyozuyla hoş İzmirimize şekilde yaklaştık. 5 bin 500 konutluk proje başlattık. Bayraklı’da 2 bin 300 konutu teslim ettik. 6 ay içerisinde ettiğimiz de var 1 yılı biraz geçen de var.

Menemen’e yakın deniz görünümlü bir projeyi hazırladık. Yıl sonunda İzmir’de hiçbir afetzede kardeşimiz dışarıda kalmayacak. Ağır hasar görmüş, hak sahibi olduğu süreçte 2022 yılının içerisinde konutlarına girecekler. Orada örneklerimiz, oturan kardeşlerimizle bir gidin görüşün. Oraya nasıl değer katmış. Bir arada hüzünlediğimiz kardeşlerimizin mutluluklarına şahit oluyoruz. Bu yıl evine girmemiş depremzede kardeşimiz İzmir’de kalmayacak.