Bekarlık neden ayıplanıyor, bekarlara karşı önyargının kaynağı ne?

Toplumda bekarların sayısı giderek artıyor.fakat insanlar onlara hala yakında bir partner bulacaklarını söylemekte diretiyor. Bekarlara yönelik bu acıma ve ayıplama tavrı neden kaynaklanıyor? Birine “neden hala bekar olduğunu” sormak ve “doğru kişiyi yakında bulacağına” dair teminat vermek, bekar arkadaşları yoklamak için niyetli, hatta hassas bir yol aynıi görünebilir.fakat aslında bu sözler “bekar ayıplama” manasına gelir ve muhtemelen yardımcı olmaktan çok ziyanlı olurlar. Bekar ayıplama, partneri olmayan bireyler hakkındaki olumsuz önyargılardan kaynaklanır: partneri olmadığı için üzgün ve yalnız oldukları, faal olarak birini aradıkları,fakat şimdi eşleşme sağlanamadığı ya da onlarda yalnız kalmalarına neden olan yanlış bir şeyler olduğu vb. Tüm bu klişelere evvelce beri süregelen toplumsal standartlara uyma baskıları kaynaklık ediyor: bir partnerin olması, aynı meskenlerinde yaşamak, 2,4 çocuk sahibi olmak ve köpek beslemenin bir insanın mutlu bir ömür sürmesi için ihtiyaç duyduğu her şeyi ifade ettiği varsayılıyor. İnsanlar on yıllardır bu sosyal normları yeniden değerlendirirken, son araştırmalar bekar ayıplamanın hala güçlü olduğunu gösteriyor. Çöpçatanlık servisi Match tarafından yapılan bir ankette elde edilen datalar, İngiltere’deki bekar 1000 yetişkinin %52’sinin, pandemi döneminde bekar ayıplamasına maruz kaldıklarını gösteriyor. Katılanların %59’u da “ilişki durumlarından şad olduklarını” söylemelerine karşın, yeniden de özel hayatı sorgulayan soruların maksadı oldular. Bekarlara karşı bu ısrarlı önyargılar yalnızca alçaltıcı değil, benzeyenzamanda birçok ülkede modası geçmiş görülüyor. “Ayrımcılığa Uğrayanlar: Bekarlar Nasıl Klişelere Oturtuluyor, Damgalanıyor, Görmezden Geliniyor ve Hala Mutlu Bir Ömür Sürüyor” isimli çalışmanın yazarı Bella DePaulo, “Bekarlık bir vakitler insanların evlenene ya da yeniden evlenene kadarki devirlerini ifade eden bir geçiş süreci olarak kabul ediliyordu” diyor.fakat şimdi, Amerikalıların yetişkinlik devirlerinin daha uzun bir kısmını bekar geçirdiklerini söylüyor. 1970 nüfus sayımı verilerine göre ABD’deki hanelerin %40’ının evli çiftler ve çocuklarından oluştuğuna, %17’sinin bekar olarak yalnız yaşadığına, 2012’de ise ABD’deki hanelerin %27’sinin bekarlardan oluştuğuna ve yalnızca %20’sinin ebeveynler ve çocuklardan oluştuğuna dikkat çekiyor. Lakin bu değişen istatistiklere karşın, hem anekdot olarak hem de araştırmalarda, romantik bağ içinde olmayan şahısların, arkadaşları, aileleri ve de kendileri tarafından zorluklara maruz kalmaya devam ettikleri görülüyor. Bekarlar bağlantı durumlarını giderek daha fazla benimsiyor ve tercih ediyor görünse de, partner bulma baskısı ortadan kalkmıyor. Lakin, nüfusta bekarların artan temsili, bekarlığın damgalanmasından daha ağır basmaya başlayabileceğinden, en azından bir ilerleme gözlenebilir.

Bekar ayıplamanın ziyanları
New York’ta çalışan psikoterapist Allison Abrams’a göre, bekar ayıplama, “bir insanı partneri olmadığı ve toplumun belli bir yaşta evlenme beklentilerine uymadığı için yargılamaktır”. Ayıplayanlar, sonuç olarak partneri olmayan insanlara “farklı” davranıyor. Çöpçatanlık uygulaması Happn’da flört uzmanı olan Paris merkezli İpek Küçük’e göre, “İnsanlar, bekar olduğunuzda sıkıldığınızı ve yalnızlık çektiğinizi düşünmeye meyilli”. Match tarafından paylaşılan çalışmada, bekarların diğerlerinden duyduğu yaygın “utanç verici ifadeler” soruldu ve %35’i kendilerine “yakında birini bulacaksın” dendiğini söyledi. %29’u “çok yalnız olmalısın” tabirini duyarken, %38’i alaka durumlarına genel olarak acındığını bildirdi. DePaulo, bekarlar hakkındaki mitlerin, evli çiftlerin, bekarların sahip olmadığı özel bir hayat maharetine sahip olduğu; bekarların hayatlarının “trajik” olduğu ve bekarlığın bencil olmayı ima ettiği fikrini içerdiğini söylüyor. (Aslında, mutsuz bekarlar ve mutlu çiftler hakkındaki klişelerin hiç de doğru olmadığını öne süren 2018 Alman araştırması da dahil olmak üzere kimi araştırmalar, bunların yanlış inançlardan ibaret olduğunu destekliyor.) Bekarlarla ilgili klişeler yanlış olduğu benzeri ziyanlı sonuçları da olabilir. Psikoterapist Abrams’a göre, bekarlara yönelik toplumsal tavırlardan kaynaklanan içselleştirilmiş utanç, benlik imajını olumsuz etkileyebilir. Bekar bir kişinin arkadaşları ve ailesi onları statüleri nedeniyle utandırmasa bile, evlilik ve çocuklar hayattaki büyük dönüm noktalarına ulaşmamak, bilhassa etkin olarak bir eş arayan biri için çok zor olabilir, zira toplumun onlardan beklediği şey budur. Diğer kültürel damgalama olaylarında olduğu, bekar ayıplaması da cinsiyetler arasında eşit yaşanmıyor. Abrams, “Birçok kere bunun depresyonda rol oynadığını gördüm” diyor. Başarılı bir hayatın kıstası olarak görülen bu “senaryo”, bekarlıktan mutlu oldukları halde durumlarını yeniden düşünmeye ve kültürel normlara ahenk sağlayabilmek için istemedikleri halde bir arayışa girmeye bile zorlayabilir. Bekar ayıplaması, meraklı ebeveynler ve arkadaşlardan öbür kaynaklarca da yöneltilebilir. Yasal olarak evli olanlara, bekarların yararlanamayacağı çeşitli imtiyazlar sunan hükümetlerin de bunda rolü vardır. Birtakım insanlar hayata devam etmenin “doğru yolu” konusunda bunun bir mesaj içerdiğine, partnerler için olumlu bir pekiştirme fonksiyonu gördüğüne ve bekarların yetişkinliklerini yanlış sürdürdükleri fikrini içselleştirmelerine neden olduğuna inanıyor.

Bayanlarda ve erkeklerde bekarlık
Diğer kültürel damgalama olaylarında olduğu, bekar ayıplaması da cinsiyetler arasında eşit yaşanmaz. Esas olarak bayanlar bunun yüküne daha fazla katlanmak zorunda kalır, ve birtakım kültürlerde evlilik ve çocuk sahibi olmak başkalarına göre daha fazla değer taşır. İlk olarak, erkeklerin tersine bekar bayanları tanımlayan sözleri düşünün. Erkekler “bekar” olarak bilinirken, bayanlar “evde kalmış” ya da “kız kurusu” tabirlerle karşılaşır. Bekar erkekler ise asırlar boyunca çoklukla eğlenceli, hoşfakat potansiyel olarak aldatıcı, hayatın tadını çıkaran dertsiz şahıslar olarak tasvir edilmiştir. Bridget Jones’un Günlüğü‘ndeki 30’lu yaşlarının başında Londra’da iyi bir iş sahibi ana karakter bile kendisini “evde kalmış” olarak tanımlamaktadır. Bridget Jones’un Günlüğü sinemasında ana karakteri oynayan Renée Zellweger’in bir sahnesi DePaulo, “Ne makul ne de doğru olan klâsik inanışa göre, bayanlar evliliğe erkeklerden daha fazla kıymet veriyor. Yani, bekar bayanların daha sık ‘Biriyle görüşüyor musun?’ gibi hudut bozucu sorulara maruz kaldığını düşünüyorum” diyor.

Abrams, bayan müşterilerinin erkek danışanlarından daha fazla bekar ayıplama tecrübelerini paylaştığını söylüyor ve genel müşteri profilinin bayanlara negatif ayrımcılık yaptığına işaret ediyor. DePaulo’ya göre, “Bekar erkekler de aşağılayıcı ve küçümseyici muamelelere maruz kalabiliyor”; örneğin kimileri onları çocuksu, kendilerine bakamayan ya da “seks takıntılı” insanlar gibi görebiliyor. Kültürel demografik özellikler de bekar ayıplamanın yaygınlığını etkileyebilir. Abrams, Kore, Çin ve Hindistanlı aileler gibi muhakkak kültürlerden gelen şahısların yahut orta Amerika’dan New York’a taşınanların, aile üyeleri tarafından daha fazla bekar ayıplamasına maruz kalabildiklerini belirtiyor. Bu kültürler, evlilikle ilgili daha klâsik cinsiyet rollerini vurgulama eğilimindedir ve bu geleneklere uymamak bilhassa alışılmadık görünebilir.

‘Sayıların gücü’
Bekarlığın manası değişiyor ve kimi uzmanlar hem tutumsal hem de demografik değişimlerin bekarlığı olağanlaştırmaya yardımcı olabileceğine ve potansiyel olarak eşi olmayanları yargılama eğilimini azaltabileceğine inanıyor. Son yıllarda, sosyal medyadaki tesirli isimler ve ünlüler, bekar statülerinden gururla söz ettiler. Örneğin, oyuncu Emma Watson, kendisini herkesin önünde “kendi kendisinin partneri” olarak niteledi ve romantik bir partner eksikliğinin olumsuz değil, olumlu olarak görülmesini istedi. Abrams, “Daha fazla insan bekar olarak statülerini benimsedikçe, daha çok kişi aynı şeyi yapmakta kendisini daha özgür hissediyor” diyor. Flört uygulaması Bumble’ın Ekim 2021’deki araştırmasına göre, Kanada, Fransa, Almanya, Hindistan, Meksika, Filipinler, Avustralya, İngiltere ve ABD’de ankete katılan 8500’i aşkın kullanıcısının %53’ü, pandemi sayesinde “bir süre yalnız kalmanın olağan olduğunu anladı”. Ayrıyeten, Covid-19’dan bu yana birçok bekar, bağlantı durumlarıyla ilgili olumlu hisler ve sonuçlar bildirdi. Match anketine göre, %42’si pandemi sırasında bekar olmaktan “hoşnut olduğunu” söyledi.

Fakat, bu bilgiler, cevap verenlerin geri kalan %58’inin bu türlü düşünmediği manasına geliyor; aslında, pandemi kaynaklı izolasyon birçok bekarı olumsuz etkiledi ve kimileri açısından ayıplamanın artmasına neden oldu. Match, ankete katılan bekarların %37’sinin aşk hayatları konusunda “endişeli arkadaşları ve ailelerinden” daha fazla soruya maruz kalkdıklarını söyledi. Nitekim de Abrams, ABD benzeri ülkelerde giderek artan sayıda bekarların bu davranıştan mümkün bir uzaklaşmaya işaret etmesine karşın, bekar ayıplamasının “hala hayli yaygın” olduğunu öne sürüyor. Tekrar de uzmanlar, değişen demografinin bekarlık konusundaki yargıları değiştirmeye devam edeceğinden umutlu. DePaulo, bu artışı bekarlarda “sayıların gücü” olarak isimlendiriyor ve “Nüfus Ofisi’nin her yeni istatistiği bekar insan sayısının giderek arttığını gösteriyor” diyor ve ekliyor: “Nüfusun büyük bir kısmı evli değilse, ki ABD’de bu oran yarıya yakın, hepsinde bir sorun olduğunu söylemek zorlaşıyor.”