Captagon: Ürdün’ün Suriye’deki uyuşturucu kaçakçılarına karşı ilan edilmemiş savaşı

Kısa saçlı 20’li yaşlarında bir adam, uyuşturucuyu bırakmanın acılarıyla boğuştuğu sırada, rehabilitasyon merkezinin koridorunda huzursuz bir şekilde volta atıyor. Televizyon odasında ise modaya uygun giyinmiş genç bir bayan var. Güzelleşmenin sonraki aşamasında, yorgun bir şekilde sigarasından bir duman çekiyor ve sonra başını iki elinin arasına alıyor. Suriye’de on yıl sürmüş savaş yatışmış olabilir fakat ülkenin bir narko-devlete dönüşmesi, bölgede yeni sefalet tohumları ekiyor. Ürdün’ün başşehri Amman’da bulunan El-Reşit Hastanesi’nde de uyuşturucu bağımlıları tedavi ediliyor. Hastane odalarının her biri, otel odalarını andırsa da burada olmak bir cins çaresizlik. Hemşire Hadeel Bitaar, bana çevreyi gösterirken, “Uzun bir süreç. Hastalar en az bir ay, bazen üç ay kalıyor” diyor. Amman’daki El-Reşit Hastanesi’nde bölgedeki Captagon bağımlıları tedavi ediliyor. Bu insanlar Ürdün ve diğer Körfez Arap ülkelerinden geliyorlar. Suriye ve Lübnan’da ucuza üretilen ve “fakirlerin kokaini” olarak da bilinen amfetamin Captagon, bu bölgelerde tercih ediliyor. Danışman psikiyatrist ve klinik yöneticisi Dr Ali el-Kam, “Bu maddeyi kullanmanın sonuçları hayli önemli. Sonucunda şiddet ve psikoz söylediği söz edilen olabiliyor” diye konuşuyor ve ekliyor: “Ayrıca bağımlılığı ise çok yüksek. İnsanlar bir tabletle başlıyor, daha sonra ise iki yahut üçe çıkarıyor. Sonra da kristal metamfetamin daha önemli bir uyuşturucuya geçiyor.”

Devasa bir sanayi
Suriye’deki çatışmalar tepedeyken, kaçakçılar ve militan gruplar, savaşçılara cüretlerini artırmak ve cephede tetikte olmalarına yardımcı olmak için ekseriyetle kafein içeren Captagon tedarik etmek üzere kimi avantajlar elde etti. Legal işlerin hayli az olduğu ve yoksulluğun da arttığı bu periyotta birçok sıradan Suriyeli uyuşturucu ticaretine dahil oldu. Her yıl, Ürdün’den Körfez ülkelerine giden milyonlarca Captagon hapı ele geçiriliyor. Şimdi, on yıllık bir savaşın paramparça ettiği ve hala uluslararası yaptırımlarla boğuşan Suriye ekonomisi içinde, söylediği söz edilen uyuşturucu ticareti, herhangi bir yasal ihracattan çok daha değerli, milyarlarca dolarlık bir dala dönüştü. Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad hükümeti yalanlasa da, iş dünyasındaki ve ordudaki güçlü isimlerin Captagon üretimi ve dağıtımıyla ilişkilendirildiğine yönelik raporlar mevcut.

Vur buyruğu
Kıbrıs merkezli bir danışmanlık şirketi olan Operasyonel Tahlil ve Araştırma Merkezi’nden (COAR) Suriye analisti Ian Larson’a göre Captagon üretiminin en bariz olduğu bölgeler, Esad rejimi tarafından denetim edilen yerler. Larson, “Bu şu anda endirekt bir bir ilişki olmaya devam ediyor, lakin bir gösterge” diyor. Larson tarafından hazırlanan 2021 yılına ait rapor, “akıllara sakinlik veren” bir ölçekte, piyasa bedelinin 3,5 milyar dolar olduğu bir evvelki yıl üretilmiş Captagon üretimine işaret ediyor. Bu yakalanan uyuşturucudan elde edilen bir bilgi. Uyuşturucu haplar düzenli olarak limanlarda, havaalanlarında ve geçiş noktalarında ortaya çıkıyor. Ekseriyetle de ustalıkla saklanıyor. Haplar, makine ve meyve konteynerleri içinde de bulundu. Ürdünlü yetkililer, hayvan cesetlerinde bulunan uyuşturucuların manzaralarını yayımladı.

Orduya vur buyruğu verildi
Bir vakitler huduttan dalga dalga Ürdün’e gelenler Suriyeli mültecilerdi. Şu Anda ise mültecilerin yerini uyuşturucu aldı.

Ürdün ordusu ve uyuşturucu kaçakçıları arasındaki çatışmalar daha sık hale geliyor ve bunun bir sonucu olarak ele geçirilen uyuşturucu miktarı da artıyor. Ordu, 2022’nin başından bu yana 17 binden fazla paket esrar ve 17 milyon Captagon hapı ele geçirdi. 2021’in tamamında ise yalnızca 15,5 milyon Captagon hapı yakalanırken, 2020’de bu sayı 1,4 milyon idi. Ürdün, Körfez ülkeleri, bilhassa de Suudi Arabistan olmak üzere uyuşturucunun en büyük pazarına giden bir geçiş güzergahı üzerinde. Beni bir tipe çıkaran Ürdün ordusundan Albay Zaid el-Dabbas, “Son vakitlerde fark ettiğimiz en tehlikeli şey, kaçakçıların yanındaki silahlı kümelerin varlığı” diyor. Suriye’nin güneyinde faaliyet gösteren yaklaşık 160 kümenin olduğunu tahmin eden el-Dabbas, şöyle devam ediyor: “Yeni taktikleri var.

İnsansız hava araçları ve pahalı, uyarlanmış araçlar kullanıyorlar.” Yasadışı faaliyetlerdeki artışla birlikte, Ürdünlü bir askerin öldürülmesi, ordunun müdahalelerinde izlediği yolu da değiştirdi. Artık ordunun “vur emri” var. Ordu, 27 Ocak tarihinde hudut boyunca pek çok noktada, hududu geçmeye çalışan 27 kaçakçının vurularak öldürüldüğünü bildirdi. Farklı operasyonlarda da dört kaçakçı daha öldürüldü. Ürdün ordusundan Albay Mustafa el-Hiyari, yaşananları Ürdün sonlarında “ilan edilmemiş bir savaş” olarak tanımlıyor. Ordu da bu uğraşa daha fazla destek istiyor.