Çevre Mühendisleri Odası: “Milas İkizköy’de hava kalitesi tehlike saçıyor, maden kapatılmalı”

TMMOB Çevre Mühendisleri Odası Muğla Kent Temsilciliği tarafından Muğla’nın Milas ilçesine bağlı İkizköy ve Akbelen Ormanı bölgelerinde halk ve çevre sağlığına yönelik yapılan incelemeler sonucunda hazırlanan rapor tamamlandı. Raporda, Akbelen bölgesinde fliyet gösteren maden ocağının, yerel halk sıhhatini tehdit ettiği belirtilerek, bu işletmenin durdurulması ve maden alanlarının en kısa sürede rehabilite edilmesi gerektiği vurgulandı.

Yeniköy ve Kemerköy Elektrik Üretim ve Ticaret A.Ş.’nin kömür çıkarmak gayesiyle yaptığı patlatmalar sonrası, İkizköy ve Akbelen Ormanı’nda yaşayan halk, Muğla Büyükşehir Belediyesi’ne hava kalitesinin ölçülmesi talebiyle müracaatta bulundu. Müracaat üzerine belediye İkizköy Mahallesi’nde 30 gün müddetle PM10 ölçümü yapmak üzere İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Başkanlığı Avrupa Yakası Çevre Laboratuvarı ile iş birliği yaptı. Rapora ilişkin yazılı açıklama yapan Çevre Mühendisleri Odası Muğla Kent Temsilciliği, maden işletmesinin durdurulmasını ve maden alanların en kısa sürede rehabilite edilmesi gerektiğini belirtti. Açıklamada şu sözler kullanıldı:

“Muğla’ya bağlı Milas’ta 1970’li yılların sonundan beri linyit ocağı işletilmekte olup, ilçede Yeniköy ve Kemerköy termik santralleri yer almaktadır. Uzunca süre kamu tarafından işletilen termik santraller, 2014 yılında özelleştirilerek Limak-IC İçtaş iştirakine (YK Enerji) devredilmiştir. Devam eden süreçte, 2020 yılında Akbelen Ormanı YK Enerji’ye devredilmiş ve 2023 yılında mevcut maden alanının genişletilmesi için ormandaki ağaçlar kesilmiştir. Bu kesim kamuoyunda büyük yankı uyandırmış ve çevre ve ekoloji örgütleri başta olmak üzere çok sayıda sivil toplum kuruluşu, meslek örgütü ve siyasi partinin reaksiyonuna yol açmıştır.  Sentinel 2 uydu dataları üzerinden yapılan NDVI tahlilleri ile Akbelen Ormanı’ndaki değişim incelenmiş ve yaklaşık 80 ha orman örtüsünün tamamen yok olduğu tespit edilmiştir.

“Ölçümler, kılavuz kıymetlerinin üzerinde çıkmıştır”

Ulusal ve ulusalararası kabul gören mevzuat ve uygulamalarda, PM10 bedelleri günlük ve/veya yıllık ortalamalara göre bedellendirilmektedir. Bu nedenle bu raporda günlük PM10 ortalamaları incelenmiştir. 16/05/2024 ile 14/06/2024 tarihi aralığında yapılan 30 günlük ölçümlerde 45,6 – 206,4 μg/m3 aralığında ve ortalama 110,8 μg/m3 olarak PM10 tespit edilmiştir. Bu değer, 15 μg/m3 olan WHO ve 40 μg/m3 olan AB ve Türkiye Cumhuriyeti Mevzuatı yıllık PM10 ortalaması sınır kıymetlerinin epey üzerindedir. Fakat, ölçüm dönemi 1 yılın altında olduğu için direkt bu bilgilerin karşılaştırılması kâfi bir sonuç vermeyecektir. Günlük PM10 ortalamaları incelendiğinde, yapılan tüm ölçümler WHO’nun 45 μg/m3 olan kılavuz bedelinin üzerinde çıkmıştır. Bununla birlikte 30 günlük ölçüm dönemi içinde AB ve Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı için 50 μg/m3 olan sınır pahası 27 defa aşmıştır. AB ve Türkiye Cumhuriyeti mevzuatı için günlük PM10 pahası yıl içinde en fazla 35 defa aşılabilirken, ölçüm noktasında ölçüm döneminin yüzde 90’ında aşılmıştır.

“İşletmenin durdurulması ve maden alanların en kısa sürede rehabilite edilmesi gerekmektedir”

Ölçüm sonuçlarından 30 günlük kıymetlerin ortalaması 110,8 μg/m3 olarak PM10 tespit edilmiş. Ölçüm sonuçlarına göre insanlarda oluşturabileceği muhtemel tesirler bilhassa kırılgan gurupların(akciğer rahatsızlığı olan bireyler, çocuklar, yaşlılar, kronik rahatsızlıkları olan bireyler vb.) sıhhatleri üzerinde olumsuz tesirleri görülür. 05/06/2024-06/06/2024 tarihlerinde ölçülen bedellerin 200 µg/m3 üzerinde tespit edilmesi ile hava kalitesi indeksi, AQI, sağlık açısından alarm işaretini gösterir. Yani sağlıklı bir bireyde dahi önemli sağlık tesirleri görülebileceğinden, insanlar açısından tedavisi zor olabilecek hastalıklara neden olabilecektir. Son olarak; global ısınma ve iklim değişikliği gerçeği de göz önüne alındığında, yerel halk sıhhatini da tehdit eden bu işletmenin durdurulması ve maden alanların en kısa sürede rehabilite edilmesi gerekmektedir.” (ANKA)