CHP ve HDP’den şerh: Cemevlerine el koyma, kayyım atama yasası

CHP ve HDP, Cemevleri düzenlemesini de içeren ve Meclis Genel Kurulu’nda görüşülecek olan torba kanun teklifine şerh düştü.

AKP’nin Meclis’e getirdiği, ‘Vergi Metot Kanunu ile Kimi Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’, TBMM Plan ve Bütçe Komisyon’unda kabul edildi.

Gazeteduvar’da yer alan habere göre, Meclis Genel Kurulu’nda önümüzdeki günlerde görüşülmeye başlanacak olan kanun teklifine göre, Cemevlerinin elektrik ve su sarfiyatları kamu bütçesinden karşılanacak. Teklifte yer alan bir diğer düzenleme ile de Cemevlerinin kent ve ilçelerde mülki yönetim amirinin müsaadesi alınmak ve imar mevzuatına uygun olmak kaidesiyle yapılabilmesi öngörülüyor. Komitede kabul edilen düzenlemeler arasında 14 Ekim’de Bartın Amasra’da meydana gelen maden faciasında hayatını kaybeden personellerin yakınlarına yönelik destek paketi de yer aldı.

Genel Kurul’da görüşülecek kanun teklifine CHP ve HDP şerh düştü. CHP, düzenlemenin “yaklaşan seçimler bundan ötürü bir grup seçmeni mutlu etmeye yönelik” olduğuna ve “yanlış ekonomik siyasetler sonucu ortaya çıkan dengesizlikleri ortadan kaldırmaya dönük palyatif önlemler içerdiğine” dikkat çekti. HDP ise, söylediği söz edilen düzenlemenin Aleviliği, ‘kültür- sanat’ kurumu üzerinden yeniden tanımladığına vurgu yaparak, “Yasa cemevlerine el koyma, kayyım atama yasasıdır” tabirlerine yer verdi.

“Cemevleri düzenlemesi torba maddeden çıkarılmalı” 

CHP’nin Plan ve Bütçe Kurulu Üyesi Milletvekilleri Bülent Kuşoğlu, Abdüllatif Şener, Kamil Okyay Sındır, Emine Gülizar Emecan, Cavit Arı ve Süleyman Girgin tarafından hazırlanan muhalefet şerhinde Cemevlerine yönelik hazırlanan düzenlemenin yasa teklifinden çıkarılması gerektiği belirtildi.

Teklife göre cemevlerinin aydınlatma masraflarının Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bütçesinden karşılanması öngörülüyor. Söz konusu düzenleme ile cemevlerinin ‘ibadethane’ sayılmadığına dikkat çekilen şerhte, bu durum iktidarın Alevi inancına yönelik ‘inkarcı’ tavrı olarak değerlendirildi.

Cemevlerini ibadethane olarak tanımlamamak için başvurulan usulün problemli bulunduğu ifade edilen şerhte, “Kanun teklifi; Alevi inancını ‘Alevi-Bektaşi kültürü’, cemevlerini ‘kültürel tesis’ olarak nitelemekte, açık bir şekilde Alevi inancının din ve vicdan hürriyeti bağlamında korunmasını engellemeye yönelik bir tutum benimsemektedir. Dolaylı olarak inançlarının özünü reddetmeleri beklenen Alevi inancına sahip yurttaşlara büyük bir saygısızlık oluşturmaktadır” denildi.

Torba kanunda yer alan teklif unsurlarının Anayasadaki ‘eşitlik’ ve ‘laiklik’ unsurlarına terslik teşkil ettiği kaydedilen CHP şerhinde, “Teklif Alevi inancını yok sayma halinin devamlılığında yer almaktadır” denilerek şöyle devam edildi.

“Yapılması gereken; kanun teklifindeki cemevlerine ilişkin hususların genel muadilleri olarak mevzuatta yer alan kararlardaki “mabet”, “ibadethane” benzeri kavramların cemevlerine uygulandığını kabul etmektir.”

Alevi inancına sahip vatandaşların uzun vakittir beklentisi olan ve toplumun bu bölümünü çok yakından ilgilendiren düzenlemenin torba yasa teklifinde gündeme getirilmesinin yanlış olduğu kaydedilen şerhte şu tabirlere yer verildi:

“Cemevine ibadethane statüsü tanınmayan bu hususların torba yasa teklifinden çıkartılmasını, bahsin taraflar başta olmak üzere, Türkiye Büyük Millet Meclisinde bulunan siyasi partilerden de oluşan ilgili uzman şahıslarla birlikte yeniden ele alınacağı, yeniden tartışılacağı, yeniden tahlil üretileceği bir çerçeveye getirilmesi gerekmektedir.”

HDP’nin Plan ve Bütçe Kurulu Üyesi Milletvekilleri Garo Paylan, Rıdvan Turan ve Dirayet Dilan Taşdemir de kuruldan geçen teklife ilişkin muhalefet şerhi düştü. Meclis’e getirilen yasa tekliflerinin ‘kamuoyundan saklanan, ilgili topluluklarla ortaklaşılmayan, kaçırılarak çıkarılmak istenen kanun teklifleri’ olduğuna vurgu yapan HDP’li Milletvekilleri, “AKP’nin yasa çalışmalarındaki otoriter hali, parlamentoya ve faaliyetlerine karşı saygısızlığının en temel göstergelerinden biridir” dedi.

Teklifte yer alan cemevlerine ilişkin düzenlemeyi, “Alevi toplumunun taleplerini suistimal eden darbe ve kayyım yasası” olarak değerlendiren HDP, şerhinde Alevilere dönük inkar, asimilasyon siyasetinin geçmişten bu güne sürdüğünü kaydetti.

Alevilerin cemevlerine ‘’ibadethanemiz’’ demesine karşın, iktidarın Aleviliği “kültürel bir aktivite” olarak gördüğü belirtilen şerhte, Alevilerin yasal statü ve eşit yurttaşlık hakkı istediklerine vurgu yapılarak şunlar ifade edildi:

“Alevi inancı ve inançsal kıymetleri devletin din kurumu olan Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yok sayılmaktadır. Alevi yurttaşlar kendilerine dayatılan sadaka siyasetine itiraz edip, anayasal statü talep ediyor. Alevi Toplumunun yüz yıllardır süren varlık gayreti Cumhuriyetle birlikte eşit yurttaşlık gayretine dönüşmüştür. Alevi Sıkıntısının tahlili için artık anayasal statü ve yasal garanti gerekiyor. Kalıcı ve demokratik tahlil budur. Aleviler sadaka değil statü istiyor. Cemevlerine farklı tanımlar aramak yerine Cemevinin ibadethane olduğu kabul edilmeli. Bu gerçek anayasal teminata kavuşturulmalıdır.”

Teklifteki düzenlemeye göre, katılımcı dokümanı alarak İstanbul Finans Merkezi (İFM) Bölgesinde faaliyette bulunan kurumların, yurt dışından elde ettiği çıkarları Türkiye’ye getirmesi durumunda yararın yüzde 50’si kurum çıkarından indirilecek.

HDP şerhinde bu durum, sermaye gruplarının ödüllendirilmesi olarak değerlendirilirken, derhal her torba teklifte sermayeye çıkar sağlayan bir hususa yer verildiğine dikkat çekildi. Şerhte, AKP-MHP ittifakı, yüzde 99’un değil yüzde 1’in çıkarlarına hizmet ettiğini bir kere daha kanıtlamaktadır” denildi.