Çin’den ABD’ye ‘Tayvan için gerekirse savaşırız’ uyarısı

Çin Savunma Bakanlığı Sözcüsü Vu Çien, yaptığı açıklamaya göre, Bakan Vey, ABD’li mevkidaşı Lloyd Austin ile yaptığı görüşmede, “Tayvan’ın bağımsızlığına yönelik teşebbüsleri her ne kıymetine olursa olsun bastıracağı, gerekirse bu uğurda savaşacağı” mesajını verdi.

Vey, Austin ile Singapur’da bugün başlayan Shangri-La Diyaloğu forumu marjında görüşme gerçekleştirdi.

Çinli Bakan görüşmede ülkesinin Tayvan konusundaki durumunu ve hassasiyetlerini yinelerken, Çin ordusunun, Tayvan’ı anavatandan ayırmaya cüret edenlere karşı egemenliği ve toprak bütünlüğünü muhafazaya kararlı olduğunu vurguladı.

ABD’nin Tayvan’a silah satışlarının “tek Çin” unsurunu ve Çin-ABD alakalarının temelini oluşturan Üç Ortak Bildiri’deki taahhütlerini ihlal ettiğini, Tayvan Boğazı’ndaki barış ve istikrara zarar verdiğini belirten Vey, Washington’ın Çin’i çevrelemek gayesiyle Tayvan kartını oynamasının boşuna olduğu görüşünü dile getirdi.

Pentagon’dan görüşmeye ilişkin yapılan açıklamada ise Bakan Austin’in görüşmede ABD’nin “tek Çin” siyasetine bağlı olduğunun altını çizdiği, Pekin idaresine Tayvan’ı istikrarsızlaştırıcı hareketlerden kaçınması ihtarında bulunduğu kaydedildi.

Bakanlık heyetlerinin de katıldığı, 30 dakika süren toplantı, ABD’li ve Çinli bakanlar arasında yapılan ilk yüz yüze görüşme oldu.

ABD’deki yönetim değişiminin akabinde Washington ile Pekin’in savunma otoriteleri arasındaki protokole uzun süre karar verememesi nedeniyle bakanlar bugüne dek direkt temas kuramamıştı. Bakan Austin’in, Savunma Bakanlığı sorumluluğunu yürüten Vey yerine, ondan daha kıdemli bir general olan Merkezi Askeri Komisyon Başkan Yardımcısı Şu Çiliang ile görüşmekte ısrarı savunma alanında üst seviye temasa mani olmuştu. İki bakan, ilk defa 21 Nisan’da telefon görüşmesi yapabilmişti.

Vey ve Austin bugün başlayan forumda birer konuşma da yapacak. Austin’in, yarın yapacağı konuşmada, ABD’nin Hint-Pasifik bölgesindeki savunma siyasetinin çerçevesini çizerken, Tayvan Boğazı, Kore Yarımadası ve Güney Çin Denizi’ndeki muhtemel tehditlere ve istikrarsızlık ögelerine dikkat çekmesi bekleniyor.

Ertesi gün kürsüye çıkacak Vey’in ise “Çin’in Bölge Güvenliği Vizyonu” başlıklı konuşmasında Pekin’in bölgesel güvenliğe bakışının asıllarını ortaya koyması bekleniyor.

Çin-Tayvan anlaşmazlığı

Çin’de İkinci Dünya Savaşı’nın akabinde çıkan iç savaşta Mao Zedong liderliğindeki Çin Komünist Partisinin (ÇKP) 1949’da iktidarı ele geçirmesi ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan etmesi üzerine, Çan Kayşek liderliğindeki Çin Milliyetçi Partisi (Kuomintag) üyeleri Tayvan’a yerleşip, 1912’de kurulan “Çin Cumhuriyeti” iktidarının Ada’da sürdüğünü ileri sürerek bağımsızlık ilan etmişti.

Bu teşebbüs, Çin tarafından kabul edilmese de Tayvan temsilcileri, 1971’e kadar Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunda Çin’i temsil etmişti. 1950’ler ve 1960’larda çok sayıda ülkenin diplomatik bağlantı tercihini Çin Cumhuriyeti’nden Çin Halk Cumhuriyeti’ne çevirmesinin akabinde 1971’de BM Genel Kurulunda yapılan oylamada, Pekin hükümetinin Çin’in tek legal temsilcisi kabul edilmesiyle Tayvan’ın uluslararası örgütlerdeki pozisyonu meçhul hale gelmişti.

Pekin yönetimi, “Tek Çin” prensibini benimseyerek Tayvan’ın kendi topraklarının modülü olduğunu savunuyor. Çin, boğaz ve etrafındaki askeri varlığının yanı sıra Tayvan’ın dünya ülkeleriyle müstakil diplomatik ilişkiler kurmasına, BM’de ve diğer uluslararası kuruluşlarda temsil edilmesine karşı çıkıyor.