Çin’den ABD’ye “Tayvan ile ticaret görüşmelerini sona erdirme” daveti

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Cao Licien, yaptığı açıklamada, dünyada sırf tek Çin bulunduğunu, Tayvan’ın onun ayrılmaz modülü olduğunu ifade ederek, “ABD, Tayvan ile tüm resmi temaslarını kesmeli, hükümran iması taşıyan, resmi nitelikteki mutabakatları müzakere etmeye son vermeli, Tayvan’ın bağımsızlığını savunan ayrılıkçı güçlere yanlış işaretler vermekten kaçınmalı.” sözünü kullandı.

Çin Halk Cumhuriyeti (ÇHC) hükümetinin bütün Çin’in tek legal temsilcisi olduğunu vurgulayan Sözcü Cao, şunları kaydetti:

“Son vakitlerde ABD’nin Tayvan konusundaki teşebbüslerini artırdığını, daima tasarılar geliştirdiğini görüyoruz. Bunlar, ‘tek Çin’ unsurunu ihlal eden, Tayvan’ın bağımsızlığını savunan ayrılıkçıları cesaretlendiren ve Tayvan Boğazı’ndaki barış ve istikrarı bozmayı hedefleyen uğraşlardan ibaret.”

Cao, ABD’yi “tek Çin” prensibine ve Washington ile Pekin arasındaki diplomatik münasebetlerin temelini oluşturan Üç Ortak Bildiri’deki taahhütlerine uymaya çağırdı.

ABD Ticaret Temsilciliği, dün yaptığı açıklamada, ABD ve Tayvan arasında ticaret teşebbüsünün başlatıldığını duyurmuştu.

Söz konusu teşebbüs ile ekonomik ve ticari bağlantıların derinleştirilmesi için somut yollar geliştirilmesinin amaçlandığı belirtilen açıklamada, ortak bedellere dayalı karşılıklı ticaret önceliklerinin geliştirilmesi ve inovasyon ile kapsayıcı ekonomik büyümenin teşvik edilmesinin hedeflendiği kaydedilmişti.

Ticaret teşebbüsünün, ABD Başkanı Joe Biden’ın 23 Mayıs’ta Japonya’yı ziyareti sırasında “Çin’in Tayvan’a saldırması durumunda askeri karşılık verileceğine” ilişkin değerlendirmesi nedeniyle Çin ile tansiyonun yükseldiği bir periyoda denk gelmesi dikkati çekti.

Çin-Tayvan uyuşmazlığı

Çin’de İkinci Dünya Savaşı’nın akabinde çıkan iç savaşta Mao Zedong liderliğindeki Çin Komünist Partisinin (ÇKP) 1949’da iktidarı ele geçirmesi ve Çin Halk Cumhuriyeti’nin kuruluşunu ilan etmesi üzerine, Çan Kayşek liderliğindeki Çin Milliyetçi Partisi (Kuomintag) üyeleri Tayvan’a yerleşip, 1912’de kurulan “Çin Cumhuriyeti” iktidarının Ada’da sürdüğünü ileri sürerek bağımsızlık ilan etmişti.

Bu teşebbüs, Çin tarafından kabul edilmese de Tayvan temsilcileri, 1971’e kadar Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunda Çin’i temsil etmişti. 1950’ler ve 1960’larda çok sayıda ülkenin diplomatik bağlantı tercihini Çin Cumhuriyeti’nden Çin Halk Cumhuriyeti’ne çevirmesinin akabinde 1971’de BM Genel Kurulunda yapılan oylamada, Pekin hükümetinin Çin’in tek yasal temsilcisi kabul edilmesiyle Tayvan’ın uluslararası örgütlerdeki pozisyonu belgisiz hale gelmişti.

Pekin yönetimi, “Tek Çin” prensibini benimseyerek Tayvan’ın kendi topraklarının modülü olduğunu savunuyor. Çin, boğaz ve etrafındaki askeri varlığının yanı sıra Tayvan’ın dünya ülkeleriyle müstakil diplomatik ilişkiler kurmasına, BM’de ve diğer uluslararası kuruluşlarda temsil edilmesine karşı çıkıyor.