Dışişleri Bakanlığı teşkilat yapısında hangi değişiklikler yapıldı, dış politikaya etkileri neler olacak?

Dışişleri Bakanlığı’nın yapısında çok önemli değişiklikleri içeren Cumhurbaşkanlığı kararnamesi Resmi Gazete’de yayımlandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla yürürlüğe giren kararname, Haziran 2023’te dışişleri bakanlığına getirilen Hakan …

Dünya

07.04.2024 09:00

A⁺

A^-

Fidan, Dışişleri Bakanlığının 2024 bütçesinin görüşüldüğü 21 Aralık 2023’te TBMM’de yaptığı konuşmada, ağır dış siyaset gündeminin her açıdan güçlü bir Dışişleri Bakanlığı teşkilatını zorunlu kıldığını belirtmişti.

Fidan, “Göreve geldiğim günden itibaren Bakanlığımızın işleyişini daha faal kılmaya yönelik adımlar atıyoruz. Fiziki şartların uygunlaştırılması, teknik imkanların güçlendirilmesi, işçi sayısının artırılması ve mevzuatın güncellenmesi şeklinde dört alanda Bakanlığımızı çağdaş şartlara uygun hale getirmeye çalışıyoruz” değerlendirmesinde bulunmuştu.

Fidan’ın göreve geldikten sonra yaptığı “milli ve bağımsız dış politika” vurgusunun da Dışişleri Bakanlığı’nın yeni teşkilat yapısına yansıdığı kaydediliyor. Diplomatik kaynaklar, “Dışişleri Bakanlığımızın yeni vizyonu çerçevesinde kurumsal, idari, teknik, fiziki şartlarımızda iyileştirmeler gerçekleştirmekteyiz” değerlendirmesini yaptılar.

Yapılan düzenlemelerin Türkiye’nin yeni dış siyaset vizyonunu yansıtacak ve süratli, verimli ve aktif çalışmasına imkan tanıyacağını kaydeden kaynaklar, bakanlığın fliyet alanlarının geliştirilmesinin de amaçlandığını belirttiler.

Genel müdürlük sayısı artırılıyor

Kararnamede yer alan değişikliklere göre, Dışişleri Bakanlığı’nın genel müdürlük sayısı artırıldı ve her coğrafyaya yönelik genel müdürlükler oluşturuldu. Bu kapsamda Amerika ve Latin Amerika birbirinden ayrıldı ve Latin Amerika Genel Müdürlüğü kuruldu. Bu adımla, Türkiye’nin Latin Amerika açılımına ivme kazandırılması öngörülüyor.

Güney Asya Genel Müdürlüğü bünyesinde olan İran ve Irak bahisleri ayrıldı ve İran-Irak Genel Müdürlüğü oluşturuldu.

Son devirde Türk dış siyasetinde kıymet ve yük kazanan Türk Devletleri Teşkilatı ile alakaların daha da kurumsallaştırılması için Orta Asya ve Türk Devletleri Teşkilatı Genel Müdürlüğü kuruldu.

Dışişleri teşkilatında yapılan değişikliklerin bir amaçladığı da uzmanlaşmaya değer vermek. Diplomatik kaynaklar, genel müdürlükler içerisinde bölgelere göre uzmanlaşmayı sağlayacak ünitelerin düzenlendiği bilgisini de verdiler.

Kurulan yeni üniteler arasında yer alan İnsani ve Teknik Yardımlar Genel Müdürlüğü’nün görevi, doğal afetler ve salgınlarla ilgili ikili ve çok taraflı işbirliği mevzularının eşgüdümünü yapmak, Türkiye’ye gelecek ve Türkiye’den gidecek insani yardımları koordine etmek olacak.

Stratejik İletişim Genel Müdürlüğü kuruluyor

Kararnamede dikkat çeken değişikliklerden biri Enformasyon Genel Müdürlüğü’nün “Kamu Diplomasisi ve Stratejik İletişim Genel Müdürlüğü” olarak yeniden düzenlenmesi oldu. Dışişleri Bakanlığı’nın en yerleşik ünitelerinden olan sözcülük, Kamu Diplomasi ve Stratejik İletişim Genel Müdürlüğü’nden ayrıldı ve başka bir yapı olarak yer aldı.

Diplomatik kaynaklar, sözcülük ünitesinin bakanlık çalışmalarının en doğru ve en süratli şekilde kamuoyuna aktarılmasının hedeflendiğini, yeni genel müdürlüğün vaktin ruhuna ve şartlarına uygun bir kamu diplomasisi ve stratejik iletişim çalışması gerçekleştireceğini belirttiler.

Yeni kurulan bir öbür ünite ise Uluslararası Arabuluculuk Genel Müdürlüğü. Arabuluculuk konusunda Türkiye’nin son periyotta yürüttüğü çalışmaların böylelikle daha da uzmanlaşmış bir üniteyle devamının hedeflendiği kaydediliyor.

Dışişleri teşkilat şemasında evvelce tek bir ünitede yer alan konsolosluk ve göç ile ilgili hususlar iki farklı genel müdürlük tarafından yürütülecek. Konsolosluk Hizmetleri ve Yurtdışında Yaşayan Vatandaşlar Genel Müdürlüğü, yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları başta olmak üzere konsolosluk işlerine bakacak. Göç Siyasetleri ve Vize İşlemleri Genel Müdürlüğü ise göç ve vize süreçlerinden sorumlu olacak.

Yeni kurulan üniteler arasında Bilim ve Teknoloji Politikaları Genel Müdürlüğü göze çarpıyor. Bu genel müdürlük, günümüz teknolojilerini dikkatle takip ederek uluslararası bağlara tesirini tahlil etmek, bu alandaki mevzuat ve rejim çalışmalarını izleyerek ülkedeki siyasetlerle karşılaştırmakla sorumlu olacak.

Diplomatik kaynaklar, bu ünite sayesinde Türkiye’nin global seviyede giderek yaygınlaşan bilim diplomasisini kurumsallaştırdığına dikkat çekiyor.

Savunma sanayi de bakanlığın misyonları arasına girdi

Türkiye’nin son devirde en çok değer verip yatırım yaptığı alan olan savunma sanayi, Dışişleri Bakanlığı’nın görev alanları arasına girdi. Böylece Savunma Bakanlığı ve Savunma Sanayi Başkanlığı’ndan sonra Dışişleri Bakanlığı da bu konuda görev ve sorumluluk üstlendi.

Dışişleri’nin çok önemli üniteleri arasında yer alan Uluslararası Güvenlik Genel Müdürlüğü, üçüncü ülkelerle savunma ve savunma sanayi alanlarında yapılacak temasların hem Dışişleri içinde hem de diğer ilgili kurumlarla uyumundan sorumlu olacak.

Araştırma ve Güvenlik yerine İstihbarat Genel Müdürlüğü

Dışişleri Bakanlığı’nın yeni teşkilat yapısında dikkat çeken bir öbür değişim ise Araştırma ve Güvenlik İşleri Genel Müdürlüğü’nün İstihbarat ve Güvenlik İşleri Genel Müdürlüğü olarak güncellenmesi oldu.

Bakanlığın görev ve fliyet alanlarına giren hususlarda gerekli istihbaratın sağlanması için ilgili istihbarat ve güvenlik kurumlarıyla ilişkileri yürütme sorumluluğu olan yeni genel müdürlük, terörle mücadele, organize suçlar ve mali hataların yanı sıra siber güvenlikle ilgili gerekli çalışmaları yapacak.

Hakan Fidan’ın dışişleri bakanlığı görevine gelmesinden sonra değer verdiği konulardan birinin Dışişleri Bakanlığı ve personelinin istihbarata karşı koyma açısından daha inançlı bir teknolojik altyapıya kavuşması olduğu kaydediliyor.

Bu kapsamda, haberleşme güvenliği ve siber güvenlik alanlarında merkez ve yurt dışı teşkilatlarında gerekli teknik altyapının oluşturulması ve gerekli eğitimlerin verilmesi de bakanlığın misyonları arasına girdi.