Dışişleri’nde ilk MİT Başkanı: Hakan Fidan kimdir?

Hakan Fidan, Dışişleri’ne Bakan olarak atanan ilk Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı oldu.

Bakanlığı, görevi en uzun süre yürüten ikinci Dışişleri Bakanı olan Mevlüt Çavuşoğlu’ndan devralacak olan Fidan; Türkiye’nin komşularıyla yürüttüğü olağanlaşma sürecinden Batı’nın İsveç’in NATO üyeliğine yeşil ışık yakılması için baskıyı artırmasına, Ukrayna-Rusya savaşından ABD’nin Ankara’ya potansiyel F-16 satışına birçok sıcak başlığın gündemde olduğu bir periyotta Hariciye’nin başına geçecek.

1968 yılında yılında Ankara’da doğan Hakan Fidan, Kara Kuvvetleri Muhabere Okulu ve Kara Kuvvetleri Lisan Okulu’nda okudu.

Akademik tahsilinin büyük kısmını TSK’daki görevi esnasında yapan Fidan, Almanya’da bulunan NATO Hızlı Tepki Kolordusu İstihbarat ve Harekat Başkanlığı’nda yurtdışı vazifede bulundu.

Fidan, bu devirde University of Maryland University College’dan Siyaset ve Yönetim Bilimi alanında lisans dereceleri, yurda döndükten sonra Bilkent Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Kısmı’ndan yüksek lisans ve doktora dereceleri aldı.

TSK’daki Astsubaylık görevinden mecburi hizmetini müteakip istifa etti, daha sonra Büyükelçilik Siyasi ve Ekonomik Danışmanlığı, Başbakanlık Türk İşbirliği ve Kalkınma Yönetimi (TİKA) Başkanlığı, Başbakanlık Müsteşar Yardımcılığı (Dış siyaset ve uluslararası güvenlikten sorumlu) vazifelerinin yanı sıra Başbakanlık Özel Temsilciliği de yaptı.

En genç MİT Müşteşarı

Fidan, bu misyonlara paralel olarak, Uluslararası Atom Gücü Ajansı Yönetim Kurulu Üyeliği, Birleşmiş Milletler Kalkınma İşbirliği Platformu Müşavere Kurulu Üyeliği, Ahmet Yesevi Türk-Kazak Üniversitesi Mütevelli Heyet Üyeliği, Yunus Emre Vakfı Yönetim Kurulu Üyeliği ve OYAK Genel Şura Üyeliği yaptı.

Uluslararası güvenlik, uluslararası kalkınma ve Türk Dış Siyaseti hususlarında akademik çalışmalarda bulunan Fidan, Hacettepe ve Bilkent üniversitelerinde yarı vakitli olarak uluslararası ilişkiler alanında dersler verdi.

Fidan, kısa süre yürüttüğü MİT Müsteşar Yardımcılığı misyonunun akabinde, 27 Mayıs 2010 tarihinde MİT Müsteşarı olarak atandı. 42 yaşında göreve getirilen Fidan, Türkiye’nin en genç MİT Müsteşarı oldu.

İsrail, MİT Müsteşarı olmasına tepki gösterdi

Dönemin İsrail savunma bakanı Ehud Barak, “Türkiye dost bir ülke ve stratejik bir müttefik. son haftalarda İran destekçisi bir adam Türkiye Mossad’ının başına atandı. onların elinde çok önemli ölçüde sırrımız var. Son iki aydaki izlenimimiz, bu sırları İran’a açabilecekleri yönünde. bu da çok rahatsız edici” dedi. İsrail’in Haaretz gazetesi de aynı günlerde, İsrail’in bâtın istihbarat örgütü Mossad’ın, Fidan’ın MİT Müsteşarı olarak atanmasından korku duyduğunu yazdı.

Hakan fidan ismini Türkiye gündeminin ilk sıralarına çıkartan gelişme ise PKK’nın yöneticileriyle 2009 yılında Norveç’in başşehri Oslo’da yapılan müzakerelerin ses kaydının 2011 yılı Eylül ayında internete sızmasıyla oldu.

7 Şubat krizi

MİT Müsteşarı Hakan Fidan ve birtakım MİT vazifelilerinin 2012 yılında KCK soruşturması kapsamında yargıdaki Fethullahçı takımlar tarafından tabire çağrılmasıyla 7 Şubat krizi patlak verdi. Bu, AKP-FETÖ çekişmesini kamuoyu önünde göz önüne seren ilk gelişmelerdendi. Fidan’ı ifade vermeye çağıran savcıların Gülen cemaatine yakın olduğu ortaya çıktı. MİT mensuplarının ifade vermesi, çıkartılan yasa ile önlenebildi. Gülen örgütünün bu atılımı, daha sonra 17-25 Aralık ve MİT tırlarının durdurulması ile devam edip 15 Temmuz darbe teşebbüsüne kadar geldi.

Milletvekili adayı olmak için istifa etmesi, Erdoğan’ın tepkisini çekti

Fidan, 10 Şubat 2015 tarihinden geçerli olmak üzere Adalet ve Kalkınma Partisinden milletvekili aday adayı olmak için istifa etti. Fakat Erdoğan’ın karşı çıkmasının akabinde 9 Mart 2015 tarihinde yazılı açıklama yaparak aday adaylığı başvurusunu geri çekti. 10 Mart 2015’te misyonuna geri döndü.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Hakan Fidan’ın adaylığına karşı olduğunu 4 Mart’ta, Suudi Arabistan dönüşü uçakta bir gazetecinin, “Hakan Fidan sorununda kırgın olduğunuzu söylemiştiniz. hâlâ aynı hissiyatta mısınız?” soruması üzerine tekrar şöyle dile getirdi:

“Biz devlet yönetiyoruz. o bahse ilişkin kanaatimi daha önce de söyledim. Kanaatlerimizi ifade etmiş olmamıza karşın istifa edip, adaylık söylediği söz edilen olmuş ise elbette bir kırgınlık söz hususudur. MİT sıradan bir kurum değildir. devletin en çok önemli kurumudur. devletin Milli İstihbarat Teşkilâtı zayıfsa, o devletin ayakta kalması mümkün değildir. Şu Anda biz onu bu türlü bir göreve getirdik. Getiren de benim. madem o denli, ayrılırken de, şayet müsaade edilmiyorsa orada kalması ve ayrılmaması gerekirdi. Bundan Ötürü tabii ki kırgınım.”

15 Temmuz Darbe Girişimi

15 Temmuz Darbe Teşebbüs sırasında da Fidan, MİT Müşteşarı’ydı.

MİT, darbe istihbaratını evvelden alamamıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Al Jazeera’ye yaptığı açıklamada darbe bilgisini o gece “eniştesinden” aldığını söylemesi gündem oldu. 

Müsteşar Fidan’ın saat 19:00 civarı Marmaris’te bulunan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı aradığı, lakin müdafaa müdürünün “Sayın Cumhurbaşkanı dinleniyor” karşılığı verdiği iddia ediliyor. Müsteşar’ın Cumhurbaşkanı’na ulaşamayınca periyodun Başbakanı Binali Yıldırım’ı neden aramadığı ise en azından kamuoyu tarafından hâlâ bilinmiyor. Başbakan Yıldırım bir televizyon programında, “MİT Müsteşarı’na sordumtatmin edici bir karşılık alamadım” dedi.

MİT darbe istihbaratını evvelden alamamıştıyine darbe teşebbüsünün akâmete uğramasını sağlayan gelişmeler MİT Karargâhı’nda başladı. O gün saat 15:00 civarında mit merkezine gelen bir binbaşı darbeyi ihbar etti.

Fidan, bu ihbarın önemli olduğunun anlaşılması üzerine genelkurmay başkanı orgeneral Hulusi Akar’la önce yardımcısı üzerinden sonra direkt temas etti. Devletin darbe teşebbüsünden haberi olduğunu bu temaslar üzerinden fark eden darbeci generaller, gece 03:00 olarak planladıkları darbenin saatini erkene (saat 21:00’e) çekmek zorunda kaldı. Bu durum da halkın sokaklara dökülüp darbecilere karşı durmasını sağladı.

Bu tarihten beri aralıksız olarak MİT Müsteşarı sorumluluğunu sürdüren Fidan, 3 Haziran’da Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yeni kabinesinde Dışişleri Bakanı olarak atandı. 

Fidan, Dışişleri’nden gelmese de MİT Başkanlığı boyunca birçok üst seviye diplomatik görüşmede yer aldı.

Fidan, AKP’nin 7. Dışişleri Bakanı olacak

Hakan Fidan, AKP iktidarlarında görev yapan 7. Dışişleri Bakanı olacak. AKP’nin ilk Dışişleri Bakanı Yaşar Yakış’tı. Onu sırasıyla Abdullah Gül, Ali Babacan, Ahmet Davutoğlu, Mevlüt Çavuşoğlu, Feridun Haydi Sinirlioğlu takip etti. Emekli büyükelçi Yakış ve hala Birleşmiş Milletler Afganistan için Özel Değerlendirme Misyonu Koordinatörü sorumluluğunu sürdüren Sinirlioğlu, 21 yıllık iktidarı döneminde AKP’nin bakanlık içinden seçtiği iki isim oldu. Devrin Dışişleri Müsteşarı Sinirlioğlu, Ağustos 2015’te kurulan seçim hükümetine teknokrat olarak siyaset dışından atanmıştı.