E-ticarete yönelik kanun Resmi Gazete’de

Kanunla genel bütçe kapsamındaki yönetimlerin bütçe tertiplerine 817 milyar 271 milyon 632 bin lira, özel bütçeli yönetimlerin bütçe tertiplerine 63 milyar 203 milyon 143 bin lira olmak üzere toplam 880 milyar 474 milyon 775 bin lira ödenek eklendi.

Cumhurbaşkanlığı bütçesinde yer alan “Cumhurbaşkanı ödeneği” hariç olmak üzere merkezi yönetim kapsamındaki kamu yönetimlerinin bütçelerinde yer alan işçi masrafları ile Sosyal Güvenlik Kurumlarına devlet primi sarfiyatları başlangıç ödeneklerine yüzde 40,5’i oranında ödenek eklendi.

Bu kapsamda yapılan ödenek eklemeleri karşılığı Hazine yardımı ödenekleri ilgili yönetim bütçelerine eklemeye Cumhurbaşkanı yetkili olacak.

2022 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na bağlı genel bütçe gelir varsayımı toplam 1 trilyon 80 milyar 515 milyon 421 bin lira artırılacak.

– E-ticarete yönelik kanun

Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile elektronik ticarette (e-ticaret) haksız rekabetin ve tekelleşmenin önüne geçilerek pazara yeni aktörlerin girişinin kolaylaştırılması, pazarın istikrarlı ve sağlıklı büyümesinin sağlanması maksadıyla, ölçekler de dikkate alınarak e-ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve e-ticaret hizmet sağlayıcılara yönelik düzenleme yapıldı.

Seyahat acenteliği, sivil havacılık, ferdi emeklilik, bankacılık, sigortacılık, finansman, sermaye piyasası, ödeme hizmetleri, bahis ve baht oyunları ile elektronik haberleşme alanlarında faaliyet gösteren işletmeler, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcı ya da e-ticaret hizmet sağlayıcı kabul edilmeyecek.

Kanunla, Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’a yeni terim ve kavramlar eklendi.

E-ticaret pazaryerinde kendisinin satış yapıp yapmadığına bakılmaksızın diğer elektronik ticaret hizmet sağlayıcıların mal ya da hizmetlerinin teminine yönelik mukavele yapılmasına yahut sipariş verilmesine fırsat sağlayan aracı hizmet sağlayıcılar “elektronik ticaret aracı hizmet sağlayıcı” olarak; ister e-ticaret pazaryerinde isterse kendine ait e-ticaret ortamında, kendi mal ya da hizmetlerinin teminine yönelik kontrat yapan yahut sipariş alan hizmet sağlayıcılar ise “elektronik ticaret hizmet sağlayıcı” olarak tanımlanacak.

Kanuna, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcının aracılık hizmeti sunduğu e-ticaret ortamına ilişkin makullüğün sağlanması için “e-ticaret pazaryeri” ve “e-ticaret ortamı” tarifleri da eklenecek.

Net işlem hacmi, en son fatura ya da fatura yerine geçen evrak bedellerinin tüm vergi, fon, harç ve dahil toplamını içerecek.

– Hukuka aykırı içerik

Diğer kanunlarda tersine karar bulunmadıkça, aracı hizmet sağlayıcı, hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içerik ve içeriğe bahis mal ya da hizmetle ilgili hukuk dışı bahislerden sorumlu olmayacak.

E-ticaret aracı hizmet sağlayıcı, e-ticaret hizmet sağlayıcı tarafından sunulan içeriğin hukuk dışı olduğundan haberdar olması halinde, bu içeriği gecikmeksizin yayımdan kaldırarak hukuk dışı hususu ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirecek.

E-ticaret aracı hizmet sağlayıcı, hak sahibinin, fikri ve sınai mülkiyet hakkı ihlaline dair bilgi ve dokümana dayanan şikayeti üzerine, e-ticaret hizmet sağlayıcının şikayete husus eserini yayımdan kaldırarak durumu kendisine ve hak sahibine bildirecek.

E-ticaret hizmet sağlayıcı, şikayetin aksini gösteren bilgi ve evraka dayanan itirazını aracı hizmet sağlayıcıya sunması üzerine, şikayete bahis eseri yeniden yayımlayacak.

Şikayet ve itirazda; ilgililerin açık kimlik ve adres bilgileri, ihtilafa bahis ürün hakkındaki bilgiler, ürünün yayımdan kaldırılması ya da yayımlanmasının gerekliliğine dair münasebetler ile yönetmelikle belirlenen diğer konular yer alacak. İlgililerin genel kararlara göre adli ve idari mercilere başvurma hakları gizli olacak.

– Ticaret Bakanlığına “etkin ve adil rekabet ortamını koruma” yetkisi

Ticaret Bakanlığı, e-ticaretin gelişimini sağlamaya, faal ve adil rekabet ortamını muhafazaya, hizmet sağlayıcı ve aracı hizmet sağlayıcının faaliyetlerine yönelik düzenleme yapmaya yetkili olacak.

Bakanlık, kanunun uygulanmasını sağlamak için kontrol yapmaya ve kontrol sonuçlarını açıklamaya, kontrol sırasında özel uzmanlık ya da teknik bilgi gerektiren durumlarda uzman görevlendirmeye, eksperin hak ve yükümlülükleri ile görevlendirilmesine ilişkin yordam ve asılları yönetmelikle belirlemeye yetkili kılınacak.

Aracı hizmet sağlayıcı ve hizmet sağlayıcı, düzenleme kapsamındaki iş ve süreçlerine ilişkin bilgi, evrak, defter ve elektronik kayıtlarını, iş ya da sürecin gerçekleştiği tarihten itibaren 10 yıl müddetle saklamakla yükümlü olacak.

Ticaret Bakanlığı, sesli arama ve kısa mesaj yoluyla ticari elektronik mesaj gönderen gerçek ya da hukukî kişi abone bilgilerini Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumundan almaya yetkili olacak.

– İdari para cezaları

Kanunla, e-ticarette haksız ticari uygulamada bulunan e-ticaret aracı hizmet sağlayıcıya, haksız uygulamada bulunulan her bir e-ticaret hizmet sağlayıcı için 10 bin liradan 100 bin liraya kadar idari para cezası verilecek.

E-ticaret aracı hizmet sağlayıcı tarafından satış fiyatında tek taraflı değişiklik yapılması dahil e-ticaret hizmet sağlayıcıyı kampanyalı mal ya da hizmet satışına zorlayan e-ticaret aracı hizmet sağlayıcıya, her bir e-ticaret hizmet sağlayıcı için 500 bin lira idari para cezası uygulanacak.

Net işlem hacmine dahil edilen elektronik ticaret ortamları hariç olmak üzere kendine ait e-ticaret ortamları arasında erişim imkanı sunan ve bu ortamlarda birbirinin tanıtımını yapan sağlayıcıya ve e-ticaret aracı hizmet sağlayıcıya 10 milyon lira, mal ya da hizmet ilanlarının yayımlanmasına elektronik ortam sağlaması halinde, aynı ortamda mal ya da hizmet teminine yönelik mukavele yapılmasına yahut sipariş verilmesine imkan tanıyan sağlayıcıya ve e-ticaret aracı hizmet sağlayıcıya ise 20 milyon lira idari para cezası verilecek.

Ticaret Bakanlığınca yapılan son bildirim ve bilgilendirmenin akabinde e-ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve e-ticaret hizmet sağlayıcı, tüketiciler ve pazaryerinde bulunan e-ticaret hizmet sağlayıcıları mağdur etmemek ismine sadece geçmiş siparişlere ilişkin iş ve süreçler yürütebilecek. Verilen süre içinde karşıtlığın ortadan kaldırılmaması halinde bakanlık tarafından e-ticaret aracı hizmet sağlayıcının ya da e-ticaret hizmet sağlayıcının ilgili internet adreslerine içeriğin çıkarılması yahut erişimin engellenmesi kararı verilebilecek.

İdari para cezalarının uygulanmasına karşın Ticaret Bakanlığınca verilen süre içinde karşıtlığın sonlandırılmaması ya da benzeyenaykırılığın ceza tebligatının yapıldığı tarihten itibaren 1 yıl içinde tekrarı halinde bir evvelki cezanın iki katı idari para cezası uygulanacak.

İdari para cezalarına ilişkin fiillerin, Ticaret Bakanlığını yanıltmaya yönelik iş ve süreçlerle gerçekleştirilmesi halinde söylediği söz edilen cezalar 10 katı uygulanacak.

İdari para cezalarının bir takvim yılına ilişkin toplam fiyatı, net işlem hacmi 60 milyar liranın, iptal ve iadeler hariç işlem sayısı 100 bin adedin üzerinde olan aracı hizmet sağlayıcı ya da hizmet sağlayıcı için 500 milyon lirayı geçemeyecek.

– E-ticarette haksız ticari uygulamalar önlenecek

Kanunla, e-ticarette haksız ticari uygulamaların belirlenmesi ve bunların önlenmesi amaçlanıyor.

E-ticaret aracı hizmet sağlayıcının, aracılık hizmeti sunduğu e-ticaret hizmet sağlayıcının ticari faaliyetlerini çok önemli ölçüde bozan, makul karar verme yeteneğini azaltan ya da makul bir kararı almaya zorlayarak olağan kurallarda taraf olmayacağı bir ticari bağın tarafı olmasına neden olan uygulamalarının haksız olduğu kabul edilecek. E-ticarette haksız ticari uygulamada bulunulamayacak.

Haksız ticari uygulama sayılacak durumlar şöyle:

– Mal ya da hizmet satışı karşılığında e-ticaret hizmet sağlayıcıya yapılması gereken ödemenin, en geç satış bedelinin e-ticaret aracı hizmet sağlayıcının tasarrufuna girdiği ve siparişin alıcıya ulaştığı tarihten itibaren 5 iş günü içinde eksiksiz yapılmaması,

– E-ticaret aracı hizmet sağlayıcı tarafından satış fiyatında tek taraflı değişiklik yapılması dahil olmak üzere, e-ticaret hizmet sağlayıcının kampanyalı mal ya da hizmet satışına zorlanması,

– E-ticaret hizmet sağlayıcıyla olan ticari alakanın şartlarının, yazılı şekilde ya da elektronik ortamda yapılan aracılık mukavelesiyle belirlenmemesi yahut bu mukavelenin açık, anlaşılır ve e-ticaret hizmet sağlayıcı tarafından kolay erişilebilir olmasının sağlanmaması,

– E-ticaret hizmet sağlayıcının aleyhine olacak şekilde aracılık mukavelesi kararlarında geçmişe yönelik ya da tek taraflı değişiklik yapılması yahut buna fırsat sağlayan herhangi bir karara aracılık mukavelesinde yer verilmesi,

– Herhangi bir hizmet verilmediği ya da verilen hizmetin tipi ve hizmet bedelinin meblağ yahut oranı aracılık mukavelesinde belirtilmediği halde e-ticaret hizmet sağlayıcıdan bedel alınması,

– Aracılık mukavelesinde herhangi bir objektif ölçüte yer verilmediği halde yahut kamu kurumlarına ya da adli mercilere müracaatta bulunulduğu gerekçesiyle e-ticaret hizmet sağlayıcının sıralama yahut tavsiye sisteminde geriye düşürülmesi, e-ticaret hizmet sağlayıcıya sunulan hizmetin kısıtlanması, askıya alınması ya da sonlandırılması.

– E-ticaret aracı hizmet sağlayıcıların yükümlülükleri

Kanuna göre, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcının ekonomik bütünlük içinde bulunduğu ödeme hizmeti sağlayıcısına yapılan ödemeler, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcıya yapılmış kabul edilecek.

Düzenlemeyle e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılara birtakım yükümlülükler getirildi.

Buna göre, aracılık hizmeti sunduğu e-ticaret pazaryerlerinde kendisinin ya da ekonomik bütünlük içinde bulunduğu şahısların markasını taşıyan yahut marka kullanım hakkını haiz olduğu malları satışa sunamayacak ya da bu malların satışına aracılık edemeyecek. Bu malların, farklı e-ticaret ortamında satışa sunulması halinde bu ortamlar arasında erişim imkanı sunamayacak ve birbirinin tanıtımını yapamayacak.

– 10 milyar liranın üzerinde işlem hacmi olanların yükümlülükleri

Kanunla bir takvim yılındaki net işlem hacmi 10 milyar liranın üzerinde olan e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılara ek yükümlülükler de getirildi.

Buna göre, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcı, e-ticaret hizmet sağlayıcı ve alıcıdan elde ettiği dataları, sırf aracılık hizmetlerinin sunulması gayesiyle kullanacak ve aracılık hizmeti sunduğu e-ticaret pazaryerleri ya da diğer e-ticaret ortamlarında e-ticaret hizmet sağlayıcılarla rekabet ederken kullanamayacak.

Net işlem hacmi 10 milyar liranın üzerinde olan e-ticaret aracı hizmet sağlayıcı, e-ticaret hizmet sağlayıcının satışları bundan ötürü elde ettiği bilgileri ücretsiz taşımasına ve bu bilgiler ile bunlardan elde ettiği işlenmiş verilere ücretsiz ve faal şekilde erişim sağlamasına teknik fırsat sunacak.

Birden fazla e-ticaret ortamında faaliyet gösterilmesi halinde bu ortamlar arasında erişim imkanı sunulmayacak.

Bağımsız kontrol kuruluşunca hazırlanan kontrol raporu, Ticaret Bakanlığına sunulacak.

– Net işlem hacmi 30 milyar liranın üzerindekilere ilave yükümlülük

Düzenleme ile bir takvim yılındaki net işlem hacmi 30 milyar liranın, iptal ve iadeler hariç işlem sayısı 100 bin adedin üzerinde olan e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılara ek yükümlülükler getirilecek.

Buna göre, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, pazaryerlerinin piyasadaki rakipleri dışlayıcı şekilde reklam ve indirim faaliyetlerinde bulunmayacak.

Net işlem hacmi 30 milyar liranın üzerinde olan e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, e-ticaret hizmet sağlayıcının ticari bağlantılarını, alternatif kanallardan benzeyenveya farklı fiyattan mal ya da hizmet sunmasını yahut reklam yapmasını kısıtlayamayacak; herhangi bir bireyden mal ya da hizmet teminine zorlayamayacak. Ayrıyeten buna fırsat sağlayan herhangi bir karara aracılık mukavelesinde yer veremeyecek.

– Net işlem hacmi 60 milyar liranın üzerinde olanlara ek yükümlülükler

Kanunla bir takvim yılındaki net işlem hacmi 60 milyar liranın, iptal ve iadeler hariç işlem sayısı 100 bin adedin üzerinde olan e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılara da ek yükümlülükler getiriliyor.

Bu kapsamda e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, aracılık hizmeti sunduğu e-ticaret pazaryerlerinde, kredi kartıyla yapılan kredili ödeme süreçleri ile diğer ödeme süreçleri hariç ekonomik bütünlük içinde bulunduğu bankaların yahut şirketlerin, kredi verme süreçleri dahil sundukları her türlü hizmetin gerçekleştirilmesine ilişkin faaliyette bulunmasına fırsat sağlayamayacak.

Ayrıca aracılık hizmeti sunduğu e-ticaret pazaryerlerinde, ekonomik bütünlük içinde bulunduğu elektronik para kuruluşlarınca ihraç edilen elektronik paraların kabulüne ilişkin faaliyette bulunulmasına fırsat sağlayamayacak.

Kargo ve lojistik hizmetlerinde söz sahibi olmasının diğer işletmelerin rekabet edebilirliğini sekteye uğratması nedeniyle e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar; aracılık hizmeti sunduğu e-ticaret pazaryerlerindeki satışlar, kendisinin ya da ekonomik bütünlük içinde bulunduğu şahısların e-ticaret hizmet sağlayıcı olarak yaptığı satışlar ve e-ticaret dışındaki satışları hariç eşya nakliyeciliği, taşıma işleri organizatörlüğü ve posta hizmet sağlayıcılığı faaliyetlerinde bulunamayacak.

Mal ya da hizmet ilanlarının yayımlanmasına elektronik ortam sağlaması halinde, benzer ortamda mal ya da hizmet teminine yönelik kontrat yapılmasına yahut sipariş verilmesine fırsat sağlayamayacak. Bu hizmetlerin kendisi ya da ekonomik bütünlük içinde bulunduğu bireyler tarafından farklı elektronik ortamlarda verilmesi halinde bu ortamlar arasında erişim imkanı sunamayacak ve birbirinin tanıtımını yapamayacak.

Dergi ve gazete benzeri vadeli yayınlar ile kitap ve elektronik kitap okuyucularının, kısıtlamaya tabi olmadan e-ticaret pazar yerlerinde satışa sunulmasına fırsat sağlanacak.

– E-ticaret lisansı

Bir takvim yılındaki net işlem hacmi 10 milyar liranın, iptal ve iadeler hariç işlem sayısı 100 bin adedin üzerinde olan e-ticaret aracı hizmet sağlayıcı, faaliyetine devam edebilmek için Ticaret Bakanlığından lisans almak ve lisansını yenilemek zorunda olacak.

Lisans fiyatı, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılardan, bunların e-ticaret pazaryerlerinde bir evvelki takvim yılında gerçekleşen net işlem hacimleri oranında tahsil edilecek.

Lisans fiyatı, Ticaret Bakanlığınca peşin olarak tahsil edilecek. Tahsil edilen meblağlar genel bütçeye gelir kaydedilecek. Bu nakdî eşikler, her yıl ETBİS dataları kullanılarak hesaplanan e-ticaret hacminin yıllık değişim oranına göre artırılacak.

Lisans fiyatının hesaplanmasında, e-ticaret aracı hizmet sağlayıcı ve ekonomik bütünlük içinde bulunduğu e-ticaret aracı hizmet sağlayıcıların e-ticaret pazar yerleri üzerinden yurt dışına yapılan satışlar hesaba dahil edilmeyecek.

– 1 Ocak 2023’te yürürlüğe girecek

Aracılık hizmeti sunduğu e-ticaret pazaryerlerinde kendisinin ya da ekonomik bütünlük içinde bulunduğu şahısların markasını taşıyan ya da kullanım hakkını haiz olduğu malları satışa sunan ya da satışına aracılık eden e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, elektronik para kuruluşu olarak yetkilendirilen işletmelerin ekonomik bütünlük içinde bulunduğu e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, eşya nakliyatı faaliyetinde bulunan işletmeler, taşıma işleri organizatörü ya da posta hizmet sağlayıcı olarak yetkilendirilen işletmelerin ekonomik bütünlük içinde bulunduğu e-ticaret aracı hizmet sağlayıcılar, yükümlülüklere 1 Ocak 2024’e kadar ahenk sağlayacak.

Düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılan ve aynı tarihten itibaren 6 ay içinde bu düzenlemeye uygun hale getirilmeyen aracılık mukavelelerinin ilgili kararları geçersiz sayılacak.

Lisans alma yükümlülüğü 1 Ocak 2025’te itibaren yerine getirilecek. Düzenleme, 1 Ocak 2023’te yürürlüğe girecek.