Ege Cansen’den AKP’nin TOGG argümanına: Kimse “yapamazsın” demedi, bu yatırım “gayri iktisadidir” dedi

Sözcü yazarı Ege Cansen, seri üretimi başlayan Türkiye’nin TOGG (Türkiye Araba Teşebbüs Grubu) markalı arabasıyla ilgili iktidar partisi AKP’nin “Yapamazsın dedilerbiz yaptık” argümanına, “Kimse ‘yapamazsın’ demedi. Bu yatırım ‘gayri iktisadidir’ dedi” diyerek karşı çıktı.

Ege Cansen, bu görüşünün nedenlerini de yazısında şöyle açıkladı:

“Yaklaşık dört yıl önce Başkan Erdoğan ‘yerli ve milli’ araba üretme kararı almıştı. Ben de bunu ‘akla ziyan bir proje’ diye nitelendirmiştim. Zira gümrük birliği içinde kalındıkça, bu yatırımın öngörülebilir hiçbir vadede kâra geçmesi mümkün değildi. Bugün de benzeyenkanıdayım. TOGG’u üreten kuruluş -ki aslında onun ismi TOGG’dur- bir KİT’tir ve KİT kalacaktır. Söylenildiği ortada dört babayiğit özel teşebbüsçü yoktur. Erdoğan’ın baskısıyla bu projeye para kaptırmış dört firma vardır. Arabanın dizaynını Karsan, imalatını BMC, elektrik sistemlerini Vestel yapacak, Anadolu Grubu da satacaktı. Proje ‘Dört Kocalı Hürmüz’ gibiydi. Tabii bu yanlış yapılanmayla bir santim ileri gidilemedi.

Gürcan Karakaş isimli bu işleri nitekim bilen yetenekli bir mühendis-yönetici bulundu ve tam yetkiyle projenin başına getirildi. Karakaş, önce imal edilecek aracın tarifini, küçük ölçekte başa-baş noktasını yakalasın diye, üretimi kolay, yüksek gelir grubuna hitap eden ‘tam elektrikli SUV’ olarak belirledi. Yani yerli araba ‘halk arabası’ olmalıdır tezini reddetti. Daha önce Saab’dan 30 milyon Euro’ya alınan know-how paketini çöpe attı. Karsan’ı görevinden affetti. Tasarımı İtalyan Pininfarina firmasına verdi. BMC’nin araba üretecek ne bilgisi ne de tesisi vardı. Onu da devreden çıkardı. Üretimi, nakliye masraflarını asgariye indirmek için deniz kıyısında bu hedefle için dizayn edilmiş bir fabrikada yapma kararı aldı. Üretim mühendisliğini de Alman firmalarına ihale etti. Vestel de bizatihi devre dışı kaldı. Satış işini de kimseye vereceği yoktur. Şunusöyleyeyim: Kimi yatırımların ‘içsel’ ekonomisi yoktur. Yani tek başına hesaplanırsa külfeti nimetinden çoktur. Fakat yaratacağı ‘dışsal’ iktisatla fizibildir denir. Yani firma ‘bireysel kâr’ edemese de etrafına ya da ülkeye ‘toplumsal fayda’ sağlayabilir. Hükümet, başı ziyandan bir türlü kurtulamayacak TOGG için bu argümana sarılacaktır. TOGG, otomotiv mühendisliğinde bir ARGE merkezi olacak ve burada araç yanında, bilgi ve maharet de üretilecektir diyecektir.

AKP’nin propaganda uzmanları ‘yapamazsın dedilerfakat biz yaptık’ diyerek mevzuyu saptırmasına izin vermemek için bu yazıyı yazdım. Kimse “yapamazsın” demedi. Bu yatırım gayri ekonomiktir dedi. Mesela benim söylediklerim şuydu: Bu araba, markası dışında yerli ve milli olmayacaktır. Üstelik külfeti, nimetini aşacaktır. Bu külfet diğer gösteriş yatırımlarının külfeti ile birlikte hayat pahalılığı olarak halkın sırtına binecektir. Kararı, bunu bilerek verin.”

Yazının tamamını okumak için .