Eski diplomat Bayar: Hamas saldırısı herkesin söylediği benzeri hiç beklenmedik bir mesele değil

Deneyimli diplomat ve siyasetçi Mehmet Ali Bayar, Hamas’ın cumartesi günü İsrail’e gerçekleştirdiği son 50 yılın en büyük saldırısının söylenenlerin bilakis beklenmedik bir mesel olmadığını ifade etti. 

YetkinReport’tan Murat Yetkin’e konuşan Bayar, taarruzun bir şok ögesi aynıi sunulmasının politik bir propagandanın uzantısı olduğu değerlendirmesinde bulundu. 

Orta Doğu’da İsrail Filistin sıkıntısının tahlili için kurulan Mitchell Komisyonu’nun üyelerinden biri olan ve vaktin Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel’i temsilen Washington Büyükelçiliği Müsteşarlığı yaparken komitede yer alan Bayar, savaşın müsebbibinin İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu olduğunu belirtti. 

Bayar, “Şimdi Netanyahu ektiğini biçiyor. Bu problemin bugünkü hali. Yani neden bugünü seçti Hamas? Bir defa şunu düşünün. 1973 savaşının ellinci yıl dönümü. Yani aslında esasen bu türlü bir savaşın elli gibi sembolik yıldönümünde bir şey beklememek bir gaflet” dedi. 

Söyleşinin ilgili kısmı şöyle:

– Hamas’ın İsrail’e saldırısının akabinde şiddetini artırarak devam eden çatışmaları nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bu son durum, uzun sürecin bir devamı, yani ilk defa ortaya çıkmış bir durum değil. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bölgedeki bu durumun bu noktaya gelmesinin en büyük sorumlularından bir tanesi. Bugün ne yaparsa yapsın ve İsrail’de sivil halkın başına ne gelmiş olursa olsun, Netanyahu o periyotta Filistin İsrail probleminde barış umutlarını çökerten ve bilinmezliğe sürükleyen birinci devlet adamı, siyasetçi olarak tarihe geçecektir. Bir kez Netanyahu’nun eli bugüne kadar bu işlerde çok kanlı.

Bugün meydana gelen hadise, İsrail’de bugün televizyonlarda konuşan tüm İsrailli yetkililerin, sivil halkının, akademisyenlerin de söylediği ya da bütün dünyada Amerika’dan Türkiye’ye kadar bu sıkıntıyla yakından ilgili herkesin söylediği hiç beklenmedik bir mesele değil. Bu 2005’ten beri Hamas’la İsrail arasındaki dördüncü hatta beşinci savaş olacak. Yani dört tanesi oldu. Zati mesele buradan kaynaklanıyor. Bütün dünyanın artık Filistin sıkıntısıyla tamamen ilgisiz hale gelmesi, İsrail merkezli bir okumayla Orta Doğu’nun Filistin sıkıntısını ve hatta Orta Doğu’nun değerlendirilmeye çalışılması, hele son bir iki yıldır, sıkıntıyı yeniden birden bire “şaşkınlık ve sürpriz” biçimde gündemimize getirdi ve biz bunu “şok edici bir durum” olarak görüyoruz. Hadisenin kendisi bugün vahim bir vahim bir terör hadisesidir.

– Son vakitlerde güya İsrail’in Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ile olağanlaşma uğraşları ile Birleşik Arap Emirlikleri’nden, Amerika Birleşik Devletlerinden adeta “Hamas artık sesini kesti, hiçbir şey yapamayacak” havası vardı, yanılıyor muyum?

Çok haklısınız. Zati bütün bunlar sorunun son derece yanlış okumasıdır. Hatta o kadar ki, İsrail Ulusal Güvenlik Kurulu Sekreteri Hanegbi 29 Eylül’de “artık Hamas yalnızca barış istiyor, ekonomik bağlantı istiyor, savaş istemiyor” diye demeç verecek kadar gafletlerini diyelim ya da umursamazlıklarını sergiledi. Kaldı ki tekrar Eylül ayı içinde Jake Sullivan, Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Güvenlik Kurulu Danışmanı, o da birebirini söylüyordu. Demek ki bu türlü koordineli bir propaganda da var. Yani hem bu türlü bir okuma da var.

“Filistin problemini unnuttuk, Gazze’yi bir kenara koyduk”

– şekilde MOSSAD İsrail saklı servisinin de bütün dünyada “en büyük istihbarat örgütü,” “her şeyden haberdar” bir algısı vardı. Akından sonra çöküş içinde oldukları yorumu yapıldı. Siz bu yorumlara ve “Gazze’yi zati haritadan silmek için bunu taammüden yaptılar” gibi komplo teorilerine ne diyorsunuz?

Şimdi komplo teorilerini bir kenara bırakalım,Orta Doğu her türlü komploya ve komplo teorisine açıktır. Hani “fala inanmafalsız da kalma” mantığından hareketle komplo teorilerini de çok fazla göz arkası edemiyoruz. Zira burada çok şey yaşadık, yaşanmaya da devam ediyor. Şu Anda bu hadisenin bir “şu anı” var. Bu anın durum tespitini yapalım. Bu an nedir şimdi gözüken? Birden bire Hamas militanları güvenlik duvarını yararak İsrail’in ana karasına on iki köye, şehire on beş mil, yani yirmi kilometre derinlikte bir alana girdiler ve bu kentlerin bir kısmını ele geçirdiler ve sivil asker demeden bir eyleme giriştiler. Buradaki vahim durum, yaşlı, genç, bebek fark etmeyen sivillere karşı yürütülmüş olan katliam. Bu tabii harikulade bir terör hadisesi, ama Orta Doğu’nun alışık olduğu bir terör hadisesi. Demin de dediğim benzeri ilk kez gündemimize gelmiyor.

Biz Filistin sıkıntısını unuttuk, Gazze problemini bir kenara koyduk. Filistin, İsrail sorununun çözülmemesinin dünyada pek çok öbür sıkıntıyı tahlilsiz hale getireceğini ve dünyadaki belirsizlikleri, güvensizliği sürdüreceğini unuttuk, bigane kaldık. Şu Anda birden bire bize hadisenin boyutu ve İsrail’e karşı yapılmış olması, İsrail’in bu kadar güçlü bir güvenlik devletine karşı yapılmış olması bizi hayrete düşürüyor.,

İsrail büyük bir güvenlik ve istihbarat zaafı içinde

Sorduğunuz soru da yani MOSSAD yalnızca MOSSAD değildir. İsrail’in Şin Beti istihbarat örgütleri var. Bunların hepsinin bir anda habersiz olmuş olması, istihbaratsız olmuş olması akla yakın gelmiyor. Amerikan istihbaratının da ya da bir oburlarının bunlardan bihaber olması akla yakın gelmiyor. Yani burada iki gündür İsrail kaynaklarını, dinlediğimizde, hem de en yetkili bir takım çok yakın vakte kadar MOSSAD’ın başı olmuş, Şin Betin başı olmuş, bakanlık yapmış insanları dinlediğimizde, İsrail’in son birkaç yıldır büyük bir güvenlik istihbarat zaafı içinde olduğu, adeta bir küstahlık içinde, kendi yenilmezliğine kendisini inandırdığı ve önlem almadığı bir takım bilgiler, bulgular da ortaya çıkıyor.

Şimdi buradan günümüze gelirsek, Netanyahu gibi içeride meşruiyeti son derece tartışılır, hakkında beş altı tane çok önemli yolsuzluk davası açılmış olan, hatta bunların bir ikisinden mahpusa girmesi mukadder olan bir adam, birden bire İsrail’i çok önemli şekilde bölerek yalnızca Ortodoks Yahudi partilerinin, yani Yahudi dininin Ortodoks bölümünü temsil eden, aşırı dinci partileri koalisyonuna alarak, ilk defa merkezden uzaklaşmış sağ, aşırı sağ bir hükümet kurdu ve anayasayı değiştirerek parlamento kararlarını yüksek mahkeme kararlarının üstüne çıkartan bir kanunu geçirmeye çalıştı ve sonunda geçirdi. ama bunu yaparken İsrail ikiye bölündü, milyonlarca İsrailli sokaklarda çatıştılar ilk defa İsrail ordusunun pilotları hatırlarsanız biz şayet bu kanun geçerse uçmayız diye toplu halde aksiyonda bulundular. İsrail ordusunun çok önemli generalleri aleyhte birtakım şeyler söylediler. Anayasal devletin ortadan kalkması bizi zaafa düşürür dediler.

Ortada İsrail’de çok önemli bir siyasal güvenlik askeri zafiyet yaşandığı katiydi. Bunun müsebbibi de Netanyahu. Şu Anda Netanyahu ektiğini biçiyor. Bu sorunun bugünkü hali. Yani neden bugünü seçti Hamas? Bir sefer şunu düşünün. 1973 savaşının ellinci yıldönümü. Yani esasen esasen bu türlü bir savaşın elli gibi sembolik yıldönümünde bir şey beklememek bir gaflet.