Gelecek Partili Üstün: Seçim kanunlarında yapılan değişiklik anayasaya aykırı

Uzun süre AKP’nin hukukçu heyetinde yer alan Gelecek Partisi Seçim ve Hukuk İşleri Başkanı Ayhan Sefer Üstün, seçim kanunundaki yapılan değişikliğe ilişkin olarak, “Seçim kanunlarında yapılan değişiklik anayasaya aykırı.  AYM’nin üye yapısına karşın ihlalleri tespit edeceğini ümit ediyoruz” yorumunu yaptı. 

Independent Türkçe’den Cihat Arpaçık’a konuşan Üstün, “Demokrasinin ve siyasal hakların ileriye gitmesi, teminat altına alınması benzeri genel amaçları olmalıdır. Fakat iktidar partilerinin, bütün bu temel kıymetleri ve gayeleri göz gerisi ederek, hiçbir uzlaşı arayışına girmeden, tamamen ‘siyasi mühendislik, siyasi çıkar ve siyası hesaplaşma’ saikiyle bu teklifi yasalaştırdıklarını gördük” dedi. 

Seçim kanunlarının değiştirilmesine ilişkin teklifler, anayasa zikredildiği formuyla, seçme, seçilme, siyasi faaliyette bulunma haklarının uygunlaştırılması, demokrasinin niteliklerinin arttırılması kamu faydasını önceleyen saiklerle hazırlanmalıdır” diyerek, bu saiklerle hazırlanmadığını düşündüğü kanunun öncelikle bu istikametiyle anayasaya aykırı olduğunu savundu.

“Artık başkanlık sistemi var, ‘yönetimde istikrar’ ilkesi yerine ‘temsilde adalete’ yoğunlaşılmalı”

Kabul edilen kanun teklifinde, anayasada belirtilen “Seçim kanunları, temsilde adalet ve idarede istikrar unsurlarını bağdaştıracak şekilde düzenlenir” kararına aykırı düzenlemeler içerdiğini ifade eden Üstün, şunları söyledi:

“Zira 2017 referandumu ile başkanlık sistemine geçildi. Yürütmenin belirlenme süreci, başka sandık ve başka seçim metodu ile direkt seçmen tercihi ile yapılır hale geldi ve Meclis’le bağı kalmadı. Başkanlık sisteminde anayasanın emrettiği ‘yönetimde istikrar’ prensibi, başarılı yahut başarısız olduğu değerlendirmelerini bir kenara bırakırsak başkanlık sistemi ile izafî olarak esasen sağlandı.

Yeni kanunla yüzde10 genel seçim barajı yüzde 7 olarak değiştiriliyor. İlk bakışta iyi bir şeymiş benzeri algılansa da bu aldatıcı bir durum. Yüzde 10 barajı, 12 Eylül 1980 askeri darbesi kurallarında ve parlamenter sistemin ihtiyaç duyduğu ‘yönetimde istikrar’, ‘temsilde adalet’ unsurları istikrarı içerisinde geliştirilmiş ve üzerinde çokça tartışmalar yaşanmış bir oran. Her ne kadar iptali için Anayasa Mahkemesi’ne dava açılmışsa da 12 Eylül atmosferi ve idarede istikrar kaygısı, Anayasa Mahkemesi’nin bu oranı iptal etmesini engelledi. Meğer bugün için 12 Eylül darbe kaideleri olmadığı gibi idarede istikrar nispi olarak sistem değişikliği ile sağlanmış olduğundan, baraj sıfır olmalıdır. Türkiye’ de var olan tüm siyasi fikirlerin mecliste temsil edilmesini engelleyen barajlar olmamalı.

Seçim barajı değerlendirmesi

Herhangi bir genel seçim barajına ihtiyaç olmadığı halde yüzde 7 benzeri bir seçim barajı düzenlemesi yapmak anayasamızın 67. unsurunda belirtilen, seçim kanunlarının ‘temsilde adalet’ prensibine terslik teşkil ediyor. Bu kanunun getirdiği yüksek baraj oranının uygulanması durumunda, yüzde 7’nin altında oy almış çok sayıda partinin toplam oy oranının karşılığı olan seçmenin mecliste temsil edilememesi tehlikesi ile karşı karşıya kalınacak. Bu da ‘temsilde adalet’ unsurunu yok eden bir sonuç doğuracak.

Mevcut sistemde artık oylar çöpe gitmiyor ve Meclis’te temsil edilebiliyor. İktidar sözcüleri daha düne kadar bu yolun uygulanmasıyla, mecliste seçmen temsilinin yüzde 96’ya kadar çıktığını övücü sözlerle ifade ediyorlardı. Getirilen düzenleme ile bundan bu türlü artık oylar milletvekili dağılımında hesaba katılamayacak ve artık oylar tarafından ‘temsilde adalet’ prensibini ortadan kaldırılacak. Bundan Ötürü kanun, bu tarafıyla de anayasaya terslik içeriyor”