Harris ve Trump ABD seçmenine ne vadediyor?

Amerika’da seçmen, 5 Kasım’da sandığa gitmeye hazırlanıyor. Demokrat aday ve Başkan Yardımcısı Kamala Harris ve Cumhuriyetçi aday Donald Trump, seçimde kozlarını paylaşacak. İki adayın farklı bahislerdeki siyasetlerini derledik ve bunları karşılaştırdık.

Ekonomi
Harris iktidara geldiği ilk günden itibaren önceliğinin çalışan aileler için besin ve barınma fiyatlarını düşürmek olacağını söylüyor. Demokrat aday market alışverişinde fahiş fiyat uygulamasını yasaklamayı, ilk meskenini alacaklara destek vermeyi ve barınma meselesini çözmek için teşvikler sağlamayı thhüt ediyor. Trump “enflasyonu bitirme ve Amerika’yı yeniden uygun fiyatlı hale getirme” söylediği söz verdi. Cumhuriyetçi aday faiz oranlarını düşürmeyi vadediyor, lakin ABD liderlerinin bu türlü bir yetkisi yok. Trump ayrıyeten yasa dışı göçmenlerin sınır dışı edilmesiyle barınma sektörü üzerindeki baskının azalacağını da savunuyor.

Kürtaj
Harris kürtaj hakkını seçim kampanyasının ana ögelerinden biri haline getirdi. Üreme haklarının ülke genelinde garantiye alınması için mevzuat çıkarmayı savunuyor. Trump son haftalarda bu bahis ile ilgili dengeli bildiriler vermekte zorlanıyor. Başkanlık döneminde ABD Yüksek Mahkemesi’ne atadığı üç hakim, 1973’te kürtajı anayasal hak kabul eden Rove v. Wade isimli kararın iptal edilmesinde kilit rol oynadı. Göç Harris, ülkenin güneyindeki sınır krizine yol açan nedenleri çözmekle görevlendirildi. Orta ve Güney Amerika’dan ABD’ye göç akışını azaltmak ismine yapılacak yatırımlar için milyarlarca dolar topladı. 2023 sonunda Meksika’dan ABD’ye geçen göçmenlerin sayısı rekor kırdı, lakin o vakitten beri sayılarda azalma var. Harris, seçim kampanyasında göç konusundaki duruşunu sertleştirdi ve California’da savcı olarak çalıştığı devirde insan kaçakçılarıyla mücadele etme deneyimini öne çıkardı. Trump ise sondaki duvarı tamamlayarak ve güvenliği artırarak hududu kapatmayı thhüt ediyor. Lakin Harris’in de desteklediği ve iki partiden de destek alan sert bir sınır paketine oy vermemeleri için Cumhuriyetçi siyasetçilere davet yaptı. Trump ayrıyeten yasa dışı göçmenlere yönelik ABD tarihinin en büyük sınır dışı etme programını uygulamayı thhüt ediyor. BBC’ye konuşan uzmanlara göre bu vt, hukuksal pürüzlere takılabilir.

Vergiler
Harris büyük şirketlere ve yılda 400 bin dolardan (13,6 milyar lira) fazla kazanan şahıslara yönelik vergileri artırmak istiyor. Harris ayrıyeten çocuklu ailelere vergi takviyesinin genişletilmesi aileler üzerindeki vergi yükünü hafifletecek usuller de duyurdu. Trump trilyonlarca dolarlık vergi indirimleri getirmeyi öneriyor. Bunlar arasında 2017’de çoğunlukla zenginlerin faydalandığı vergi indirimi programını genişletmek de var. Trump bunları ekonomik büyümeyi artırarak ve ithalat üzerindeki vergileri artırarak fonlamayı planlıyor. Analistlere göre iki adayın planı da ABD’nin büyüyen bütçe açığını artıracak. Fakat, Trump’ın planı daha çok artıracak.

Dış politika
Harris Ukrayna’yı “ne kadar gerekiyorsa” destekleme söylediği söz verdi. Seçilirse “21. yüzyıl mücadelesini” Çin’in değil ABD’nin kazanmasını sağlamayı thhüt etti. Yıllardır İsrailliler ve Filistinliler arasında iki devletli tahlili destekleyen Harris, Gazze’deki savaşın bitmesi için davet yaptı. Trump ABD’yi uluslararası siyasetten soyutlayacak bir dış siyaset izliyor ve Washington’ın dünyadaki çatışmalardan kendini başka tutmasını istiyor. Cumhuriyetçi aday, Ukrayna’daki savaşı Rusya ile müzakere ederek 24 st içinde bitirme söylediği söz verdi. Bu, demokratlar tarafından Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’i cesaretlendirici bir atak olarak yorumlandı. Trump kendini İsrail’in sıkı destekçisi olarak konumlandırıyor, lakin Gazze’deki savaşı nasıl bitireceğine dair çok az şey söyledi.

Ticaret
Harris, Trump’ın ithalata ek vergi getirme planını eleştirdi, bunun çalışan aileler için her haneye yılda 4 bin dolar (yaklaşık 136 bin lira) masraf çıkaracak bir ulusal vergi olduğunu söyledi. İthalatın vergilendirilmesi konusunda Harris’in daha kısıtlı bir yaklaşım benimsemesi bekleniyor. Trump ek vergileri seçim kampanyasının ana ögelerinden biri haline getirdi. Çoğunlukla ithal ürünlere yüzde 10-20 bandında yeni vergiler getireceğini söylüyor. Çin’den gelen ürünlerdense çok daha fazla vergi almayı planlıyor.

İklim
Harris, başkan yardımcısı olarak Enflasyonu Düşürme Maddesi’nin geçmesine yardım etti. Bu sayede yenilenebilir enerji, elektrikli araçlar için kredi ve iade programlarına milyarlarca dolarlık fon sağlandı. Ancak hidrolik kırma olarak bilinen kaya gazı ve petrolü çıkarma yoluna karşı uzun müddettir olan karşı duruşunu değiştirdi. Çevreciler, ziyanlı olduğunu söyledikleri bu yola karşı çıkıyor.

Trump ise Beyaz Saray’dayken enerji tesisleri ve araçların karbondioksit salımını kısıtlama benzeri yüzlerce çevre müdafaa yasasını iptal etti. Cumhuriyetçi aday, seçilirse Kuzey Kutbu’ndaki petrol arama fliyetlerini artırma söylediği söz verdi ve elektrikli araçları eleştirdi.

Sağlık
Harris, eczaneden alınan ilaçların fiyatını düşüren ve insülin fiyatlarını 35 dolar (yaklaşık bin 100 lira) ile sınırlayan Beyaz Saray idaresinin bir kesimi. Trump, “Uygun Fiyatlı Bakım Yasası” olarak bilinen ve milyonlarca insanın sağlık sigortası sahibi olmasını sağlayan maddeyi kaldırmak için başkanlık döneminde verdiği mücadeleyi tekrar etmeyeceğini söyledi. Vergi mükelleflerinin fonladığı üreme sağlığı tedavileri için davette bulundu, fakat Kongre’deki Cumhuriyetçiler buna karşı çıkabilir.

Suç
Harris, kendi savcılık geçmişiyle Trump’ın karar giymiş bir suçlu olmasını karşılaştırmaya çalışıyor. Trump ise uyuşturucu çetelerini yok etme, çete şiddetini bitirme ve kabahatle dolup taştığını ileri sürdüğü Demokratların yönettiği kentleri yeniden inşa etme söylediği söz veriyor.