HDP Eş Genel Başkanı Mithat Sancar: Demirtaş’la görüş ayrılığı yok, iletişim aksaması var

HDP Eş Genel Başkanı Mithat Sancar, AKP ve MHP’nin “ailenin korunması” ve başörtüsü serbestisini anayasal teminat altına almayı öngören anayasa değişikliği teklifini,  “seçim hamlesi” olarak yorumladı.

“Özgürlüklüklerle ilgili anayasal bir düzenlemenin seçim ataklarına ya da seçim hesaplarına bağlanmasını  sorunlu” bulduklarını söyledi.

Sancar, parti yönetimi ile  eski HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş arasında görüş ayrılığı yorumlarının “iletişim aksamalarından” kaynaklandığını ifade ederek, “Şartların elverdiği ölçüde düzenli bir iletişim içindeyiz. Bu türlü baktığımızda ortamızda siyasetlerimizin temeline ilişkin fikir farklılıkları yok, ayrılık da yok” görüşünü dile getirdi.

HDP Eş Genel Başkanı Mithat Sancar, siyaset gündemine ilişkin BBC Türkçe’nin sorularını yanıtladı:

‘Bütün inançlar için eşit yapılmalı’

-AKP ve MHP milletvekillerinin imzasıyla başörtüsüne ilişkin anayasa değişikliği teklifi Meclis Başkanlığı’nı sunuldu. Parti olarak bu teklife bakışınız nedir? Oylamada nasıl tavır alacaksınız?

Biz, darbe anayasasından kurtulmamızı sağlayacak, demokratik özgürlükçü bir anayasanın katılımcı,  çoğulcu teknikle yapılmasını savunuyoruz.

Ancak şimdi bu türlü bir sürecin işlemesi de seçime bu kadar kısa  süre kalmışken pek mümkün görülmüyor. Tartışılan şey de zati yeni bir anayasa yapmak değil.

Başörtüsü tartışmasının gündeme gelmesinin de, anayasa ile irtibatlandırılması çerçevesinde lakin gerçek manada özgürlükleri genişleten eşitliği esas alan bir öze dayanması gerektiğini söylüyoruz.

Eğer inanç alanını ilgilendiren bir düzenleme getirilmek isteniyorsa, elbette inanç özgürlüğü garanti altına alınmalı, lakin bunun bütün inançlar için eşit şekilde yapılması sağlanmalı. Bunu da yalnızca başörtüsüyle sınırlı bir tartışma olarak alınmasını doğru bulmadığımızı söylemiştik.

-Anayasa değişikliği önerisi: Siyasi partiler nasıl tavır alacak?

Başörtüsü yasağına geçmişten beri karşı çıkmış bir geleneğe sahibiz. Biz özgürlükçü laikliği savunuyoruz. Bundan Ötürü başörtüsü yasağına çoğu zaman karşı çıktık.

Bugün için başörtüsü ile ilgili bir sorun varsa, bu da tartışılabilir diyoruz. Lakin şu anda bir anayasa problemi olarak gündeme getirilmesini seçimler bu kadar yaklaşmışken, ziyadesiyle seçime dönük bir atak olarak kıymetlendiriyoruz.

Özgürlüklüklerle ilgili anayasal bir düzenlemenin seçim atılımlarına ya da seçim hesaplarına bağlanmasını problemli bulduğumuzu belirtiyoruz.

-Aile ile ilgili 41. Madde değişikliği var bir de…

Aileyi güçlendirme münasebeti altında bayan haklarını ve toplumsal cinsiyet eşitliğini geriye götürecek herhangi bir düzenlemeye de onay vermemiz sözkonusu olmaz.

Kadın hakları konusunda son derece açık ve net bir tavra ve çok güçlü bir mücadele deneyimine sahip bir parti olarak bu bahisteki tavrımız nettir.

41. Maddede’de bu türlü bir değişiklik yapılmasının gereği, kuralları ve bunu ortaya çıkaran bir ihtiyaç olmadığı kanısındayız.

Genel olarak da toplumsal cinsiyet eşitliğini ve bayan haklarını, aileyi güçlendirme parolası altında zayıflatmaya yönelik her türlü atağa, teşebbüse karşı çıkıyoruz.

AKP, başörtüsü düzenlemesini de içeren anayasa değişikliği teklifini 336 milletvekilinin imzasıyla Meclis’e sundu: Teklifte neler var?

‘Referanduma götürülmesine karşıyız’

-AKP, referandum aralığında kabul edilmesi halinde, seçimlerle birleştirerek, üç sandık koyma hesabı yapıyor. Muhalefet partileri olarak bir ortak tavır alış sözkonusu olur mu bu bahiste?

Özgürlüklerle ilgili bir mevzunun referanduma götürülmesine çok açık ve kesin biçimde karşıyız. Bu mevzuda en ufak tereddütümüz yok.

İkincisi seçime dönük hesaplar bağlamında referandumu gündemde tutacak girişmleri de son derece sakıncalı ve riskli buluyoruz.

Hem ilkesel tavrımız hem de somut tartışmalar bağlamında yaklaşımımız açıkça referanduma karşı çıkmaktır.

Seçimlere dönük olsun olmasın, çok önemli mevzularda muhalefet partilerini birbirleriyle istişare etmeleri ve mümkünse ortak tavır belirlemelerini ilkesel olarak savunduk, savunuyoruz. Bu teklif bağlamında da aynı yaklaşımı sürdürüyoruz.

Cumhurbaşkanı adayı: ‘Üzerinde özel çalışma yürütülen bir isim yok’

Seçimler yaklaşıyor. Geçen yıl açıkladığınız tavır belgenizde, muhalefetle ortak aday konusunda istişareye açık olduğunuzu, ama “gerekirse kendi adayınızı” çıkarmaya dönük hazırlık yaptığınızı da belirtmiştiniz. Şu an hangi noktadasınız, aday çıkarma hazırlığınız var mı?

Öncelikle 27 Eylül 2021 tarihli deklarasyonda belirlediğimiz stratejimizin geçerli olduğunu söyleyeyim.

Temel prensipler üzerinde ve geçiş sürecinin yapısı hakkında bizimle kamusal ve direkt açık müzakere yürütülmesi halinde, bir mutabakata varabilirsek, ortak aday fikrine açığız.

Esasen seçimin bu türlü bir teknikle ilk cinste kazanılmasını da önemsiyoruz. Lakin bu stratejimizi biz neredeyse 14 ay önce açıkladık.

Bununla birlikte farklı ve aldatıcı yorumlar da aldı başını gitti. Yani, “HDP tavrını açıkladı, oturup bekliyor” şeklinde yorumlar da yapıldı. Bunlar gerçeği yansıtmıyor.

Bir yandan parlamento seçimlerine kendi ittifaklarımızla gireceğimizi de ilan etmiştik. Ona dönük çalışmalarımız, daha başından beri hiç  aksamadan sürdü, sürüyor.

Önümüzdeki dönem parlamentoya güçlü, çoğulcu bir kümeyle girmeyi hedefliyoruz. Yeni periyodun demokratik dönüşüm için yeni bir başlangıç olmasını sağlayacak bir güç merkezi yaratmak istiyoruz.

Yüksek bir oy oranı ile daha doğrusu yüzde 15’in altında kalmayacak bir oy oranını hedefliyoruz.

Öte yandan cumhurbaşkanlığı seçimi tartışmalarının da gerçek bir demokratik dönüşümün önünü açacak bir mutabakata yönelik bir şekilde yürümesi için de üzerimize düşen sorumlulukları yerine getiriyoruz.

Önerdiğimiz prosedür karşılık bulmazsa, kendi adayımızla ilgili çalışmaları da aksatmadan sürdüreceğimizi çok evvelce belirtmiştik. Şu Anda kendi adayımızı belirleme konusundaki düzeneklerin çalışmaya başladığını da duyurduk.

Orada da iki ayaklı bir çalışma yürüyor. Bir, seçim uyumu oluşturduk, eşbaşkanlar başkanlığında. Bunun alt şuraları var. Alt komiteleri var, alt komitelerin içinde aday çalışmasını yürütenler de var. İki ayaklı yürüyor.

Birincisi aday profili. Bu çalışmayı sürdürüyoruz. ama yalnızca komitede tartışmalarla sınırlı bir çalışma yürütüyor değiliz: Elbette ittifaklarımızla bu mevzuda görüşmelerimiz oluyor ve bu devam edecek. Demokrasi etrafları dediğimiz geniş bir kesitle de bu hususta istişareler yürütüyoruz, daha da hızlandıracağız bu çalışmaları. Bütün ortaya çıkan sonuçları konseylerimizde bir sonuca bağlayacağız.

Diğer ayağı da bu nitelikler netleştikçe buna uygun isim belirleme çalışmasıdır. Elbet burada da usul geçerli yani çoğulcu katılımcı sistemlerle, isimler üzerinde de çalışmalar yürüyor.somut olarak gündeme gelmiş ve üzerinde özel çalışma yürütülen bir isim yok.

Doğal olarak kendi adayımızı belirleme çalışması isim üzerinde çalışmayı da gerektiriyor. Bunu da bir yandan devam ettiriyoruz.

‘Bizler kimlerin neyi ne için yaptığının farkındayız’

-AKP’nin anayasa teklifi için partinizi ziyareti, Selahattin Demirtaş’ın ailesini ziyaretine izin verilmesi ve hatta jetle götürülmesi, “iktidar seçim öncesi HDP ile yeni bir diyalog arayışında mı?” yorumlarına  neden oldu.  Sizi etkileyen adımlar mı bunlar?

Doğrusu, bazen yapılan buna aynı değerlendirmeleri ‘yadırgıyorum’ demiyorum, istihza ile karşılıyorum,  yani gülümsüyorum. Yani buna aynı atılımlarla HDP’yi ve tabanını o denli etkilemenin mümkün olduğunu düşünenler ya da bu türlü yorumlar yapanlar, en iyi yorumla Türkiye gerçekliğini bilmiyorlar, HDP gerçekliğini de tam kavramamışlar.

Bu kadar mücadele birikimi, bedel ödemekten hiç kaçınmadan demokrasi ve barış gayreti yürütmeyi ve bunların yarattığı güçlü kolektif aklı hesaba katmamak, ya gerçeklikten kopuk olmak manasına geliyor, yahut kötü niyetli bir yaklaşım olarak nitelendiriyorum.  

Bizler kimlerin neyi ne için yaptığının farkındayız. Seçim stratejileri  ile ilgili hiçbir parti şimdi doğru dürüst bir söz söylememişken, stratejisini ortaya koymuş, sözünü de açık söylemiş bir partiyiz.

• AKP’den anayasa değişikliği tipi: Muhalefet, temel hakların referanduma sunulmasına karşı, CHP masaya oturmayacak

Çözüm süreci tartışmalarına ilişkin de tavrını baştan, açıkça ortaya koymuşuz. Meclis’in merkezinde olacağı, şeffaf katılımcı ve garantili bir sürecin kim tarafından ne zaman başlatılmak istenirse istensin, buna itirazımız olmayacağını da söylüyoruz.

Ama HDP’nin bu çerçevede sorumluluk üstlenmeye hazır olduğunu belirtirken, iktidarla kapalı devre bir sürecin bir manası ve yararı olmayacağını da bilecek kadar deneyim sahibiyiz.

Ayrıca, bu hususun bilhassa, Kürt sıkıntısıyla ilgili çeşitli atakları, seçimler için araçsallaştırılmasının, önemli bir tehlike olduğunu, sorunun tartısı karşısında, çok vahim bir ciddiyetsizlik ve sorumsuzluk olduğnu da söylüyoruz.

E bütün bunları da görebilecek kadar sağduyumuz, soğukkanlılığımız ve özgüvenimiz var. Bize bu bahiste yöneltilen tenkitlerin bir kısmına baktığımızda garantili korunaklı alanlara çekilip, ahkam kesmek ve HDP ye bu açıdan ayar vermeye çalışmak, hadsizliktir.

‘Demirtaş’ın başvurusu, partinin bilgisi dahilindedir’

Selahattin Demirtaş, Abdullah Öcalan’la görüşmek için müracaatta bulundu. Sizin de eş genel liderler olarak müracaatınız vardı. Demirtaş’ın daha evvelki müracaatına genel merkez olarak izin vermediğiniz yönünde haberler yansıdı kamuoyuna. Ne söylemek istersiniz bu hususta?

Birincisi şunu söyleyim, evet biz Öcalan’la görüşmek için müracaatta  bulunduk. Sebebi de söyleyeyim, savaş siyasetlerinin bu kadar ağırlaştığı bir periyotta çatışmanın sonlanması, barışın ve tahlilin önünün açılması konusunda Öcalan’ın bir rol oynayabileceğini herkes biliyor.

Diğer sebebi iktidarın daima İmralı üzerinden manipülasyon hevesinde olduğunu görüyoruz. Çeşitli söylentiler, tevatürler yayılıyor. Biz bu manipülasyonların önüne geçmenin en tesirli yolunun kendisiyle direkt görüşmek olduğunu söylüyoruz.

Üçüncüsü, iktidarın başvurduğu bu manipülasyonlar öbür etraflarda de biraz önce söylediğiniz çeşitten spekülasyonlara yol açıyor.

Dördüncüsü de kendisiyle, telefon görüşmesi ve aile görüşmesine  izin verilmemesi, ağır bir tecrit ve hukuksuzluktur. Buna da tekrar dikkat çekmek.

Selahattin Demirtaş arkadaşımızın görüşmek için müracaatına bizim izin vermediğimiz halindeki bütün o söylentilerin de aslı yoktur.

Daha sonra başvurması da partinin bilgisi dahilindedir. Bizim parti olarak kendisine bunu yapma şunu yapma deme bir yaklaşımımz yokfakat zati iletişim halindeyiz ve istişare ederek, ortak hareket etme bir maksatla davranıyoruz. Son başvurusu parti idaresinin bilgisi dahilindedir.

‘Ayrılık yok, iletişim aksaması var’

Son devirde Demirtaş’la parti yönetimi arasında görüş ayrılıkları yaşandığı da çok konuşuluyor…

Kendisiyle belli bahislerde fikir farklılıkları olduğu yönünde yorumlar yapılıyor. Aslında fikir farklılıkları olağandır, olabilir fakat kamuoyunda varsayıldığı bir farklılık yok. Daha doğrusu farklılıklar olduğu istikametindeki kimi tartışmaların da dönem dönem iletişim aksamalarından yani bizimle Demirtaş arkadaşımız arasındaki iletişim aksamalarından kaynaklandığını bilinmesini isteriz.

Kendisiyle ve şimdi içeride siyasi rehine olarak tutulan, geçmiş dönem eş liderlerimizle istişarelerimiz devam ediyor. En çok da Selahattin Demirtaş arkadaşımızla yürüyor bu süreç. Koşulların elverdiği ölçüde düzenli bir iletişim içindeyiz.

Böyle baktığımızda ortamızda siyasetlerimizin temeline ilişkin fikir farklılıkları yok. Ayrılık da yok. Kendisinin esas emelinin da parti siyasetlerine, partinin kurumsal siyasetlerine destek vermek olduğunu biliyoruz. Ve bağlantımız de bu çerçevede devam ediyor.

Yerel seçimler öncesi iktidarın müsaadesiyle, İmralı’dan mektup gelmişti. Bu seçimler öncesinde İmralı’ya dönük yeni bir atılım bekliyor musunuz?

Bu hususta yapılan değerlendirmelerin de son derece tek taraflı ve haksız olduğunu söyleyeyim. Yani iktidar, İmralı’ya dönük bir atak yaptığında, her şeyi iktidar belirleyebilirmiş gibi bir varsayım sözkonusu.

Öcalan’ın burada nasıl bir tavır takınacağını, hangi çerçevede devlet heyeti ile görüşmeyi kabul edebileceğini ya da etmeyebileceğini hiç hesaba katmadan yapılan yorumların hepsi, tarihî deneyimlerle de aktüel gerçekle de  uyuşmuyor.

İktidar bunu istiyor olabilir tahminen, çalışmalar da yürütüyor olabilir.sanki iktidar tek başına her şeyi belirlermiş ve ne yaparsa yapsın Öcalan onlara istediği karşılığı verecekmiş gibi yapılan yorumlar, tarihi ve şimdiki bilgilerle uyuşmadığı haksızlıktır da.

Bütün bunların önüne geçmenin en tesirli ve doğru yolunun, avukatlarıyla ya da bağımsız heyetlerle ya da bizlerle görüşmesine fırsat tanınması olduğunu bir kere daha hatırlatıyoruz.

-Ama Demirtaş’a görüş müsaadesi verilse mesela, bu tesirli bir atılım olmaz mı?

Bunların hepsi spekülasyon, her şey seçime endeksli konuşuluyor. Meğer Kürt sıkıntısında çatışmaların bitmesi tahlilin yolunun açılması yönünde herhangi adımı, seçimleri de çok aşan bir kıymeti burada çok fazla göz arkası ediliyor, çok fazla küçümseniyor.

O nedenle bir görüşmenin seçimlere direkt doğruya tesiri ne olur şeklinde bir tartışma da yalnızca belli kalıplar içinde kalır, önyargıların çokça devrede olduğu bir şekilde yürür ve yarar yerine zarar verir.

‘Hazırlıklar en berbat senaryoya göre’

Partinizle ilgili davada ek savunmanızı da verdiniz. Seçim öncesinde bir kapatma kararına karşı nasıl hazırlık yapıyorsunuz?

Biz davanın olağan sürede yürüdüğünü söyledik. Doğrusu hazırlıklarımızı en olumsuz senaryolara göre yapmak zorunluluğumuz olduğu da ortada.

Yani karar ne zaman çıkar, nasıl bir karar olur, bu soruların yanıtı, yalnızca hukukla verilemez. Siyasi koşullar ve iktidarın buradaki müdahalelerinin çok önemli rol oynayacağını, Türkiye gerçekliğini bilen herkes bilir.

Biz de hazırlıklarımız beklenen senaryoların hepsini dikkate alarak yürüttük. Seçeneklerimizi de bu senaryolara göre oluşturduk. Daha açık söyleyeyim, parlamento seçiminde tarihî rolümüzü ve rolümüzü hayata geçirmeyi sağlayacak seçeneklerin hepsini hazırladık, çalışmalarımızı da bu çerçevede yürütüyoruz.