İklim Adaleti Koalisyonu: Yıkımların yaralarını saracağız; dayanışmayla ve hesap sorarak

Türkiyeli 75 ekoloji, hayvan ve insan hakları örgütü bileşeni olan İklim Adaleti Koalisyonu (İAK), 6 Şubat zelzeleleri ve 15 Mart’taki sel felaketleriyle ilgili bugün yazılı bir açıklama yayımladı.

“Yaşanan yıkımların yaralarını saracağız; dayanışmayla ve hesap sorarak” denilen açıklamada, iki yıkımdan da büyük oranda Adalet ve Kalkınma Partisi’nin (AKP) sorumlu olduğu savunuldu.

Yapılan açıklama şu şekilde:

”Kasım 2021 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği (COP26) görüşmeleri sırasında, sistemin buyruğundaki devlet aygıtına karşı muhalif tutumumuzu açıkça ortaya koymuş, kapitalist yağma ve sömürü nizamının insanı tutsak aldığını vurgulamıştık. Doğal varlıkları piyasadaki mallara, insanları müşteriye, özgür ömrü içi boş tüketim alakalarına indirgeyen kapitalizmin içkin kıymetlerinin, ekolojik yıkımları şahsen hazırladığını ifşa etmiştik.

Türkiye son 20 yılında muazzam ekolojik yıkımlara maruz bırakıldı. Bu yıkımlar peşi sıra geniş ölçekte sosyal felaketler getirdi; tez kamulaştırmalarla göçe zorlanan, mülksüzleştirilen insanlar, doğal ömür alanlarında işgalci muamelesi gören köylüler, havası kirletilen yerleşim alanlarında süratle artan kanser olayları, suyu hoyratça harcanan yerlerde kuraklık ve temiz suya erişim zorluğu, toprağı zehirlenen alanlarda temiz besine erişim ve geçim meşakkatleri, denetimsiz bir şekilde süratle artan sera gazı salımlarının global ölçekte oluşumunda rol aldığı afetler…”

Depremin yıkımı üzerinden istek üretimine karşı hesap sormaya devam edeceğiz

”6 Şubat Pazarcık sarsıntılarında, bir tabiat olayının nasıl kitlesel bir sosyal felakete dönüştüğüne şahit olduk. İktidarı boyunca sermaye rantının hizmetinde olan, kurumsallaşmayı, liyakati, kontrolü ortadan kaldıran, bunların yerine kuralsızlığı, patronaj sistemini, demokratik örgütleri itibarsızlaştırmayı koyan AKP hükümeti, arama-kurtarma çalışmalarından, depremzedelere acil yardım sağlanmasına, enkaz kaldırmadan, yeniden yapılanmaya kadar tüm alanlarda kanıt karartmayı öncelemektedir.

Aceleci, plansız, bilimsellikten uzak uygulamalarla sarsıntıda yaşanan travmalar derinleştiriliyor, yerel halkların klâsik yaşantıları, kadim uygarlıkların devamı olan ömür yerleri ve kültürün ayrılmaz kesimi olan geçim imkanları hiçe sayılıyor. Apar topar enkaz kaldırma ve depolamadaki, çevre mevzuatını ve asbestle çalışma iş güvenliği yönetmeliğini dikkate almayan bilinçsiz uygulamalar, büyük çapta enkaz bulunan kentleri asbest tozuna dayalı kitlesel kanser riskine maruz bırakıyor.

Deprem sonrası kesimi olduğumuz istekli, örgütlü ağlar, yaraların sarılmasında dayanışmanın değerini açıkça göstermiştir. Hükûmetin bizleri yalnızlaştırmaya, kadercilik retoriği üzerinden istek üretmeye çalıştığı her alanda yalnızlaşmanın karşısına dayanışmayı, istek göstermenin karşısına hesap sormayı koyarak var olmaya devam edeceğiz.”

İklim krizinin yıkıcı tesirlerine karşı tedbirler alınmadı, fakir halk sel felaketiyle bire bir bırakıldı

”15 Mart’ta Urfa ve Adıyaman’da tesirli olan sağanak yağış sele dönüştü ve akabinde can kayıpları yaşandı. Zelzeleyle alt üst olan ömürler, selle bir defa daha alt üst edildi. Son 20 yılda Türkiye’yi fosil yakıtlara bağımlı hale getiren enerji siyasetleri, inşaata ve betona dayalı kalkınma anlayışı, kamu kaynaklarının mega projelerle heba edilmesi yoluyla sera gazı salımlarında çok önemli artışa neden olan AKP Hükümeti, bu sel felaketinden büyük ÖLÇÜDE sorumludur.

Adına “iklim değişikliği” eklenen ilgili bakanlık, geçtiğimiz Kasım ayında COP27 toplantılarında, 2030 yılına kadar sera gazlarında artışa devam edileceği açıklamasıyla, iklimi değiştirme konusundaki kararlılığını bir defa daha dile getirmiştir. 

Küresel sistemin kurumlarının bile uzun yıllardır ihtarlarda bulunduğu, iklim krizinin tesirlerine ilişkin hazırlanmayı ve direnci arttırmayı içeren teklifler bile Türkiye’de hayata geçirilmedi. Hükümetler arası İklim Değişikliği Panelinin (IPCC) yayınladığı raporlarda başta kuraklık ve sel olmak üzere Türkiye’nin iklim krizine karşı en kırılgan coğrafyalardan birinde yer aldığı bilimsel bilgilerle dile getiriliyor.

Buna rağmen somut hiçbir adım atılmadı, 2011-2023 periyodunu kapsayan İklim Değişikliği Eylem Planı (İDEP) can kaybı doğdu, buradaki aksiyonların akıbeti hiçbir zaman kamuya duyurulmadı. 2022 Şubat ayındaki İklim Şurası ile iklim konusundaki çalışmalar sil baştan yapıldı, şura sonuç bildirgesinde halkını gözeten, halkın refahı için tedbirler alan değil, sermayenin çıkarını garantileyen bir devlet figürü uzunluk gösterdi. 

Dünya Bankası’nın, birincisini Türkiye için hazırladığı ve 2022 ortasında yayınlanan “Ülke İklim ve Kalkınma Raporu (CCDR)”nun “İklim, Refah ve Adil Geçiş” başlıklı notunda Urfa’nın, Türkiye’de fakirlik düzeyinin altındaki en kalabalık kent olduğu bilgisi yer alıyor. aynı raporun, yoksul nüfusun sele maruz kalma riskini gösteren grafiğinde Şanlıurfa, açık ara farkla önde görünüyor. Ne yazık ki, bu verilere hükümet gözlerini kapatmış, bölge beşerinin refahını gözeten siyasetler hayata geçirilmemiştir.

Yaşanan sel felaketi sonrası esasen büyük oranda yoksullukla mücadele eden bölge halkının sıkıntılarının daha da derinleşeceği açıktır. Sarsıntıya hazırlık konusunda göz gerisi edilen bu coğrafya, sel riskine karşı tedbirler konusunda da ihmal edilmiştir. Bölge halkının iklim krizinin yaratabileceği felaketlere hazırlanması için uzun yıllar boyunca hiçbir şey yapmayan AKP Hükümeti, sel sonrası yaşanan sosyal felaketten TAMAMEN sorumludur.”

Ekolojik yıkımlara ve toplumsal felaketlere karşı dayanışma 

”Urfa-Adıyaman sel felaketi, ekolojik yıkımlarla toplumsal felaketlerin ne kadar iç içe geçtiğini, ekosisteme verilen tahribatın er yahut geçfakat kesinlikle sosyal kayıplara neden olacağını bir defa daha gösterdi. Ekolojik ömrü kurmadan sağlıklı bir toplumda var olmayı hayal edemeyiz. Beşere vurulan prangaları kırmadan da ekolojik hayatı kuramayız. Bunun şuuruyla ilerlemeye devam edeceğiz; dayanışmayla ve hesap sorarak.”