İngiltere ve AB arasındaki yeni anlaşma ile Kuzey İrlanda’da neler değişecek?

İngiltere ile Avrupa Birliği (AB) arasında Kuzey İrlanda konusundaki yeni Brexit muahedesi Cuma günü resmen imzalandı.

Windsor Çerçevesi diye isimlendirilen yeni anlaşma, Kuzey İrlanda ile modülü olduğu Birleşik Krallık’ın diğer bölgeleri arasında ticaretin daha kolay yürütülmesini hedefliyor.

Bugün resmiyet kazanan yeni düzenleme, sınırda iki kanal yaratarak her iki sorunu da aşacak bir çeşit ara tahlil getiriyor:

İngiltere, İskoçya ve Galler’den, en son adresi İrlanda Cumhuriyeti olmak üzere yollanan mallar, Kuzey İrlanda’ya girerken, AB hududu gibi denetimden geçirilecek.

Ülkenin diğer bölgelerinden Kuzey İrlanda’ya orada tüketilmek üzere yollanan eserler ise sadece ülke içi nakliyat kurallarına tabi olacağı için serbestçe geçecek.

İngiltere Dışişleri Bakanı James Cleverly yapılan anlaşma ile hem AB’nin pazar bütünlüğünün, hem İngiltere’nin iç pazarınınen kıymetlisi Kuzey İrlanda Barış Muahedesi’nin korunduğunu söyledi.

AB Baş Müzakerecisi Maros Sefcovic de her iki tarafın da birbirini dinlediğini ve her iki tarafın da çıkarlarını koruyan bir muahedeye varıldığını kaydetti.

Aynı vakitte Kuzey İrlanda’nın özerk idaresine de AB ile ticaretin kurallarına dair daha fazla söz hakkı veren yeni düzenleme, Kuzey İrlanda’daki siyasi partilerin çoğu tarafından memnuniyetle karşılandı.

İngiltere ile birlikten yana en büyük parti olup barış mutabakatı yeterince bölge idaresinde cumhuriyetçi Sinn Fein partisi ile iktidarı paylaşması beklenen Demokratik Birlik Partisi yeni düzenlemeye muhalefetini sürdürüyor ve özerk yönetimi çalıştırmamakta ısrarlı.

2020 yılı sonunda Brexit mutabakatı imzalandığından bu yana bu mevzu bir açmaz olarak duruyordu ve Kuzey İrlanda Özerk Parlamentosu ve yönetimi de askıya alınmış.

Yeni düzenlemeye bölgenin ikinci en büyük partisi Demokratik Birlik Partisi’nin nasıl ikna edileceği şimdi belli değil.

Anlaşmaya varmak neden uzun sürdü, sorun nasıl çözüldü?

Burada sorun Kuzey İrlanda ile güneyindeki AB üyesi İrlanda Cumhuriyeti arasındaki sonun, yıllar önce imzalanan barış mutabakatıyla, insanların, hizmetlerin ve malların geçişine açık olmasından kaynaklanıyordu.

Brexit sonrasında bu sınır kapatılsa da, Kuzey İrlanda’da İngiltere’den yana birlikçiler ile ayrılıktan yana cumhuriyetçiler arasında bir özerk yönetim istikrarı oluşturan barış muahedesinin çok önemli bir hususu ihlal edilmiş olacaktı.

Diğer yandan burada sınır kapatılmazsa İngiltere ile Kuzey İrlanda arasında sınır oluşturulması seçeneği de, bunu bir çeşit ismi konmamış “ayrılma” olarak yorumlayan birlikçiler tarafından reddediliyordu.

Kuzey İrlanda’da birlik yanlıları nasıl ikna edilecek?

Aslında bugün resmen imzalanmasına karşın anlaşma geçen ay İngiltere Başbakanı Rishi Sunak ile Avrupa Komitesi Başkanı Ursula von der Leyen arasında yapılan görüşmelerde şekillenmişti.

İngiltere hükümeti mutabakatın Avam Kamarası’nda kendi milletvekillerinden hayli küçük bir itirazla geçmiş olmasından mutlu.

fakat burada asıl soru işareti, Windsor Çerçevesi ismi verilen yeni düzenlemeyi kabul etmeyen ve ortak özerk idareye dönmeyi reddeden Demokratik Birlik Partisi’nin nasıl ikna edileceği konusunda.

Birlikçilerin korkularını giderme konusunda İngiltere hükümetinin AB’den almayı başardığı esas taviz, Kuzey İrlanda bölgesel idaresine, AB kurallarının bölgede nasıl uygulanacağı konusunda daha fazla yetki verilmesi oldu.

Ama birlikçiler hükümete dönmeyi reddettiği için Kuzey İrlanda’nın şu an fonksiyonel bir özerk hükümeti yok.

Demokratik Birlikçilerin bundan sonraki adımları ve ikna olmak için ne çeşit garantiler isteyecekleri şimdi bilinmiyor.

İngiltere hükümeti ise şu ana kadar izlediği tavırla, Demokratik Birlikçileri ikna etmekte tez etmiyor görünümü veriyor ve bu mevzuda tahlili vakte yaymaya yönelecek görünüyor.

İngiltere’nin Kuzey İrlanda Bakanı Chris Heaton-Harris muahedenin katılaştığını yeniden pazarlık yapılmayacağını vurguladı.