İngiltere’de ilk kez 3 kişinin DNA’sını taşıyan bir bebek dünyaya geldi

İngiltere’de ilk defa 3 kişinin DNA’sını taşıyan bir bebek dünyaya geldi

10.05.2023 17:12

A⁺

A^-

James Gallagher | BBC Sağlık ve Bilim muhabiri

İngiltere’de ilk defa üç kişinin DNA’sını taşıyan bir bebek dünyaya geldi. Bebeğin DNA’sının çoğu anne-babaya, yaklaşık yüzde 0,1’i ise bir donör bayana ait.

Tüp bebek teknolojisinde çığır açan bu teknik, bebeklere anneden, mevtle sonuçlanabilecek mitokondriyal hastalıkların geçmesini engellemek için geliştirilmişti.

Mitokondriyal hastalıkların tedavisi yok. Bu hastalıklarla doğan bebekler, birkaç saat yahut gün içinde hayatlarını kaybedebiliyor.

Daha önce bebeklerini kaybeden kimi aileler, kendi sağlıklı bebeklerini dünyaya getirebilmek için bu tekniği son deva olarak görüyor.

Mitokondri, neredeyse her hücrede bulunan ve gıdayı güce çeviren küçük bir yapı.

Mitokondriyal bozukluklarda, bedene enerji gönderilemediği için beyin hasarı, kas atrofisi, kalp yetmezliği ve körlük oluşabiliyor.

Bu bozukluklar yalnızca anneden bebeğe geçiyor.

Mitokondri Değiştirme Tedavisi nedir?

Mitokondri Değiştirme Tedavisi, sağlıklı bir donörden alınan mitokondriyanın kullanıldığı bir tüp bebek sistemi.

Donörden alınan DNA, mitokondrinin fonksiyonunu yerine getirebilmesini sağlıyor. Bebeğin dış görünüşü aynıi diğer özelliklerini etkilemiyor ve “üçüncü ebeveyn” kapsamına girmiyor.

Bu teknik, İngiltere’de Newcastle’da geliştirildi ve 2015’te bu teknikle bebek dünyaya getirilmesinin önünü açan yasal düzenlemeler yapıldı.

Ancak teknik İngiltere’de çabucak hayata geçirilmedi. 2016’da ABD’de tedavi gören Ürdünlü bir çift bu teknikle bebek dünyaya getiren ilk anne-baba oldu.

İnsan Üremesi ve Embriyoloji Yönetimi (HFEA) isimli düzenleyici kurum, 20 Nisan 2023 itibarıyla ülkede buna aynı “beşten az” doğumun gerçekleştiğini açıkladı.

Ancak HEFA, ailelerin kimliklerinin açığa çıkmaması için kesin sayıyı açıklamadı ve diğer detay vermedi.

Bu sınırlı bilgiler, İngiltere’de yayımlanan Guardian gazetesinin Bilgi Edinme Yasası kapsamında kuruma yaptığı müracaatla ortaya çıktı.

Newcastle Üniversitesi şimdi açıklama yapmadığı için geliştirdikleri tekniğin başarılı olup olmadığı şimdi belli değil.

Francis Crick Araştırma Enstitüsü’nden Prof. Robin Lovell-Badge, “Mitokondri Değiştirme Tedavisinin uygulamada nasıl sonuç verdiğini, bebeklerde mitokondri bozukluklarının olup olmadığını ve bu bebeklerin hayatlarının sonraki evrelerinde sorun yaşama riski olup olmadığını görmemiz gerekiyor” dedi.

Tekniğin başarılı olması halinde İngiltere’de her yıl 150 kadar doğumda bu tekniğin kullanılabileceği belirtiliyor.