İngiltere’de Liz Truss dönemi: “Gaf üstüne gaf yapan biri başbakanlık makamına geldi”

İngiltere’de, Boris Johnson‘ın istifası sonrası Muhafazakar Parti’nin liderliğini ve Başbakanlık koltuğunu, eski Maliye Bakanı Sunak’a karşı yarışan Dışişleri Bakanı Liz Truss aldı. Avrupa Birliği ve Global Araştırmalar Derneği (ABKAD) Başkan yardımcısı Can Baydarol, “Gaf üstüne gaf yapan biri başbakanlık makamına gelmiş durumda” dedi.

Sputnik’te yer alan habere göre; Birleşik Krallık’ta temmuz başından beri yaşanan ve pek çok bakanın istifasıyla sonuçlanan hükümet krizinin akabinde 180 bin Muhafazakar Parti üyesi, ülkenin yeni başbakanını bugün belirledi. Johnson hükümetinde istifasını veren ilk isim olan Hint asıllı eski Maliye Bakanı Rishi Sunak ve Dışişleri Bakanı Liz Truss arasında geçen rekabette Truss galip çıktı. Böylece Truss, ‘Demir Leydi’ lakabıyla tanınan Margaret Thatcher’dan sonra ülkenin başbakan koltuğuna oturan ikinci bayan oldu. Halihazırda İngiliz basını, Turss’ın, Thatcher’ın dış siyasete yönelik sert yaklaşımını benimseyerek kendisini ‘yeni Demir Leydi’ olarak resmettiğini dile getiriyor.

Diğer bir yandan, Başbakan olsa da parti başkanının seçilmesini ve hatta görevden alınmasını denetlemek de dahil olmak üzere geniş yetkilere sahip olan 1922 Komitesi’nin başkanı Graham Brady tarafından yapılan açıklamaya göre Truss, Avam Kamarası’ndaki en büyük partinin lideri olarak, Aralık 2024’e kadar yapılması gereken bir sonraki genel seçime kadar başbakanlık sorumluluğunu üstlenebilecek.

Pandemi döneminde yasadışı kapalı partiler vererek, tacizle suçlanan milletvekilini göreve getirmesi üzerine halkı ve meslektaşlarını ‘masumluğuna’ ikna edemeyen Johnson’ın, İngiltere Başbakanı ve Muhafazakar Parti başkanlığından 7 Temmuz’da istifa ettiğini açıklaması ile parti içinde başbakanlık yarışı başlamıştı.

Seçim sürecinde konuşulanlar: Truss hangi vaatler ile koltuğa oturacak?

Seçimin vaatleri ve tartışmaları; İngiltere Merkez Bankası’nın yetkisi, vergi indirimleri ve göçmenleri Ruanda’ya sınır dışı etme konusundaki tartışmalı planın yanı sıra İngiltere’nin berbatlaşan hayat maliyeti krizi hakkındaki görüşler çerçevesinde ilerledi.

Ukrayna krizi ile Rusya’ya yaptırım kararları alan Batılı ülkelerin artan enerji, besin ve yakıt maliyetlerinin İngiltere’yi de vurması, seçimin ana konusu oldu. Ülkede enflasyon 40 yıldır ilk defa Temmuz ayında yüzde 10’un üzerine çıktı. İngiltere Merkez Bankası’nın yıl sonuna kadar kestirimi enflasyon oranını yüzde 13 olarak öngörmesi ve aralık ayından önce de ülkenin resesyona gireceğini tahmin etmesi üzerine Truss, merkez bakasının faiz oranları konusunda bağımsız karar vermesini engelleyerek yetkilerinin düzenlenmesi gerektiğini açıklamıştı. Merkez bankasının ‘özerk olması’ gerektiği ile ilgili eleştirilen Truss, rakibi Sunak’ın da “Hepimiz için kötü olur, bu bir hata” itirazı ile karşı karşıya kaldı. Sunak halihazırda, pandemi döneminde işini kaybeden ya da işlerini yürütemeyen insanlara devlet hazinesinden yardım yapma siyaseti ile ülkesinde ön plana çıkmıştı. Daha sonra Johnson ile tekrar pandemi döneminde bir partiye katıldığı için para cezasına çarptırılması ve benzer vakitte Hintli bir milyarderin kızı olan karısı Akshata Murty’nin vergi düzenlemeleri üzerinde incelemeye alınması aynıi sebeplerle de sıkça eleştirildi.

Truss ise başbakan adaylığı boyunca, İngiltere’ye yasa dışı yollarla giriş yapanların Ruanda’ya gönderilmesi ve oraya yerleştirilmesi kararının akabinde kamuoyunda tartışmalara neden olarak ‘uluslararası yükümlülüklerini öteki ülkelerin üzerine yıkmakla’ tenkitlerin odağında yer aldı. Truss, seçilmesi halinde göçmenleri Ruanda’ya gönderme planına Türkiye’yi de katmak istediğini söyleyerek milletvekillerine, şayet başbakan olursa bu hususta iki ülke arasında müzakerelere başlayacağının sözünü vermişti.

Avrupa Birliği ve Global Araştırmalar Derneği (ABKAD) Başkan yardımcısı Can Baydarol, Birleşik Krallık’ta seçim sonuçlarının açıklanmasının akabinde ülkenin yeni başbakanı olan Truss’ın dünya siyasetinde ve Türkiye ile ilgilerde izleyeceği muhtemel politikayı Sputnik’e anlattı.

“Gaf üstüne gaf yapan biri başbakanlık makamına gelmiş durumda”

Baydarol, Truss’ın tüm tenkitlere karşın seçilmesini Birleşik Krallık’ın iç siyaseti bağlamında değerlendirerek şu sözleri kullandı:

“Johnson’a duyulan en büyük rahatsızlık, izlediği siyasetler sonucunda Rusya’nın açık hedef haline getirilmesiydi”

Truss’ın izleyebileceği dış siyaset ile ilgili de gündemdeki Ukrayna krizinden söz eden Baydarol, “Ukrayna ve Rusya konusunda Truss’ın çok fazla bir şey yapacağını sanmıyorum. Zira sonuçta İngiltere’nin dış siyaseti ABD ile çok paralel giden bir siyaset. Zati Johnson’a duyulan en büyük rahatsızlık, izlediği siyasetler sonucunda Rusya’nın açık hedef haline getirilmesiydi. Burada bir yumuşama olabilir mi, Truss ‘tekrar Rusya ile bir ortak yol bulma arayışına gidebilir mi’ konusuna şu kademede ihtimal vermiyorum” sözünü kullandı..

“Türkiye ile bağların çok da kötü olmayacağı açık, İngiltere tekrar Ortadoğu oyununda müdahil olma amacında”

Bayradol, Türkiye ile ilgilerde Truss’ın halini ve yasadışı göçmenler konusunda yaptığı açıklamaları değerlendirerek şunları aktardı:

“Türkiye şu an istiap haddini doldurmuş vaziyete. Sadece Truss’ın istemesi yetmiyor, benzer vakitte Türkiye’nin de kendi gerçekleri çerçevesinde buraya bakması lazım. Türkiye’nin şu saatten sonra alabileceği daha fazla göçmen yok. Burada diğer sözler söylenir mi bilemembu çok bilinmeyen kapılar arkasında olabilecek bir şeydir. Bunun dışında da Türkiye ile alakaların çok da kötü olmayacağı açık. Zira Brexit olur olmaz İngiltere’nin ilk yaptığı serbest ticaret muahedesi Türkiye ileydi. Zira İngiltere bu şekilde de tekrar Ortadoğu oyununda da müdahil olma maksadında ve bunu gizlemiyorlar. Truss da bu siyasetlerin izleyicisi olacaktır, Türkiye ile iyi geçinmek İngiltere’nin menfaatine olur.”