İstanbul Kontratı: Danıştay’da son duruşma yapılacak

Burcu Karakaş

“İstanbul Sözleşmesi” olarak bilinen, “Kadına Yönelik Şiddet ve Ev İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye Dair Avrupa Kurulu Sözleşmesi”nin feshedilmesi kararının iptali istemiyle açılan Danıştay’da açılan davanın son duruşması yarın (Perşembe günü) görülecek.

İstanbul Mukavelesi, toplumsal cinsiyete dayalı her türlü ayrımcılık ve şiddete karşı bugüne kadar hazırlanmış en kapsamlı uluslararası mukavele olarak biliniyor. 11 Mayıs 2011 tarihinde İstanbul’da imzaya açılan mukaveleyi imzalayan ilk ülke olan Türkiye olmuştu. 10 Şubat 2012 tarihinde Bakanlar Kurulu kararıyla onaylanan İstanbul Sözleşmesi’ne imza atılmasının akabinde kontratta yer alan prensiplere bağlı kalınarak “6284 Sayılı Ailenin Korunması ve Bayana Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun” hazırlanmıştı.

Ancak Türkiye, 20 Mart 2021 tarihinde mukaveleden Cumhurbaşkanlığı kararıyla çekildiğini duyurdu.

Fesih kararının akabinde bayan örgütleri, barolar, sivil toplum kuruluşları ve siyasi partiler kararın iptali için Danıştay’a başvurdu. Danıştay’a yapılan müracaatlarda, kararın hukuken kararının olmadığı belirtildi. Hukukçular, Meclis kanunuyla taraf olunan kontrattan hukuktaki “paralellik ilkesi” gereği tekrar yalnızca Meclis kararı ile çıkılabileceğini, bundan ötürü Meclis’in yetkisi gasp edildiğini ve fesih kararının hukuksuz olduğunu vurguluyor.

Danıştay Başsavcılığı: Fesih kararı Anayasa’ya aykırı

İlk duruşma 28 Nisan’da görüldü. Salonu dolduran büyük çoğunluğu bayan yüzlerce avukat nedeniyle Danıştay, tarihinde ilk defa bu kadar kalabalık geçen bir davaya şahit oldu. İlk duruşma sırasında Danıştay kapısında içeri girmek için bekleyen bayanlara polis müdahale etmiş, bir bayan yaralanmıştı.

Dava sırasında söz alan İstanbul Barosu avukatlarından Hülya Gülbahar, “Bu dava uzadıkça bayanlar hayatlarından oluyor. Çocuklar istismara uğruyor. Burada temele dair bir karar verilecek, şiddet gören insanların, bayanların, çocukların geleceği belirlenecek” dedi. Diyarbakır Barosu’ndan avukat Hatice Demir de “Nahide Opuz’un öldürüldüğü topraklardan geliyoruz. Bu mukaveleye niye ihtiyaç duyulduğunu lütfen unutmayalım. Biz her gün şiddete uğrayacağımız telaşıyla yaşıyoruz. Bu kontrat bizim için inanılmaz güçlendiren bir ögeydi. Feshedilmesiyle hepimiz güvencesizlik içinde kaldık” diye konuştu.

Danıştay savcıları, kontrattan çekilme kararının Anayasa’ya aykırı olduğu yönünde görüşünü bildirdi. Danıştay Başsavcılığı mütaalasında “Kanun kararında sayılan ve adabına göre yürürlüğe girmiş temel hak ve özgürlüklerle ilgili İstanbul Mukavelesi korunmalıdır” tabirlerine yer verdi.

Davanın dördüncü ve son duruşmasının akabinde kararın en geç birkaç gün içinde açıklanması bekleniyor.

“Danıştay’da hakimler de var, demek istiyoruz”

DW Türkçe’ye konuşan Eşitlik İçin Bayan Platformu’ndan (EŞİK) avukat İdil Yalçıner Şimşek, Danıştay’daki duruşmalarda tarihe tanıklık ettiklerini ifade ederek “Tek adam kararıyla mukaveleye dair bir karar verildi. Danıştay’ın bu hukuksuz kararı iptal etmesini bekliyoruz. Savcılığın mütaalasını görünce ‘Danıştay’da savcılar var’ dedik. Şu Anda ‘Danıştay’da hakimler de var’ demek istiyoruz” diye konuşuyor.

İstanbul Barosu Bayan Hakları Merkezi Başkanı avukat Şükran Eroğlu da mütalaaya dikkat çekerek “Savcılar da bizim söylediğimiz argümanlardan hareket ederek bu kararın hukuka uygun olmadığını ve iptali gerektiğini söylediler” diyor.

“Şiddeti önlemenin tek yolu mukaveleden geçiyor”

Haksız tahrik indirimi verilen Pınar Gültekin cinayeti davasından çıkan kararların artacağından kaygı eden avukatlar, tam da bu nedenle Danıştay kararının kıymetine dikkat çekiyor.

Avukat Eroğlu, “Bu gibi kararlar çoğalıyor ne yazık ki. Yargı kararları maalesef katilleri cesaretlendirecek şekilde çıkmaya başladı. Bütün bunların önüne geçmenin tek yolu, İstanbul Sözleşmesi’ne geri dönmekten ve kontratının bütün kararlarını uygulamaktan geçiyor” diyor.

DW Türkçe’ye konuşan İstanbul Barosu Bayan Hakları Merkezi Başkanı Eroğlu, hükümetin ulusal mevzuatla bayanları koruyacağını ve İstanbul Sözleşmesi’ne ihtiyaç olmadığını dile getirmesinin de boşa düştüğünü vurguluyor:

“Bu mukaveleye ne kadar çok muhtaçlığımız olduğunu günümüz şartları ortaya koydu. ‘Şiddete sıfır tolerans göstereceğiz’ denilmesine karşın bayanların korunamadığı ortaya çıktı. Bayan cinayetlerinin artmasının, aile içi şiddetin yükselmesinin sebebini kontrat olarak gösteriyorlardısözleşmeden çekildikten sonra da çok sayıda bayan öldürüldü.”

Avukat İdil Yalçıner Şimşek de Pınar Gültekin kararının “şiddete karşı sıfır tolerans” denilen bir ortamda çıkmasını, İstanbul Mukavelesi’nin feshedilmesi kararına bağlıyor. Şimşek, “Altın Sözleşme” olarak nitelendirdiklerini söylediği İstanbul Mukavelesi hakkında, “Sözleşme, toplumda bayanla erkek arasındaki eşitsizlikten kaynaklanan şiddetin önüne geçmeyi amaçlıyor ve devlete bu eşitliği sağlama yükümlülüğü veriyor. Yani herkes için şiddetsiz bir toplum amaçlıyor” diyor.