İYİ Partili Poyraz: İttifak seçim vakti pahalandırılacak

İlk sefer 2018 yılında İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener tarafından gündeme getirilen “İyileştirilmiş ve Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem” çalışmasında yer alan İYİ Parti Genel Sekreteri Uğur Poyraz, seçim sonrası sürece ilişkin değerlendirmelerde bulundu. DW Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Poyraz, Millet İttifakı ile ilgili, “Şu anki ittifak belediyelerle hudutlu. Seçim süreci dışında bizimki ittifak değil iş birliğidir” sözünü kullandı. Seçim iş birliğinin seçim sürecine girilmesiyle değerlendirileceğini belirten Poyraz, “Seçim sathı mahalline girildiğinde ittifak baştan mı kurulacak?” sorusunu “O zaman oturulup konuşulup değerlendirilecektir” tabiriyle yanıtladı.

DW Türkçe: Muhalefetin, 2023 Haziran seçimlerinin akabinde Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi yerine getirmeyi vadettiği “Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem” kavramını ilk defa İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener gündeme getirmişti. Sisteme yönelik ilk çalışma ise sizin koordinatörlüğünüzde yürütüldü. Güçlendirilmiş Parlamenter Sistemi fikri ilk defa nasıl ortaya çıktı?

Uğur Poyraz: İYİ Parti’nin 2018’de seçime girmesini engellemeye yönelik atılımlarla dolu erken seçim sürecine girildiğinde Sayın Genel Liderimiz, 2018 seçim sonuçlarının, Millet İttifakı lehine oluşması kaydıyla, sonrasında Parlamenter Sisteme geçiş sürecinde izlenecek yol haritasının ve takvimin belirlenmesi için talimat verdi. Bu talimat aynı vakitte eski parlamenter sistemdeki arazların giderilerek, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin ortaya çıkaracağı sıkıntıların da giderilmesini içeriyordu. 24 Haziran 2018 seçiminden sonra istenilen oy sonuçlarını alamadık. Sayın Genel Liderimiz Meral Akşener, çalışmaya ilişkin yasama faaliyetinin yetki ve sorumluluğunu gasp etmek yerine toplumsal uzlaşı ve mutabakatın mecburî olduğu bir anayasa değişikliği metninin kavramlar ve prensipler bütünü olarak hazırlanması talimatını verdi. Türkiye’nin tıkandığı bütün noktaları bir bilgi havuzunda oluşturduk ve bunun üzerinden ülkeyi yönetme konforunu merkeze alarak bir tasarım değil ülkede yaşama ve ülkede yönetilme muhtaçlıklarını merkeze alarak bir kavramlar bütünü hazırladık.

Yaklaşık 5 aylık bir çalışma sonucunda Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’e ilişkin ortak metin hazırlandı ve 6 parti mutabık kalarak ortak metni imzaladı.  Ortak metin açıklandıktan sonra, “Kürtler yok sayıldı,” “Neden laiklik kavramı yok?” gibi tenkitler yapıldı. Siz bu tenkitlerle ilgili ne düşünüyorsunuz?

Bu bir kavramlar bütünü. Kavramlar bütününde biz Türkiye’deki problemleri temel, sistemsel problemleri ele aldık. Anayasa’nın ilk dört unsuru Türkiye’nin laikliğine ilişkin, laik, sosyal hukuk devleti olmasına ilişkin vesaire bunlar esasen tartışma bahsimiz değil.

Seçim sonrasında Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’e geçiş süreci nasıl olacak? Muhalefet, TBMM’de değişiklik için kâfi çoğunluk olan 400 milletvekiline ulaşamazsa nasıl bir süreç işler?

Önce biz Türkiye’yi neye kavuşturmamız gerektiğini bilmemiz lazım. Türkiye’nin ihtiyacı olan ne? Biz önce onu ortaya koyduk. Bir anayasa değişikliği ve sistem değişikliği. Pekala bu sisteme nasıl kavuşulacak? Anayasayı bilen yahut buna ilişkin seçim sistematiğinden Türk siyasetini okumaya ortalama marifeti olanlar şunu biliyor. Türkiye’yi Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem’e taşıyacak olan şey, Cumhurbaşkanı değil, parlamento. Parlamentoda opsiyonlar şu: 360 milletvekili olursa referanduma götürebiliriz, 400 milletvekili olursa parlamentoda değiştirebiliriz. Benim bir hukukçu olarak, bir siyasetçi olarak da önemsediğim şey şu, Türkiye Cumhuriyeti devletinin bu sistem değişikliği hangi yolla geldiyse o yolla geri alınması hem milletin iradesine hem Türk siyasetinin duruşuna yakışandır. Benim bu bu husus ile ilgili görüşüm, muhalefetin 400 milletvekili de olsa referandumla gelen bu sistemin referandumla geri gitmesi noktasında bir duruş sergilenmesi. Milletin referandumla, dört yıldır yaşamış olduğu ekonomik, sosyolojik, siyasi ve özel hayatlarına da dair bütün meselelerin bu sistemden kaynaklı bir adalet yoksunluğu olduğuna ilişkin farkındalığını tescil etmesi gerekiyor. O yüzden şu anda Cumhurbaşkanı, Millet İttifakı’nın adayı olduğunu kabul edin,bir an için olmadığını düşünelim. Meclis’te 360 milletvekili muhalefette olduğu zaman referanduma götürürsün, değiştirirsin. X Cumhurbaşkanı olduğu yetkilerinden arınmış bir şekilde kalır.

Millet İttifakı, Cumhurbaşkanlığını alamadığı taktirde aslında vatandaş bir yandan da Cumhurbaşkanlığı Sistemi’nin oylamasını yapmış olmayacak mı?

Aslında zati benim temelde temsil ettiğim görüş bu. Bu seçim, Cumhurbaşkanı, Tayyip Erdoğan mı olsun, A mı, B mi olsun seçimi değil. Bu seçim temelde şu an adalet yoksunluğunun tek işi yahut bir grup ve zümrenin fikirleri yahut kararları üzerinden inşa edildiği Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi mi, yoksa bunlardan arındırılmış istikrar kontrol sisteminin olduğu, hepimizin kararlarının ve sonuçlarını ne olduğunu bildiğimiz bir sistem mi seçimi olacak.

Millet İttifakı, Güçlendirilmiş Parlamenter Sistem çalışmasını vatandaşa gereğince anlatabildi mi? Önümüzdeki süreçte yürütmeyi planladığınız bir propaganda süreci var mı?

Vatandaş, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi kendilerine önerildiğinde anlamış mıydı? Sonuçlarını hepimizin deneyim ettiği bu süreçte anlamış mıydı? Biz her ayrıntısı ile gayemizi ve uğraşımızı kapı kapı, tek tek anlatmak, soruları cevaplamaya, baş karışıklıklarını gidermeye hazırız.

AKP ve MHP’nin Seçim Kanunu teklifi, oy oranı düşük partilerin ittifak içerisinde seçime girmelerini anlamsız ve neredeyse olanaksız hale getirdi. Söz konusu teklif, Millet İttifakı’nın geleceğini tesirler mi? Millet İttifakı, 2023 seçimlerine hangi formülle girer?

İki buçuk yıldır İYİ Parti ile CHP arasındaki alakayı biz minimum nezaket azami tahammülü barındıran siyasi centilmenliği ve siyasi müsamahayı temel alan bir iş birliği olarak tanımladık. İlk ittifak örneği Cumhur İttifakı’dır. MHP ve AK Parti tarafından oluşturulmuştur. Bundan Ötürü ittifak dediğimiz zaman hep o modellemeyi algılıyoruz.İYİ Parti, CHP arasında o denli modellemeli bir bağ yok. Bizim programlarımız, dünya görüşlerimiz farklı. Zaman zaman bir olaya farklı yansıları ve farklı bakış açılarını geliştirebiliyoruz. Hürmet duymayı merkeze alıyoruz. Bundan Ötürü bizim bugünden bir Millet İttifakı diye bir şey yok. Bizim için iş birliği olanfakat Cumhur İttifakı tarafından ittifak olarak tanımlanmaya çalışılan süreç seçimlerde ortaya çıkıyor. İttifak, 24 Haziran’da dört partiydi. CHP, İYİ Parti, Demokrat Parti ve Saadet Partisi. 31 Mart ve 23 Haziran’da ise iki partiydik. CHP ve İYİ Parti olarak. Şu Anda önümüzdeki seçimlerde, seçim sathı mahallinde yahut seçim ilanıyla birlikte bu husus yeniden pahalandırılacak, yani CHP ve İYİ Parti bir seçim iş birliği yapacak mı, yapacaksa kuralları ne olacak, diğer partiler de bu seçim iş birliğine katılacak mı? Yani bütün bunların hepsi o zaman konuşulacak hususlar. ama milletimiz de biliyor biz de biliyoruz ki; ilk seçimde her ne yaparsa yapsın bu iktidar için son seçimdir.

Kamuoyunda, dört partinin 2023 seçimleri için ittifakta anlaştığına yönelik bir ön kabul var. Bir yandan da, DEVA Partisi ile Gelecek Partisi’nin de bu ittifaka katılıp katılmayacağı ile ilgili sorular gündeme geliyor. Halbuki siz az önce çok önemli bir noktaya dikkat çektiniz. Seçim öncesinde İYİ Parti’nin, diğer partilerle olduğu gibi CHP ile de görüşme süreci yürüteceğini söylediniz?

Tabii. Her seçimde bu böyledir. Yani, işte bu doğru bilinen yanlışlar bu türlü olduğu için zati. Dört yıldır televizyon programları dahil herkes bu mevzuyu yanlış yorumluyor. Şu an belediye seçimlerinde yaptığımız ittifakın sonucunda ittifak belediyelerimiz var. İYİ Parti ve CHP olarak. Bundan Ötürü şu anki ittifak durumumuz belediyelerle sonlu. Hatırlayın. Suriye tezkeresinde biz ‘evet’ verdik, CHP ‘hayır’ verdi. Bu CHP’yi vatan haini mi yapar? Ya da bizi Cumhur İttifakı’nın bir aktörü haline mi getirir?

ama kamuoyu, Seçim Kanunu teklifi gündeme gelene kadar dört partinin 2023 Haziran seçimleri yahut muhtemel bir erken seçim için ittifakta anlaştığını ve diğer iki partiyi ikna etmeye çalıştığına dair iddiaları konuşuyordu. DEVA ve Gelecek Partisi’nin de ittifaka katılmasıyla birlikte 6 partinin seçime birlikte gireceğine yönelik bir inanış da yok muydu?

Çok yanlış.

Bunu kabul etmiyorsunuz o zaman?

Hayır. Hiçbir partinin yani bu 6 parti için söylüyorum. Bir başkasını ikna benzeri usulü ve hali söylediği söz edilen değil. Bugün 6 partinin 6’sında da çok değerli siyasetçiler var. Bu değerli siyasetçileri de merkeze alarak ve çok titizlik gösteren genel başkanları var. Bundan Ötürü bunlara ilişkin, dördü bir ortada oldu, öbür ikisini ikna edecek bir tavır hem siyasi partilerin idarelerine başta başkanlarına, sonra yöneticilerine, teşkilatlarına ve seçmenlerine büyük saygısızlık olarak tezahür eder.

CHP ile İYİ Parti arasında milletvekili seçimleri için anlaşılmış bir durum yok mu?

Hiç bunlar daha konuşulmadı bile. Zira bu seçim kanunu nasıl geçecek onu bile bilmiyoruz. Seçim barajı 7 olarak kalacak mı, inecek mi onu bilmiyoruz. Bunun sonucunda seçim sürecine kadar siyasi partilerin dünya görüşleri, programları ve diğer alanlardaki ahenk kapasite ve kabiliyetleri bunları bilmiyoruz.

Seçim sürecine girildiğinde ittifak baştan mı kurulacak?

O zaman oturulup konuşulacaktır. 24 Haziran’da da o zaman oturulup konuşulmuştu. 31 Mart’ta da o zaman oturulup konuşulmuştu. Yani 24 Haziran’dan çıktıktan sonra biz dört parti ittifak yaptık, Cumhur ittifakı aynıi etle tırnak olalım diye bir şey söylediği söz edilen değil. Bizimkisi iş birliği. Zira AK Parti ile MHP birlikte karar alıyor, birlikte atama yapıyor, birlikte kanun hazırlıyor. Ortadaki fark bu.

Eray Görgülü

© Bu haber Deutsche Welle Türkçe den alıntılanmıştır