Küçük çocukların büyüklerin işlerini yaptığı Japon televizyon programı tartışma yaratıyor

Netflix’te şu sıralar sürpriz hit olan Japon imali “Old Enough!” isimli ‘reality show’ programı, konusu ve iştirakçilerinin küçük çocuklardan oluşması nedeniyle ilgi çekerken tenkitlere de maruz kalıyor.

Orjinal Japonca ismi “Hajimete no Otsukai” (“İlk Getir-Götür İşim”) olan programda yaşları 2-6 arasında değişen küçük çocuklar yalnız başlarına yürüyerek ya da toplu taşımayı kullanarak ilk sefer pazar, süpermarket, zerzevat hali gibi meskenlerinden epey uzaktaki yerlere gidip konutun eksiklerini alıyorlar, elbiseleri kuru temizlemeye götürüyorlar, babalarına öğle yemeği taşıyorlar.

Programın birinci kısmında yürümeyi yeni öğrenen 2 yaşındaki Hiroki’nin konutundan çıkıp kalabalık caddelerden geçerek gidiş geliş iki kilometre tutan bir süpermarkete gidip balık köftesi, köri ve bir buket çiçek alıp geri dönmesi husus ediliyor. Trafiğin süratle aktığı caddede elinde minik sarı bayrağıyla otomobillere “Dur” işareti yapan Hiroki’nin sempatikliği görmeye paha.

Dördüncü kısmın kahramanı 3 yaşındaki Yuka ise beş şeritli yolda karşıdan karşıya geçip balık haline gidiyor ve annesinin ısmarladığı balıkları eksiksiz alıp getiriyor.

İşler elbette çoğu zaman iyi gitmiyor.

Ufaklıkların kimileri bazen alınacak bir malzemeyi unutuyor ya da aldıkları bir şeyi yolda düşürebiliyorlar. Bu tatlı kazalara rağmen görevi tamamlamanın verdiği gurur, izleyicileri kısa sürede ekrana bağlamaya yetiyor.

Yolda tek başına

Japonya’da pek çok çocuk tek başına yürüyerek mahalle okuluna gidiyor ve bu da doğal karşılanıyor.

Tokyo Üniversitesi’nden ulaşım planlaması profesörü Hironori Kato, ülkede yolların ve caddelerin çocukların itimatla yürümesine imkan sağlayacak biçimde planlandığını, sürat limitlerinin düşük tutulduğunu ve şoförlere kesinlikle yayalara yol vermelerinin öğretildiğini belirtiyor.

Hayatlarında ilk sefer bu kadar küçük çocukların bu türlü işlere koşulmasına şahit olan Japonya dışından izleyicilerin kimileri, Japon çocukların küçük yaşta bu kadar bağımsız ve özgüvene sahip olmalarına hayran kaldıklarını itiraf ediyorlar.

Birtakım eğitim uzmanları çocukların küçük yaştan itibaren kendi kendilerine yetmeyi öğrenmelerinin ehemmiyetini vurguluyorlar.

Her kısımda husus edilen çocuğun muvaffakiyet kazanınca şahsî gelişiminde bir tıp “basamak” atladığını ve çocukların en iyi deneyip yanılmayla öğrenebileceklerini savunuyorlar.

New York Times’a konuşan Japon çocuk gelişimi uzmanı Toshiyuki Shiomi, “Bu, tipik bir Japon çocuk yetiştirme biçimi ve diğer ülkelere hayret verici gelebilir.” diyor.

Örneğin serinin bir kısmında küçük bir kız konuttan çıkıp yola koyuluyor. Sonra kaybolduğunu düşünüp ağlayarak eve geri dönüyor.fakat cüretini toplayıp tekrar yola düşüyor ve bu sefer kendisine verilen görevi muvaffakiyetle tamamlıyor.

Tenkitler

Televizyon programını çocuk istismarı olarak değerlendirip vermek istediği mesajı eleştirenler de var.

Avustralyalı çocuk psikoloğu Liz Westrupp, “Endişem o ki programı çocuklar ve anne-babaları da izliyor. Sahne gerisinde ne kadar çok tedbir alındığını hiç bilmeden kendi içlerinde ‘Bu işi benim çocuğum da pekala yapabilir’ diye varsayıyorlar.” diyor.

Westrupp, iki yaşındaki bir çocuğun dükkana yollanmasını aşırı uç bir örnek olarak görüyor. “O yaştaki bir çocuğun bir şey karşıt gittiği bir durumda doğru rotayı tespit edecek zihinsel maharetlere sahip olması kesinlikle imkansız.” şeklinde konuşuyor.

Program çekimi sırasında çocuklara görünmeden onların güvenliklerini sağlayan özel elemanlar olsa da yapay bir güvenlik algısı yaratıldığını düşünen ve farklı toplumsal normların karar sürdüğü modası geçmiş bir devre ait olduğu da gelen tenkitler arasında.

Japon televizyonunda her yıl iki defa üçer saatlik özel kısımlar şeklinde gösterilen program bir fenomen haline gelmiş durumda ve yüzde 25 inanılmaz bir izlenme oranına sahip.

“İlk Getir-Götür İşim”in esin kaynağı 1977 yılında Yoriko Tsutsui tarafından yazılan ve Miki isimli bir çocuğun maceralarını anlatan bir hikaye kitabı.

Yepyeni televizyon programının geçmişi ise 30 yıl öncesine dayanıyor. O denli ki şu sıralarda Japonya’da gösterilen kısımlardaki birtakım anne-babalar, geçmişin çocuk iştirakçilerinden oluşuyor.

Nippon TV tarafından yaratılan formatın şu anda İngiltere versiyonu yapılıyor.