NATO Genel Sekreteri belirlenirken Türkiye’nin tavrı ne olacak?

Türkiye’nin yanı sıra Macaristan’ın da yeni genel sekreterden beklentileri var.

Macaristan Dışişleri Bakanı Peter Szijjarto, geçen ay yaptığı açıklamada, ülkesinin Rutte’ye onay vermesinin söylediği söz edilen olmadığını söylemişti.

Bakan Szijjarto, Rutte’yi veto etmelerinin nedeninin Hollanda Başbakanı’nın 2021’de yaptığı “Uzun vadeli maksadımız Macaristan’ın dizleri üzerine çökmesini sağlamak” biçimindeki açıklama olduğunu belirtmişti.

Türkiye taleplerini sıraladı

Türkiye ise Rutte’nin adaylığı konusunda şimdi kararını vermedi. Hollanda Başbakanı, geçen ay Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile yüz yüze, 31 Mart gecesi de Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile telefonda görüşerek destek istedi.

Erdoğan-Rutte görüşmesi sonrası İletişim Başkanlığı’ndan yapılan açıklamada, Türkiye’nin yeni genel sekreterin belirlenmesinde hangi ölçütleri takip edeceği kamuoyuna duyuruldu.

Bu ölçütler arasında en öne çıkan öge “terörle mücadele”.

Türkiye’nin teşebbüsleri sonunda NATO geçen yılki zirvesinde “Terörle Mücadele Özel Temsilcisi” atamış ve bu mevzuda özel toplantılar düzenlemişti.

Türkiye’nin ikinci çok önemli beklentisi, yeni genel sekreterin ittifakın birliğini güçlendirmesi ve NATO’nun asli rolüne öncelik vermesi.

İttifakın temel kıymetlerine ve yerleşik uygulamalarına bağlılık konusunda ikna edici thhütler duymak isteyen Türkiye, Rutte’den, müttefikler arasındaki savunma ticaretinin ve yatırımının önündeki mahzurların ortadan kaldırılması konusunda da etkin olmasını bekliyor.

NATO üyesi ülkelerin başkanları Temmuz 2023’te Vilnius’ta düzenlenen zirvede bu hususta thhütte bulunmuştu.

Ancak aralarında Almanya’nın da olduğu birtakım müttefik ülkeler Türkiye’ye silah satışı konusunda kısıtlamaları sürdürüyor.

Almanya; en son İngiltere, İtalya ve İspanya ile birlikte geliştirdiği Eurofighter savaş uçaklarının Türkiye’ye satışını engellemişti.

Türkiye’nin yeni genel sekreterden bir öbür beklentisi de Avrupa Birliği (AB) üyesi olmayan müttefiklerin hassaslıklarını dikkate alması.

Finlandiya ve İsveç’in NATO’ya girmesinin akabinde ittifaktaki AB üyesi ülke sayısı 23’e çıktı.

İki kurum arasında son dönemde iş birliği arttı.

Türkiye, bilhassa Güney Kıbrıs Rum İdaresi’nin (GKRY) NATO operasyonlarına AB şemsiyesi altında katılmasına karşı çıkıyor.

İletişim Başkanlığı’ndan yapılan açıklamada, Erdoğan’ın Rutte ile görüşmesinde bu beklentileri dile getirdiği ve “bu prensipler ışığında Türkiye’nin bu bahisteki kararını stratejik akıl ve hakkaniyet çerçevesinde vereceğini söylediği” kayda geçirildi.

Brüksel’de müzakereler devam edecek

Yeni genel sekreter seçimi, bugün ve yarın toplanacak olan NATO dışişleri bakanlarının gündeminde olacak.

Toplantıda Türkiye’yi temsil edecek Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın Brüksel’de İngiltere Dışişleri Bakanı David Cameron ve Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock ile ikili görüşmeler yapması öngörülüyor.

Türkiye, 2009-2014 arası NATO Genel Sekreteri olarak görev yapan eski Danimarka Başbakanı Anders Fogh Rasmussen’in seçimi sırasında itirazlarını dile getirmiş ve uzun müzakereler sonrası kimi diplomatik kazanımlar karşılığında vetosunu kaldırmıştı.

Rasmussen’e onay karşılığında Türkiye, NATO Genel Sekreter Yardımcılığı durumlarından birini almış ve NATO komuta merkezine bir Türk komutanın atanmasını sağlamıştı.

Hedef Washington Tepesi’nde yeni genel sekreteri açıklamak

NATO’nun amacı müttefikler arasındaki görüşme ve müzakerelerin, yeni genel sekreterin isminin 11-12 Temmuz’da Washington’da yapılacak 75. yıl zirvesinde açıklanmak üzere bir an önce sonuçlanması.

Ancak Macaristan’ın katı duruşunu değiştirmemesi durumunda öteki bir adayın üzerine yoğunlaşılabilir, süreç uzayabilir.

Türkiye de bu süreci yakından izleyecek, gelişmelere göre halini netleştirecek.