Pilotlar ve THY çalışanlarına ödenmeyen promosyon 2 milyarı buldu

Türk Hava Yolları’nın (THY) bankalardan aldığı, bilançolarında görünen lakin işçisine ödemediği promosyon miktarı 2 milyarı bulduğu ileri sürüldü. Havayolu Çalışanları Sendikası (HAVASEN) Başkanı Kaptan Pilot Seçkin Koçak, “Bu artık saklanabilir bir para değil. Bu personelin hakkı. Bugüne kadar ödemediniz, artık ödeyin” dedi. Koçak, iki yıldır uçucu işçiye fiilen ödemeyen pazar mesailerinin de 40 milyon lirayı aştığını kaydetti.

HAVASEN, 2005 yılından itibaren THY’nin bankalardan promosyon parası aldığınıbunu çalışanına vermediğini ortaya çıkardı. 9 Ağustos günü, bankalardan döviz bazında toplam 101 milyon dolar (1.8 milyar TL) promosyon geliri elde edildiğini ve bunun bilonçolarda açıkça göründüğünü kamuoyuna da açıkladı. 

HAVASEN, “1.8 milyar promosyon nerede?” diyerek THY idaresini, çalışanın hakkı olan bu parayı ödemeye çağırdı. Lakin aradan geçen yaklaşık iki ayda THY’den promosyon konusunda tek söz açıklama gelmedi. 

HAVASEN gündeme taşıdı

Sözcü’de yer alan habere göre, HAVASEN Başkanı Kaptan Pilot Seçim Seçkin Koçak, Türk Hava Yolları’nda yaşanan promosyon sürecini ve bağlı olarak pilot ve kabin memurlarının pazar mesaisi davasını değerlendirdi: 

“Promosyon konusunu ilk biz gündeme getirdik. Türk çalışma hayatına bir armağanımız oldu. Fakat THY çalışanın hakkı olan parayı ödememekte ısrar ediyor. 2007’den bu yana ödenmeyen para 1 milyar 911 milyon lirayı buldu.

Son devirlerde prim, kâr hissesi vs. bir çok şey ortalıkta dolanıyor. Şimdi ne kadar ödenecek, ne zaman ödenecek belli değil. Son çeyreklere baktığımızda, bankadan 2 milyon dolar, THY bilançosunda görünen bir para var. Faiz gelirleri haricinde bankadan elde edilen bir para olarak görünüyor. Biz bunu promosyon geliri olarak hesaplıyoruz, ki o denli. İlk çeyrekte 101 milyon doları bulmuştu, son çeyrekte 2 milyon daha eklendi 103 milyon dolar oldu. Bu devam ediyor. 

THY idaresinin ödeneceğini duyurduğu prim, kâr hissesi, ikramiye her neyse, promosyon sayısının çok altında.

Burda sağ elle sol kulağı göstermeye gerek yok. Bu işçinin parası. Bundan Ötürü kendi paralarını kendilerine prim olarak veriyorlar.

Prim ve ikramiye denildiği zaman, bu promosyon dışında bir şeyse bunun açıkça söylenmesi lazım. Yoksa bankadan aldığınız, çalışana ait olan, olması gereken paranın prim ve ikramiye diye verilmesi ne kadar doğru, ne kadar adaletli herkesin takdirine bırakıyorum. 

“Koca koca konfederasyonların sesi çıkmıyor”  

Biz 9 Ağustos’ta bu açıklamayı yaptıktan sonra birçok kurumda bu promosyon konusu konuşulmaya başlandı. Değişik kesimlerden daha çok muhalif olarak mücadele eden birtakım sendika başkanları da aradı.  Burada tabi dikkat ederseniz, şimdiye kadar koca koca konfederasyonların hiç sesi soluğu çıkmıyor. 

Nasıl devlet, emeklilerle, memurlarla ilgili örnek bir düzenleme yaptıysa patron olarak, hakkın diğer insanlarda da olması lazım. 

Emeklilerin aldığı promosyona bakıyoruz, biz de aynı oranda promosyon alabiliriz bankadan. Ben bu promosyonu neden bırakayım ki, neden patron kullansın. İnsanların ihtiyacı olduğu bu türlü bir dönemde… 

“THY idaresinin ağzından promosyon lafı çıkmadı” 

Şu ana kadar ağızlarından hiç promosyon lafı çıkmadı, hiç ödeme de yapılmadı. THY yönetimi biz prim ve ikramiye veriyoruz, promosyon istemeyin demeye getiriyor. 

2007’den bugüne kadar bilançoda görünen ve bizim tespit ettiğimiz para bu… Bu artık saklanabilir bir para değil. Türkiye’deki bütün büyük şirketler için geçerli bu. Bu personelin hakkı. Bugüne kadar ödemedin, artık öde… 

Devlet patron olarak örnek bir düzenleme yaptı, şirketlerin de bunu yapması lazım. 

Kâr hissesi Batı’da çok şirketin uyguladığı bir sistem. Şirket örneğin 100 ünite kar hedeflemiş. İşler de çok iyi gitmiş. 200 ünite kazanmış. Karar veriyorlar, bunun 30 ünitesini işçiye dağıtalım. Bunun ismini ister prim, ister ikramiye istek kar hissesi koyun… THY’nin yaptığı ise promosyonu hiç konuşmuyor, ben size kar hissesi dağıtacağım diyor. Bakıyorsunuz promosyondan da az. Sen benim paramı bana veriyorsun. Promosyon bankanın verdiği para, THY kasasından çıkmıyor ki bu para… 

Sen promosyon parasını mı dağıtıyorsun yoksa kar hissesi mı dağıtıyorsun. Bunu çıkın açıklayın. İşçi üzerinden bankadan ne kadar promosyon parası alıyorsun ve THY bilançosuna dahil ediyorsun.”

Pazar mesaisi de fiilen ödenmiyor  

Başkan Sekin Koçak, bu hususa bağlı olarak, uçucu işçinin iki yıldır yaşadığı bir öteki mağduriyet olan pazar mesaileri konusunu da ayrıntılarıyla şöyle anlattı:

“Sendikanın yıllar öncesinden bir kazanımı var; Pazar günü çalışıyorsan, kurum sana bir ödeme yapıyordu.  THY yönetimi 1 Ocak 2020 tarihinde bir yazı yayınladı ve dedi ki: “Ben bundan sonra uçucu çalışana pazar mesailerini 6 gün çalışıp, 7’nci gün de çalıştırdığım zaman veririm.”

Yani, “6 gün çalıştınız Salı günü bitti, şayet çarşamba da çalıştırırsam senin pazar mesaini o gün kabul ederim, o gün veririm senin pazar mesaisini…” dedi. 

Böylece fiilen pazar mesaisi ödemeleri bitmiş oldu. 

Şimdi bunu dedikten sonra aslında 6 gün çalıştırıyor 7’nci günü boş bırakıyor. Bir gün size 24 saatlik bir dinlenme veriyor. Bundan Ötürü o yaptığı düzenlemeyle pazar mesaisi ödemiyor aslında. Zorda kalmadığı sürece size 7. günü yazmıyor ve pazar mesaisi ödemez hale geliyor.bizim kanunun tanımladığı pazar mesaisinin dışında bir tarif. 

Adamlar bu türlü bir düzenleme yapıyor. Bu düzenlemenin gerisinden ortalık karıştı, herkes bağırdı çağırdı… Yetkili sendika önce sesini çıkarmadı. Şubat ayında bunu mahkemeye taşıdı.

Davanın yanlış yerde açılması düşündürücü  

Ama burda çok önemli bir nokta var. THY’nin merkezi Bakırköy’de olduğu için, bütün davalar Bakırköy mahkemelerinde açılır. Nedense bu dava Çağlayan’da açıldı. Yani adap istikametinden bir kritik durum var burda. Mahkeme davayı kabul etti her nedense… Süreç devam ederken istediği zaman da usulen yetkisizim diyebilir. 

Şimdi burda dava açıldıktan bir yıl sonra mahkeme şöyle bir karar verdi: “Sen HAVA İŞ, yetkili sendika olarak zarar gören taraf değilsin, bundan ötürü sen bu davayı açamazsın” dedi. Sendika bu kararı istinafa götürdü. İstinaf reddetti, dava görülecek dedi. 2021 yılında dava yeniden açıldı. Bu aslında çok irdelenmesi gereken bir olay. 

Sendika bunu mahkemeye götürürken, patronla yaptığı mukavelenin bir hususunu götürdü aslında. Yani mahkemenin bu türlü bir kararına tabi ki hürmet duyuyoruz ama… ama iki taraf arasında bir kontrat var ve bir ihtilaf yaşanıyor. Mahkeme diyor ki, “Hayır sen buna taraf değilsin” diye bir karar veriyorsun. 

Süreç devam ediyor. Uzmanlar değişti. 18 Ekim’de üçüncü duruşması var HAVASEN olarak süreci biz de dikkatle takip ediyoruz. 

Şimdi burda diyelim ki, pazar mahkemeleriyle yetkili sendika mahkemeyi kazandı. Geriye dönük ödeme yapılacak. 2020’den 2022’ye kadar süreç bu türlü devam ediyor. THY bu kararını uygulamaya koyduğunda dolar kuru 7.3 TL. Yıllık faiz de yüzde 15. 

“Yıllık 15-20 milyon dolar”

Biz 2020’deki uygulamaya geçmese THY ne kadar pazar mesaisi ödeyeceğini hesapladık. Yıllık 15 ile 25 milyon dolar arası işçiye bir ödeme yapması gerekecekti.fakat bunu Türk parası olarak ödüyor. 

Mahkeme daima uzuyor. Tekrar uzman raporları gelecek, bunlar değerlendirilecek vs. Diyelim mahkeme 2023 yılında bunun geriye dönük ödenmesine karar verdi. THY ne ödeyecek biliyor musunuz? 2020 yılından itibaren resmi faiz koyacak üstüne, bu da yüzde 15-20 arasında… 2020 yılında alacağınız parayı bu resmi faizleri koyarak ödeyecek, olumlu sonuç çıkarsa. 

Arada pandemi girdi. O dönemi çıkarırsak yaklaşık 40 milyon dolara denk gelecek bir para şimdi THY yönetimi tarafından kasaya atılmış durumda. Çalışanın pazar mesaileri… Bunu öderse de 2020 yılından bu yana resmi faizleri ekleyerek 2-3 yıl sonra ödenecek bir para. O gün alsaydınız dolar kuru 7 lira bugün alsaydınız 18 lira.fakat TL olarak alacaksınız. 

En son mahkeme “ben burda yetkili değilim” diyerek süreci yeniden başlatabilir. Ortada toplu iş kontratının bir hususunun açık ihlali var. 

Bu ortada yetkili sendika 2021 yılındaki toplu iş mukavelesinde hiç bu mevzuda bir sorun yaşanmamış aynıi bu mevzunun üzerinde durmadı, imzaladı geçti.  

Ben kurumun bir an önce, “Bu uygulama insani değil” diyerek bu uygulamadan vazgeçmesi gerektiğini düşünüyorum. Sayın Ahmet Bolat (THY Yönetim Kurulu Başkanı) bu bahislerde biraz daha ölçülü. Son periyotta yaptığı doğru işler de var . Bunun için teşekkür ediyoruz. Yakın vakitte hem promosyon hem pazar mesaileri konusunda olumlu bir sonuç çıkacağını tahmin ediyorum. “