Prof. Dr. Yavuz: Maymun çiçeğinde ilk vaka tespit edildiğinde karantina 28 gün sürebilir

Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, 20 gün içinde 21 ülkeye ulaşan maymun çiçeği olayları ile ilgili açıklamalar yaptı. Prof. Dr. Yavuz, Türkiye’nin uluslararası seyahatler için bir geçiş ülkesi olması nedeniyle vaka görülme açısından yüksek riskli coğrafyalardan biri olduğuna işaret ederek, hastalığın ülkemizde de tespit edilmesi durumunda ilk hadisenin düzgünleşme süreci olan yaklaşık 4 hafta boyunca karantinada tutulması gerekeceğini kaydetti.

Türk Klinik Mikrobiyoloji ve Enfeksiyon Hastalıkları Derneği (KLİMİK) Başkanı ve Sağlık Bakanlığı Koronavirüs Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Serap Şimşek Yavuz, Kovid-19’da gelinen son durum ve dünyada kaygıyla izlenen monkeypox (maymun çiçeği) salgınıyla ilgili açıklamalar yaptı. Koronavirüste mevt ve vaka sayılarının tüm dünyada azalma eğiliminde olduğunu belirten Prof. Dr. Yavuz, yeni varyantlarla ilgili “yaz yahut sonbaharda yeni dalgalara yol açar mı” kaygısı yaşandığını ve sürecin dikkatle takip edildiğini kaydetti.

Prof. Dr. Yavuz, “Ayrıca bundan sonra yapılacak aşıların içeriğinin belirlenmesi için Dünya Sağlık Örgütü’nün motamot grip aşılarında olduğu bir organizasyonu söz konusu. Yani nasıl grip aşıları her yıl yenileniyor, bu türlü bir yenilenmeye ihtiyaç var mı, bunu göreceğiz sonbahara doğru. Zira şu an dünyada BA.2 varyantı da artık azalıyor. Diğer varyantlar, BA. 4, 5, Amerika’da çıkan BA.12 varyantları, bulaşık özellikleri daha yüksek olduğu için, baskın hale geçti. Onlar da kaçıyorlar aşı bağışıklığından. Bundan Ötürü aşı takviminde bir değişiklik gerekecek mi bunun yanıtını arıyoruz” dedi.

“Salgın var ama pandemiye dönüşmesini beklemiyoruz”

Maymun çiçeği salgınına dair de çok önemli bilgiler veren Prof. Dr. Yavuz, ilk defa 7 Mayıs’ta İngiltere’de tespit edilen hadisenin üzerinden geçen 20 günde, tam 21 ülkede yeni vaka tespit edildiğine işaret ederek “Koronavirüs’teki gibi büyük bir pandemi beklenmese de burada en büyük sıkıntı; virüsün hayvan konaklardan da geçebilmesi nedeniyle, denetiminin zorlaşabileceği” diye konuştu.

Prof. Dr. Yavuz, “20 günde, 21 ülkede vaka tespit edildi. Bu bayağı bir salgın olduğunu gösteriyor bize. Gerçek boyutunu da tam olarak bilemiyoruz. Bu yalnızca yakalanan olgular. Sürveyans (takip) sistemi iyi olan ülkelerin yakaladığı olgular. Aslında bilinenden çok daha fazla vaka olduğu tahmin ediliyor. Eldeki verilere göre pandemik kapasitesinin çok yüksek olmadığı düşünülüyor. Zira teneffüs yoluyla çok tesirli bir şekilde bulaşamıyor, yahut asemptomatik periyotta bulaştırıcılığı yok diye kabul ediliyor. DNA virüsü olduğu için çok mutasyon geçirmeyecek diye tahmin ediliyor. ama tabii ki mikroorganizmaların yakın takip edilmesi gerekiyor. Zira daha önce koronavirüsler de bu kadar bulaşıcı olarak bilinmiyordu. SARS hele hiç yayılmıyordu mesela” dedi.

“İlk temaslıya ise aşı ve 21 gün karantina”

Prof. Dr. Yavuz, şimdi Türkiye’de vaka tespit edilmediğini ama ilk vaka çıkarsa neler yapılması gerektiğini ise şu sözlerle anlattı:

“Türkiye’de düşünsenize hiç görülmemiş bir hastalık. İlk hastanın, döküntüler tamamen kuruyana kadar izolasyonda kalması gerekecek. Zira toplumda hiç görülmeyen bir hastalık ki ilk kez olacak. Daha önce yayılmamış bir hastalık yani, bu şekilde tahminen yayılmasını engelleyebiliriz. Hasta tespit edildikten sonra tüm lezyonlar kuruyacak, kabukları dökülecek, zira oralardan da bulaşma söylediği söz edilen olabiliyor; bu da 2 ila 4 hafta kadar sürüyor. Semptomlar çıktıktan, döküntüler başladıktan sonra 14-28 gün arası hasta olan kişinin izolasyonu gerekiyor. Temaslıda ise semptomlar oluşmadan aşılama yapılması ve 21 güne kadar izolasyonu söylediği söz edilen olabilir.”

“Ev halkının yüzde 10’una bulaştığı gösterildi”

Hastalığın bulaşma yolunun döküntülerle yakın temastan geçtiğine işaret eden Prof. Dr. Yavuz, “Döküntülerde bol ölçüde virüs var. O döküntü ya da hastanın çıkartılarıyla diyelim (vücut sıvıları) yakın temasla bulaşır. Mesela konuşurken de uzun süre çok yakın temasta, bulaşma riski var. Zira Afrika’daki salgınlarda yapılan çalışmalarda, ev halkının yüzde 10’una yakın, temasla bulaştığı tespit edilmiş” dedi.

Hastalığın yayılması Kovid’den zor olsa da neredeyse Kovid’den daha fazla ölümcül olabilen bir virüs olduğuna da dikkat çeken Prof. Dr. Yavuz, “Bir diğer sıkıntı da çiçek hastalığının akrabası bir virüs olmakla birlikte, hayvan rezervuarlarında bulunabilmesi. Gerçek hayvan rezervuarı hangisi, onu bile bilmiyoruz. Bu türlü bir hastalık olduğu zaman, hayvanlarda da etken olabiliyorsa, Kovid’den de biliyoruz, o zaman denetimi daha zor oluyor. Bir de kişi semptomatik olduktan sonra yani hastalık belirtileri başladıktan sonra bulaştırıcılık epeyce uzun sürüyor. Kabuklanmaların hepsi, bedende çıkan döküntülerin hepsi yok olana kadar bulaştırıcılığı sürebiliyor.fakat hastaları yakalamak kolay olduğu için, döküntülerden derhal tanıyıp hastayı izole edip, etrafını de ‘ring aşılama’ dediğimiz şekilde aşıladığınız zaman denetim altına alınabileceği düşünülüyor” sözünü kullandı..

“Hekimlerin de bilgilendirilmesi lazım”

“Bizim de Türkiye olarak süratlice vaka tanımlaması yapmamız lazım ve sürveyansı (takip) artırmamız lazım” diyen Prof. Dr. Yavuz, şu ikazlarla sözlerine devam etti:

“İnsanların farkındalığını arttırmamız lazım. Hadiseyi görecek olan doktorların eğitimlerini artırmamız lazım zira uzun vakittir görülmeyen bir hastalık. Biz KLİMİK Derneği olarak bugün doktorlarımıza yönelik bu yönde bir eğitim toplantısı yapıyoruz örneğin. Türkiye’de 1980’e kadar aşılanma vardı, 80’den sonra aşılı olan yok. Bundan Ötürü en geç aşılanan kümenin bile aşısının üzerinden 42 yıl geçmiş. Aşısı olup da hastalığa yakalanan var. Aşı ne kadar koruyor, yine kısmi bir koruyuculuğu olacaktır.fakat bunun yüzde 80-90 seviyesinde olması beklenmiyor açıkçası.”

“Türkiye de bir miktar çiçek aşısı almıştı”

2001’de Amerika’da gerçekleşen şarbon saldırısı sonrası ülkelerin çiçek virüsüyle de ilgili alarma geçtiğini ve biyolojik saldırı tehdidine karşı çiçek aşısı temini gerçekleştiğine de değinen Prof. Dr. Yavuz, Türkiye’nin de o yıllarda belli bir miktar çiçek aşısı aldığını söyleyerek sözlerini şöyle noktaladı:

“Çiçek aşıları stoklamıştı birtakım ülkeler. Sanırım Türkiye’de de 2011 yılında belli bir miktar aşı alınmıştı. Aslında öngörülüyordu maymun çiçeği salgını. Zira Nijerya’da 2017 yılında aniden ortaya çıktı, şu andakinin bir modeli orada yaşanmıştı esasen. Bu türlü bir hazırlık vardı. Bu nedenle de 2019’da, daha az yan tesiri olan MVA (nonreplike atenüe canlı aşı) aşısına EMA ve FDA onay vermişti.fakat o aşı da kitlesel aşılamalarda şimdi büyük çapta kullanılmadığı için, koruyuculuğuyla ilgili sanki etkinliği ne olur diye düşünülüyor. Maymun çiçeğinde riskli grup daha çok çocuklar ve hamileler. O yüzden ekstra dikkat edilmesi gerekiyor bu kümede.”