İstanbul
Parçalı Bulutlu
27°C
İstanbul
27°C
Parçalı Bulutlu
Cumartesi Hafif Yağmurlu
20°C
Pazar Parçalı Bulutlu
24°C
Pazartesi Parçalı Bulutlu
27°C
Salı Az Bulutlu
29°C
enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
DOLAR
46,2647 EURO
53,5460 ALTIN
6.212,95 BIST
13.900,19 Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Psikedelik uyuşturucular depresyonu nasıl tedavi edebilir?
Depresyon teşhisi konan şahısların yaklaşık yüzde 30’u antidepresanlarla tedaviye karşılık vermez. Bu, hastalar arasındaki biyolojik …
Depresyon teşhisi konan şahısların yaklaşık yüzde 30’u antidepresanlarla tedaviye karşılık vermez. Bu, hastalar arasındaki biyolojik farklılıklara ve ilaçlara cevap vermenin ekseriyetle uzun zaman almasına bağlı olabilir, kimi insanlar da bir süre sonra pes eder. Bu nedenle, depresyonlu bireylerin kullanabileceği ilaç çeşitlerinin ivedilikle genişletilmesinde yarar var.
Son yıllarda ise dikkatler “büyülü mantarlar”daki faal bileşik olan psilosibini psikedeliklere çevrildi. Kansere bağlı anksiyete ve depresyon da dahil olmak üzere depresyonu süratle tedavi edebileceğini gösteren bir dizi klinik araştırmaya karşın psilosibinin, beyindeki depresyonu hafifletmek için gerçekte nasıl bir tesir ettiği hakkında çok az şey biliniyor.
New England Journal of Medicine ve Nature Medicine’de yayımlanan iki yeni araştırma, bu gizemli sürece biraz ışık tuttu.
Psilosibin, beynin serotonin ismi verilen bir kimyasala tepkisini değiştiren bir halüsinojen. Karaciğer tarafından parçalandığında (“psilosin” olarak), şahıslarda değişen bir şuur ve algı durumuna neden oluyor.
Fonksiyonel MRI (Manyetik rezonans görüntüleme- kısaca, fMRI) beyin taramasını kullanan evvelki çalışmalar, psilosibinin, kimi bilişsel fonksiyonları düzenlemeye yardımcı beynin bir alanı olan “medial prefrontal korteks”teki aktiviteyi azalttığını gösterdi. Bu bilişsel fonksiyonlar arasında dikkat, engelleyici denetim, alışkanlıklar ve hafıza dahil olmak üzere birtakım kabiliyetler yer alıyor. Bileşik, ayrıyeten bu alan ile hafıza ve hisleri düzenlemede rol oynayabilecek bir alan olan posterior singulat korteks arasındaki temasları da azaltıyor.
Bu iki beyin bölgesi arasında etkin bir irtibat, olağanda beynin “varsayılan mod ağının” bir özelliği. Bu ağ, dinlenip içsel olarak odaklandığımızda, tahminen geçmişi hatırladığımızda, geleceği hayal ettiğimizde ya da kendimizi yahut diğerlerini düşündüğümüzde etkin hale geliyor. Psilosibin, ağın aktifliğini azaltarak, iç “öz”ün kısıtlamalarını ortadan kaldırıyor olabilir. Hakikaten büyülü mantar tüketenlerin, etraflarındaki dünyaya ilişkin artan algı ile “açık bir zihne” sahip olduğu bildiriliyor.
İlginç bir şekilde, ruminasyon, yani bilhassa de kendisi hakkında olumsuz fikirlere “sıkışmış” olma durumu, depresyonun ayırt edici bir özelliği. Ayrıyeten, daha yüksek seviyede olumsuz ruminasyona sahip hastaların, varsayılan mod ağının çalışmayan diğer ağlara kıyasla artan aktifliğini gösterme eğiliminde olduklarını biliyoruz. Bu da bu insanların sözün tam manasıyla etraflarındaki dünyaya daha az hassas hale geldikleri bir durumu ortaya çıkarıyor.
Bununla birlikte, depresyon semptomlarının bu değişmiş aktiviteye neden olup olmadığı ya da daha etkin bir varsayılan mod ağına sahip olanların depresyona daha yatkın olup olmadığı görülmüş olacak.
Psilosibinin nasıl çalıştığına dair en ikna edici ispat, daha önce hiç yapılmamış bir şey olan, psilosibin alan bir grup depresif insan ile mevcut antidepresan ilacı esitalopram alan hastaları karşılaştıran ve çift-kör çalışma sistemiyle rastgele yapılan bir deneyde görüldü. Çalışma, fMRI beyin taramaları kullanılarak daha ağır bir şekilde tahlil edildi. Sonuçlar, yakın vakitte yapılan öbür bir klinik deneyden elde edilen diğer fMRI bulgularıyla karşılaştırıldı.
FMRI ölçümleri, ilk psilosibin dozundan yalnızca bir gün sonra, beynin çeşitli ağları arasındaki kontakta genel bir artış olduğunu ortaya çıkardı. Bu, şiddetli depresyonu olanlarda tipik bir şekilde azalıyor. Varsayılan mod ağı aynı anda azaltılırken, diğer ağlarla arasındaki ilişki da artırıldı. Evvelki, daha küçük çalışmalar da yedeklendi.
Doz, kimi insanlarda bağlantısallığı başkalarından daha fazla artırdı. Fakat araştırmalar, ağlar arasındaki ilişkide en fazla artışa sahip olan bireylerin semptomlarında altı ay sonra en büyük güzelleşmeyi gösterdiğine işaret etti.
Öte yandan, esitalopram alan bireylerin beyinleri, tedavinin başlamasından altı hafta sonra varsayılan mod ile diğer beyin ağları arasında irtibatta herhangi bir değişiklik göstermedi. Essitalopramın daha sonraki bir vakitte değişikliklere yol açması mümkün. Lakin psilosibinin antidepresan tesirinin süratli başlangıcı, mevcut antidepresanlara karşılık vermeyen insanlar için ideal olabileceği manasına geliyor.
Çalışma, gözlenen tesirin, beyindeki “serotonerjik 5-HT2A reseptörleri” olarak isimlendirilen reseptörler üzerinde esitalopramdan daha ağır tesire sahip olan psilosibin nedeniyle olabileceğini öne sürüyor. Bu reseptörler serotonin tarafından aktive ediliyor ve varsayılan mod ağı da dahil olmak üzere ağ beyin alanları boyunca faal oluyor. Psilosibin tarafından bu reseptörlere bağlanma düzeyinin psikedelik tesirlere yol açtığı esasen bilinen bir şey. Aktivasyonlarının ağ irtibatında değişikliklere tam olarak nasıl yol açtığı ise hala keşfedilmeyi bekliyor.
Geleneksel antidepresanların sonu mu geliyor?
Bu, depresyon tedavisi için beyin ağlarının değiştirilmiş aktivitesinin gerekli olup olmadığı sorusunu da gündeme getiriyor. Klasik antidepresan kullanan pek çok kişi, antidepresansız semptomlarında bir düzgünleşme olduğunu bildiriyor. Aslında çalışma da tedaviye başladıktan altı hafta sonra her iki kümenin da semptomlarında güzelleşme bildirdiğini gösterdi.
Bununla bir arada, kimi depresyon derecelendirme ölçeklerine göre, genel zihinsel sağlık üzerinde en büyük tesire sahip olan şey psilosibindi. Ve psilosibin ile tedavi edilen hastaların daha büyük bir kısmı, esitalopram ile tedavi edilenlere kıyasla klinik bir karşılık gösterdi (yüzde 70’e karşı yüzde 48). Psilosibin kümesinde daha fazla hasta da altı haftada hala remisyondaydı (yüzde 57’ye karşı yüzde 28). Birtakım hastaların hala psilosibine cevap vermemesi ya da tedaviden sonra nüksetmesi, depresyonu tedavi etmenin ne kadar zor olabileceğini gösteriyor.
Dahası, ruh sağlığı uzmanları, deneme sırasında ve sonrasında her iki tedavi grubunun yanında bulundu. Psilosibinin başarısı büyük ölçüde alındığı ortama bağlı. Bu, kendi kendine ilaç tedavisi için psilosibin kullanmanın kötü bir fikir olduğu manasına geliyor. Ayrıyeten hastalar, psikoz ve diğer yan tesirler riskinden kaçınmak için geçmişlerine dayalı olarak psilosibin dayanaklı tedavi için dikkatle seçildi.
Uyarılar ne olursa olsun, bu çalışmalar inanılmaz derecede umut verici. Bizi depresyonlu hastalar için mevcut tedavi seçeneklerini genişletmeye daha da yaklaştırıyor. Üstelik, içselleştirilmiş olumsuz fikir süreçleri yalnızca depresyona has değil. Zamanla, bağımlılık ya da anksiyete diğer bozukluklar da psilosibin takviyeli tedaviden yararlanabilir.
Yorumlar
Benzer Konular
Sınavdan önce yemeniz gereken şeyler konusunda hiç tavsiye aldınız mı? Tuhaf gelebilir ama bu tavsiyelerin arkasında gerçekten bir mantık olabilir. Sınavdan önce ne yiyip içtiğiniz; odaklanmanızı, hafızanızı ve enerji seviyenizi etkileyebilir. Ama ...