Şam ve SDG arasındaki 8 maddelik anlaşmanın hayata geçirilmesinde önemli adımlar atılıyor; Tişrin Barajı’nda da anlaşma sağlandı

Suriye’de Şam’ın geçici yönetiminin lideri Muhammed Colani (Ahmed eş-Şara) ve SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi arasında 10 Mart’ta 8 maddelik mutabakatın imzalanması sonrası muahedenin hususları sahada uygulamaya geçirilmeye devam ediliyor.

Suriye’de başkent Şam’dan sonra en büyük ikinci kenti olan Halep’te Pir Maksut ve Eşrefiye M-mahallelerini denetim eden SDG’ye bağlı Genel Meclis, 1 Nisan’da Şam yönetimi ile 14 maddelik anlaşma imzalamıştı. Anlaşma kapsamında SDG’ye bağlı askerî birlikler, yerlerini yerel Kürt asayiş birliklerine bırakıp Halep’teki 2 Kürt mahallesinden ayrılarak Fırat’ın doğusuna çekildi. Ayrıyeten iki yönetim arasında tutuklu takası da gerçekleştirildi ve karşılıklı yüzlerce tutuklu serbest bırakıldı.

Halep’teki iki mahallenin güvenliğini sağlamaya yönelik ortak güç için de ilk adım atıldı. Pir Maksut mahallesinde güvenliği arttırmak maksadıyla Şam’a bağlı İç Güvenlik Güçleri de SDG’ye bağlı asayiş güçlerine bağlı birlikler ile irtibatlı bir şekilde mahalleye konuşlanmaya başladı.

Üç aydır SDG ile Türkiye dayanaklı Suriye Ulusal Ordusu (SMO) arasında şiddetli çatışmaların yaşandığı Fırat Irmağı üzerindeki stratejik değere sahip Tişrin Barajı’nın idaresine ilişkin sürdürülen görüşmelerde de muahedeye varıldığı bildirildi.

Barajın geleceği için bir araya geldiler

10 Mart’ta imzalanan muahedenin sahada uygulanması, gerginliğin azaltılması ve yerlerinden edilmiş şahısların geri dönüşüne ilişkin mutabakatların sağlamlaştırılmasına yönelik bahisleri görüşmek üzere dün ülkenin kuzeydoğusundaki Haseke kentinde resmî hükûmet heyetiyle SDG’nin askerî heyeti arasında bir toplantı gerçekleştirildi.

Toplantıya SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi başkanlığındaki bir askerî heyet ile Şam hükûmeti adına Komite Başkanı Hüseyin es-Selama ve beraberindeki ekip katıldı. Taraflar arasındaki görüşmede, Tişrin Barajı’nın askerî gayelerden arındırılması ve anlaşma kararlarının uygulanması ele alındı.

Güvenliği SDG ve Şam güçleri sağlayacak

Suriye İnsan Hakları Gözlemevi’ne (SOHR) göre, Kuzeydoğu Suriye yönetimi ile Şam hükûmeti arasında Tişrin Barajı’nın yönetimi konusunda mutabakata varıldı. Mutabakata göre, barajın çalışanında herhangi bir değişiklik yapılmadan mevcut yapı korunacak. Barajın etrafında konuşlu bulunan SMO silahlı grupları çekilecek. Barajın güvenliği SDG ile Şam hükûmetinin ortak güçleri tarafından sağlanacak.

Ortak düzenek kurulacak

Varılan anlaşma kapsamında Şam hükûmetinden bölgeye gelen sivil bir teknik heyet, ABD öncülüğündeki koalisyon askerleri ile SDG özel kuvvetleri muhafazasında Tişrin Barajı’na ulaşarak teknik incelemeye başladı.

Görüşmelerde Şam hûkümeti ile Kuzeydoğu Suriye yönetimi arasında Tişrin Barajı’nın idaresine ilişkin ortak bir düzenek kurulmasına yönelik mutabakata varıldığı bildirildi.

Anlaşma kapsamında bölge idaresinin baraj tesisini direkt denetlemesine; sürdürülebilirliğinin ve hayatî hizmetlerinin devamını sağlamak gayesiyle uzman uluslararası kuruluşlarla koordinasyon içinde onarım ve tamir çalışmalarını yürütmesine imkan tanıyan merkezi idarenin teklifini öneri kabul ettiği kaydedildi.

Kaynakların aktardığına göre, barajın çatışmalardan uzak tutulması ve güvenliğinin sağlanması için her iki taraftan ortak müdafaa timlerinin oluşturulması konusunda da mutabakata varıldı.

Birçok sefer el değiştirdi

Tişrin Barajı, 2011 yılında başlayan Suriye iç savaşında birçok defa el değiştirdi. Önce silahlı muhalif kümelerin, akabinde IŞİD’in, son olarak ise SDG’nin denetimine giren baraj, çatışmaların merkezinde yer almıştı.

2004 yılında Suriye hükûmeti tarafından inşa edilen baraj, yaklaşık 1,9 milyar metreküp su tutma kapasitesine sahip. Kobani ve Rakka kırsalındaki tarım topraklarının sulanmasında ve hidroelektrik enerji üretiminde kritik bir rol oynuyor.

Suriye devlet haber ajansı SANA, geçtiğimiz pazar günü yaptığı açıklamada, barajda yaşanan teknik arızaların giderilmesi amacıyla bir bakım ekibinin bölgeye gönderildiğini duyurmuştu.

Kırmızı çizgiler arasında eğitim öne çıkıyor

Şam yönetimi ile Kuzeydoğu Suriye yönetimi arasında varılan anlaşma hususları arasında eğitim konusu da çok önemli bir başlık olarak öne çıkıyor.

Bu kapsamda Kuzeydoğu Suriye’deki eğitim sisteminin kapsamlı olarak ele alınması için Şam yönetimi ile görüşmelere başlandı. Bölge idaresinden bir heyet, eğitim sistemi konusunu görüşmek için Şam’a gitti.

Görüşmenin ayrıntıları açıklanacak

Görüşmeye ilişkin açıklama yapan Suriye Eğitim Bakanı Muhammed Turko, SDG yönetimi ile eğitim konusunda daha önce bir anlaşma yapıldığını, mutabakatın ayrıntılarını görüşmek için heyetle bir araya geleceklerini söyledi. Turko, yapılacak görüşmeler sonrası SDG yönetimi ile mutabakatın ayrıntılarını açıklayacaklarını kaydetti.

Afrin’e Kürt kaymakam

Şam yönetimi ile SDG arasında varılan anlaşma kapsamında olan yerleşim üniteleri arasında SMO’nun kontrolünde bulunan kuzey ve batı kısımlarındaki yerleşim üniteleri de yer alıyor. Kürt nüfusun ağır yaşadığı başta Afrin olmak üzere birtakım yerleşim ünitelerinin de el değiştirmesi bekleniyor.

SMO’nun büyük oranda denetim ettiği Kürt kenti Afrin’e Süreksiz Cumhurbaşkanı Colani tarafından yeni kaymakam atandı. Atanan kaymakamın Kürt kökenli Mesud Betal olduğu aktarıldı. 

Yerlerinden edilenler Afrin’e geri dönecek

Kürt kökenli kaymakamın atanması sonrası Afrin’den göç etmek zorunda kalanlar ise konutlarına geri dönmeye; ayrıyeten Suriye hükûmetine bağlı genel güvenlik güçleri de daha önce bölgeye yerleştirilen silahlı kümelerin yerini almaya başladı. Bu teşebbüsün ülkenin kuzeybatı kesitindeki diğer yerleşim ünitelerinde de uygulanmaya yakın vakitte başlanması bekleniyor. Türkiye sınır hattında yer alan Tel Abyad ve Resulayn ilçelerinde bulunan SMO’ya bağlı askerî güçlerin yerlerini merkezî yönetim ordusuna bırakmasına yönelik teşebbüsler de sürüyor.

Kürtler, Şam’da ortak duruş için kongreye gidiyor

Halep’teki Kürt mahalleleri

Helep’in Kürt mahalleleri Pir Maksut ve Eşrefiye konusunda Şam idaresiyle varılan muahedenin “çok önemli” olduğuna dikkat çeken Abdi, bu muahedenin Suriye geçiş hükümeti ile en son bir tahlile varana kadar süreksiz olduğunu ifade etti.

Tişrin Barajı anlaşması

Şam idaresiyle Tişrin Barajı konusunda varılan mutabakata da değinen Mazlum Abdi, “Anlaşmanın bir kısmı barajla, bir kısmı ise askerî hususlarla ilgilidir. Lakin Şam ile yapılan muahedeye göre, barajın yönetimi ve işçisi olduğu gibi kalacaktır” diye konuştu.

Federasyonda anlaşma iddiası

Kuzeydoğu Suriye’de Irak Kürt Yönetimi eski Başkanı Mesud Barzani’ye yakın siyasetleri ile dikkat çeken ENKS ile SDG bileşenleri arasında yapılan görüşmelerde Şam yönetimi ile görüşmelere ortak katılım kararı alınmıştı. Bu kapsamda varılan mutabakatların uygulamaya geçirilmesi için bölgedeki tüm Kürt oluşumlarının iştiraki ile ortak büyük kongre düzenlenmesi kararlaştırılmıştı.

Yakın vakitte yapılması beklenen kongrede alınacak kararlar Şam yönetimi ile müzakere edilecek.

ENKS’nin Şam ile müzakerelerde federasyon talep edilmesinde ısrar ediyor. Bu kapsamda Kürtler ilk defa federalizm talebini gündeme getirmeye hazırlanıyor. Reuters’a konuşan kaynaklara göre, Kürt gruplar “federal, çoğulcu ve demokratik” bir yapıda uzlaştı ve nisan ayı sonunda ortak vizyonun açıklanması bekleniyor.