Sudan’daki çatışmaların arka planında ne var, bundan sonra ne olabilir?

Ve onun yardımcısı ve Süratli Destek Güçleri’nin (RSF) lideri General Mohamed Hamdan Dagalo. Daha çok ‘Hemedti’ olarak biliniyor.

Ülkenin gittiği taraf ve sivil idareye geçiş süreci konusunda fikir ayrılığına düştüler.

Ana uyuşmazlık noktalarından biri, 100 bin kişilik RSF’yi orduya dahil etme planları ve daha sonra yeni gücü kimin yöneteceği.

Neden çatışmalar Cumartesi günü başladı?

Çatışmalar, RSF üyelerinin ülke çapında yeniden konuşlandırılması nedeniyle günlerce süren tansiyonun akabinde geliyor. Ordu bu adımı bir tehdit olarak görüyor.

Görüşmelerin durumu çözebileceğine dair umut vardıbu gerçekleşmedi.

Cumartesi sabahı ilk kurşunu kimin attığı belli değil, lakin bunun zati istikrarsız olan durumu daha da kötüleştireceğine dair kaygılar var.

Diplomatlar iki tarafa da ateşkes davetinde bulundu.

Hızlı Destek Güçleri kimlerdir?

RSF 2013’te kuruldu ve kökenleri, Darfur’da isyancılarla zalimce savaşan kötü şöhretli Cancanvid milislerine dayanıyor.

O vakitten beri General Dagalo, Yemen ve Libya’daki çatışmalara müdahale eden ve Sudan’ın kimi altın madenlerini denetim eden güçlü bir paramiliter güç oluşturdu.

Ayrıca, Haziran 2019’da 120’den fazla protestocunun katledilmesi de dahil olmak üzere insan hakları ihlalleriyle suçlanıyor.

Ordu dışında böylesine güçlü bir güç, ülkede bir istikrarsızlık kaynağı olarak görülüyor.

Ülkeyi neden ordu yönetiyor?

Bu çatışma, 2019’da uzun müddettir görev yapan Devlet Başkanı Ömer El Beşir’in devrilmesinin akabinde yaşanan tansiyonlu sürecin devamı.

El Beşir’in yaklaşık 30 yıl süren iktidarına son verilmesi davetinde bulunan kitlesel sokak protestolarının akabinde ordu darbesiyle devrildi.

Ancak siviller, demokratik idareye geçiş planında yer almayı talep etmeye devam etti.

Daha sonra ortak bir askeri-sivil hükümet kuruldu, lakin bu, Ekim 2021’de diğer bir darbeyle devrildi.

Ve o vakitten beri Orgeneral El-Burhan ile General Dagalo arasındaki rekabet kızıştı.

Gücü yeniden sivillerin eline verecek bir çerçeve anlaşma üzerinde geçen Aralık ayında muahedeye varıldı, lakin detayları mutlaklaştırmaya yönelik görüşmeler başarısızlıkla sonuçlandı.

Şimdi ne olabilir?

Çatışma devam ederse, ülkeyi daha da bölebilir ve siyasi çalkantıyı daha da kötüleştirebilir.

Sivil idareye dönüşü teşvik etmede çok çok önemli bir rol oynayan diplomatlar, iki generali müzakere ettirmenin bir yolunu arayacaklar.

Bu ortada, bir diğer belirsizlik devrini yaşamak zorunda kalacak olanlar sıradan Sudanlılar olacak.