Suriye’de Kürtlerin Şam yönetiminden talepleri netleşti: Kürt bölgeleri birleşsin, Kürtçe resmi dil olsun, haklar Anayasa ile garanti altına alınsın

Kuzeydoğu Suriye’de tüm Kürt tarafların iştiraki ile düzenlenen “Birlik ve Ortak Tavır Konferansı”nda merkezi Şam idaresine sunmak üzere talepler netleştirildi. Konferansta ademi merkeziyetçi (Federasyon) sistem talebi öne çıkarken, sorunun ulusal bütünlük içindeki Suriye çerçevesinde çözülmesi istendi.

Kuzeydoğu Suriye’de Kürtlerin yönetim merkezi Kamışlı’da gerçekleşen “Kürt Birliği ve Ortak Tavır Konferansı”nda Suriye ve Kürtlerin kontrolündeki alanlara ilişkin talep dizisi oy birliği ile onaylandı. Maddeler halinde sıralanan dokümanda, Kürt bölgelerinin federal bir Suriye çatısı altında bütünleştirilmesi yer aldı.

Onaylanan evrakta; Suriye’nin çok uluslu, çok kültürlü ve farklı inançlara sahip ülke olduğu ve anayasasının Araplar, Kürtler, Süryaniler ve diğer halklar da dahil olmak üzere tüm bileşenlerin haklarını garanti altına alması gerektiği ifade edildi. Evrakta bölgenin nasıl yönetilmesi gerektiğine dair de önemli vurgu yapıldı. Bu kapsamda; “adalete, eşitliğe, kuvvetler ayrılığı prensibine ve insan haklarına hürmete dayalı ademi merkeziyetçi bir yönetim sistem” talep edildi.

“Kürtçe, Arapça ile resmi lisan kabul edilsin”

Maddeler halinde sıralanan talepler dizisinde, “Kürt bölgelerinin federal bir Suriye çerçevesinde entegre bir siyasi-idari ünite içinde birleşmesi, Kürtlerin gerçek bir halk olarak ulusal varlığının tanınması ve Kürtçenin Arapça ile birlikte resmi lisan olarak kabul edilmesi de dahil olmak üzere siyasi, kültürel, idari ve anayasal haklarının garanti altına alınması” başlıkları öne çıktı. Bu kapsamda, Kürt eğitim ve kültür kurumlarının kurulması daveti yapıldı.

Belgede; Kürt bölgelerindeki demografik değişimin önüne geçilmesi, yerinden edilmiş bireylerin inançlı bir şekilde geri dönüşünün sağlanması, 1962 nüfus sayımına göre vatandaşlıktan çıkarılanlara vatandaşlıklarının geri verilmesi, Kürt bölgelerinin zenginliklerinden elde edilen gelirlerin bir yüzdesinin kalkınmaları için tahsis edilmesi talepleri de öne çıkan diğer başlıklar arasında sıralandı.

Suriye geneli için talepler

-İki kısım halinde ele alınan dokümanda yer alan talepler maddeler halinde şöyle belirlendi:

1. Suriye Araplar, Kürtler, Süryaniler, Asuriler, Çerkesler ve Türkmenler ile Aleviler, Dürziler, Êzidîler ve Hıristiyanların de dahil olmak üzere, tüm Suriye bileşenlerinin haklarını anayasada ve anayasal üstü unsurlarla garantiye alan çok uluslu, çok kültürlü, çok dinli ve farklı inançları içinde barındıran bir devlettir.

2. Devlet, uluslararası kontratlara ve mutabakatlara, insan haklarına ve eşit yurttaşlık unsuruna uymalıdır.

3. Suriye yönetim sistemi, siyasal çoğulculuğu, iktidarın barışçıl yollarla devredilmesini ve güçler ayrılığını benimseyen iki meclisli bir parlamenter sistem olmalıdır. Ayrıyeten, ademi merkeziyetçi bir sistem çerçevesinde bölgesel kurullara dayanmalıdır.

4. Merkez ve bölgeler arasında adil bir güç ve zenginlik dağılımını içeren ademi merkeziyetçi bir Suriye.

5. Devletin ismi, bayrağı ve milli marşı Suriye toplumunun milli ve kültürel çoğulculuğunu yansıtmalıdır.

6. Devletin dinler ve inançlar karşısında tarafsızlığı, dini ayin ve ibadetleri uygulama hakkı ve Êzidî dininin devlette resmi bir din olarak tanınması.

7. Farklı bileşenlerin özelliklerini dikkate alan kapsamlı bir ulusal kimliğin benimsenmesi.

8. Suriye’de kadın-erkek eşitliğinin sağlanması ve tüm kurumlarda kadın-erkek temsilinin sağlanması.

9. Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Af Örgütü tarafından yapılan mutabakatlarda beyan edilen çocuk haklarını korumak, çocukların yaşadıkları bölgeler ve o bölgelerin imkanlarının özelliklerine uygun olarak, çocukların tabiatına ve yaşına uygun özel ihtiyaçlarını de dikkate alarak bakım ve destek sağlamak.

10. Nüfus yoğunluğunu ve coğrafik alanı dikkate almak için mevcut idari kısımları gözden geçirin.

11. Ülke içinde ve dışında yağmalanmış, çalınmış Suriye’ye ait tarihi eser ve anıtların geri getirilmesi.

12. Kürt bölgelerinde ve Suriye’nin tüm bölgelerinde demografik değişimin önüne geçilmeli ve durdurulmalı. Serêkaniyê, Girê Spî ve Efrîn halkı da dahil olmak üzere zorla yerinden edilmiş bireylerin inançlı bir şekilde yurtlarına dönmelerini sağlanmalı.

13. Demokratik unsurları formüle etmek ve tüm Suriye fraksiyonlarını ve bileşenlerini temsil eden ve tam yürütme yetkisine sahip bir hükümet kurmak emeliyle, uluslararası hakemlik kontrolünde, tüm Suriye bileşenlerinin temsilcilerinin yer aldığı bir kurucu meclis oluşturulması.

14. Anadilde ifade, eğitim hakkı ve kültürün tüm bileşenler için bir hak olarak uygulanması.

15. 8 Mart’ın Bayanlar Günü ilan edilmesi.

Kürtlerin idareye iştiraki talep edildi 

Kürt bölgesi için talepler ise şöyle sıralandı:

1. Kürt bölgelerinin federal bir Suriye çatısı altında bütünleşik bir siyasi ve idari ünite olarak birleştirilmesi.

2. Kürt halkının Suriye’deki ulusal varlığını yerli bir halk olarak tanımak. Siyasi, kültürel ve idari haklarını özgür ve eşit bir şekilde kullanma hakkı da dahil olmak üzere, uluslararası antlaşma ve kontratlar uyarınca ulusal haklarını anayasal olarak garantiye almak.

3. Suriye ihtilalinin şehitleri, Demokratik Suriye Güçleri (QSD), güvenlik güçleri, zindanlarda hayatını yitiren tutuklular ile DAIŞ katliamlarına karşı direnişte şehit olanların fedakarlıklarını takdir ederek, ailelerine destek olmak ve yasal düzenlemeler uyarınca haklarını garanti altına almak.

4. Gençliğin toplumda faal bir güç olarak görülmesi, tüm devlet kurumlarına adil iştiraki ve temsili sağlanmalı.

5. Kürtçenin ülkede Arapça ile birlikte resmi lisan olarak anayasada tanınması, Kürtçe eğitim ve tahsilin sağlanması.

6. Kürt lisanı, tarihi mirası ve kültürü ile ilgili merkezler ve kısımlar kurmak, Kürtçe yayın yapan radyo ve televizyon kanalları gibi medya merkezleri açmak, kitap, mecmua ve yayınlar çıkarmak, çalışma ve araştırma merkezleri açmak.

7. Kürtlerin devletin yasama, yargı, yürütme ve güvenlik kurumlarına iştirakini sağlamak.

8. 21 Mart’ın Newroz olarak ülkede resmi tatil kabul edilmesi ve 12 Mart’ın ise Kamışlı Serhildanı Anma Günü olarak kabul edilmesi.

9. Kürtlere karşı uygulanan Arap Kuşağı Projesi ve Kürt bölgelerindeki Araplaştırma operasyonları gibi tüm istisnai siyasetler, tedbirler ve yasalar iptal edilmeli, bu ayrımcı siyasetlerden zarar görenlere tazminat ödenmeli. Bu siyasetler uygulanmadan evvelki duruma dönülmeli, Suriye’nin egemenliğini ve Kürtlerin varlığını etkileyen bâtın ve kamuya açık mutabakatlar iptal edilmelidir.

10. 1962 yılındaki istisnai nüfus sayımı sonucu vatandaşlıktan çıkarılan ve isimleri kayıt altına alınmayan Kürt vatandaşlara, Suriye vatandaşlıklarının iade edilmesi.

11. Kürt bölgelerinin altyapısının geliştirilmesi ve geçmiş periyotlarda kasıtlı olarak dışlanması ve ihmal edilmesi nedeniyle, zenginliklerinden elde edilen gelirlerin bir yüzdesinin kalkınma ve yeniden inşa çalışmalarına ayrılması.