TBMM Başkanı Kurtulmuş: İsrail’in belli bir noktada durdurulması şarttır

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, “İsrail’in koşulları ne olursa olsun Türkiye ile çatışmayı göze alacak kadar irrasyonel olmayacağını düşünüyorum. İsrail’in amaçladığı çok açıktır. Arz-ı Mevud’u gerçekleştirmek için düğmeye basmışlardır. Mesele, Gazze’nin ilhakı değildir… Niçin Lübnan’a, Suriye’ye, Yemen’e, İran’a saldırıyor? Bundan Ötürü kendisi için tehlikeli gördüğü bütün ögeleri ortadan kaldırma eylemine başlamış durumda. Türkiye bu hususta uyanıktır, kendi stratejik gayelerini belirlemiş vaziyettedir. İsrail’in uluslararası sistem tarafından belli bir noktada durdurulması koşuldur. Artık bundan sonrası İsrail açısından, bütün Ortadoğu’yu bir türbülansın içerisine sokacak çılgınlık olur” dedi.

Sabah ve Hürriyet’in haberine göre, Parlamentolar Arası Birlik (PAB) 150’inci Genel Kurulu’na katılmak için Özbekistan’a giden Kurtulmuş’un, uçakta gazetecilerin sorularına verdiği karşılıklar şöyle:

Yepyeni bir dünya kuruluyor

– Dünya son devirde bir güç savaşına, ticaret savaşına doğru evriliyor. BM’nin bir geçerliliği kalmadı. İnsanlık suçu işleniyor, katliam yapılıyor ve BM’den hiç ses yok. Dünyadaki son gelişmeler çerçevesinde değerlendirmeniz ne olur?

* Dünyanın yeni bir periyoda girdiğini yıllardır söylüyoruz. Bilhassa son devirdeki gelişmelerle, artık eski dünya sistemine ilişkin ne varsa bunların hiçbirisinin geçerli olmadığını, orijinal bir dünyanın kurulmakta olduğunun işaretlerini görüyoruz. Amerika’nın, Afganistan’dan 2021 yılının yazında apar topar çekilmesinin, Berlin Duvarı’nın yıkılması gibi sembol bir tarih olduğunu düşünüyorum.

Amerika’nın yönettiğini zannettiği dünya sistemi geçerliliğini koruyamaz

Bu süreçle birlikte, Amerika’nın yönettiğini zannettiği bir dünya sisteminin artık geçerliliğini korumayacağı ortaya çıkmış oldu. Bundan sonra sistemin nasıl gelişeceğine ilişkin bugünden yarına çok net ayrıntılar söylemek mümkün değilfakat söyleyeceğimiz en temel şey şudur. Dünya artık çok kutuplu bir sisteme doğru gidiyor. Ne iki kutuplu ne de tek kutuplu bir dünya olacak, çok kutupluluk dünyada hakim olacak. Bildiğimiz kutuplaşmadan fazla çok merkezli bir dünyaya doğru gidiyoruz. Sayın Trump’ın bu çıkışlarının; yeni periyodun ne olduğunu, nasıl gelişeceğini anladığını ve hasebiyle da elini yükseltmek için ortaya koyduğu birtakım fikirler olduğunu düşünüyorum. Muhtemelen bir süre sonra, Trump’ın bu çok üst perdeden dile getirmiş olduğu yaklaşımların gerçekleşmesinin çok kolay olmadığı anlaşılacaktır.

Avrupa ilhaka karşı ses çıkaramadı

Avrupa, Rusya’nın Kırım’ı ilhakıyla birlikte dünya siyasetinden geriye çekilmek zorunda kaldığı bir dönemi yaşadı. Şayet 2014 yılında Kırım’ın ilhakına Avrupa bir yanıt verebilmiş olsaydı, değişik bir dünya gelişebilirdi Avrupa kendi iç istikrarı yahut dengesizliği bundan ötürü ilhaka karşı ses çıkaramadı. Bugün Avrupa’nın geldiği güvenlik tasaları, endişelerinin da işin içerisinde olduğu bu süreç, aslında Avrupa’yı bekleyen bir sonuçtu.

Ayrıca Trump’ın, ilk devirde söylediğini bu periyotta açık bir şekilde uygulayacağı görülüyor. Trump, Avrupa’nın, güvenlik sıkıntısını Amerika’nın da NATO’nun da yüklenmeyeceğini açıkça ifade ediyor. Bundan Ötürü Avrupa, denklemin dışına çıkmış olacak. Burada Avrupa, Amerika, Rusya, artık ikili-üçlü bir denklem içerisine girmiştir. Bu bağların nasıl gelişeceğini belirleyecek olan Ukrayna-Rusya savaşının hangi kaidelerde sonlandırılacağıdır. Bu yalnızca Ukrayna’yı ve Rusya’yı değil aynı vakitte Avrupa’yı da yakından ilgilendiriyor.

Trump ne yapmak istiyor?

Trump, global ölçekte yeni güç merkezlerinin ortaya çıkmasını engelleyebilmek için bilhassa ilk döneminde başlatmış olduğu ticaret savaşlarını artırarak devam ettireceğini ortaya koyuyor. Hiç elbet bu karşılıklı bir oyun şeklinde gelişecek.fakat nereden bakarsanız bakın, bütün bu gelişmelerin önce vekalet savaşları diye terör örgütleri üzerinde sürdürülen savaşlar, gerisinden ticaret savaşlarıyla uzun bir müddettir devam eden bu yüksek tansiyonların dünyayı çok tehlikeli bir noktaya doğru sürüklediği aşikardır.

Dünya sisteminin yaptırım gücü tükendi

Dünyada yaşanan tansiyonları tedbire yeteneği olmayan uluslararası bir sistemle karşı karşıyayız. Yani artık yalnızca kağıt üzerinde var olan, fiiliyatta olmayan, hiçbir yaptırım gücü olmayan metinlerin bir iyi niyet temennisinden öte mana ifade etmediği bir sisteme doğru geçiyoruz. Onun için de bizim hızla Türkiye olarak yıllardır söylediğimiz sözü, çok daha yüksek perdeden dünyaya anlatmamız lazım.

Türkiye’nin tezleri daha da çok önemli hale geldi

Yeni bir dünyanın kurulması gerekiyor. Önce hangi unsurlar üzerinde bir dünya sistemi oluşacağına ilişkin hep bir arada karar vermek zorundayız. Dünyada farklı ulusların ortak çalışmalarının gündeme getirilmesi, başta Birleşmiş Milletler olmak üzere bütün uluslararası sistemin, yani global, siyasal ve ekonomik mimarinin yeniden dizayn edilmesi kaidedir. Bunu yapabilmek için, yani hem tahlil bulmak hem de bütün tansiyonlarla ilgili Türkiye’nin başından beri ortaya koyduğu; diplomasi kanallarını daima açık tutmak, en zor sıkıntıları bile müzakereyle masada karşılıklı istekle çözebilmek için öncelikle niyeti ortaya koymak gerekir. Bundan Ötürü dünyanın bu kadar büyük tansiyonları yaşadığı bir periyotta Türkiye’nin tezlerinin daha da çok önemli hale geldiğini görüyoruz.

Ölümcül uyarı

Bu tansiyonlar, yalnızca diplomasi mahfillerinde yahut siyaset merkezlerinde ortaya çıkan tansiyonlar değildir. Artık tansiyonun tarafı olanların elinde, düne göre çok daha ölümcül silahların olduğu, çok daha güçlü silahlanma yarışının içerisine girildiği bir dünyadayız. Bu kadar çok silahlanma yarışının sonucunda işin nerede ve nasıl duracağı belli olmaz. Bunun için silahlanma artık caydırıcı olmanın ötesine geçmiştir. Bunun da önlenmesi için çok güçlü, samimi bir şekilde müzakere sisteminin kurulması elzemdir.

– Dünya çok kutuplu bir tarafa evriliyor diyoruztekrar yeniden Yalta gibi Rusların, Amerikalıların olduğu bir dünyanın kurulma ihtimali var mı? İki kutuplu dünya ihtimaline gitme imkanımız var mı?

* Yakın periyotta öngörmüyorum. Çok esaslı değişikliklerin olması lazım. Zira çok merkezlilik derken; dünyada bugün farklı bölgelerin öne çıkacağını görüyoruz. Çin, bu merkezlerden bir tanesi… Hindistan, Brezilya, Meksika, Türkiye artık dünyada yükselen yeni merkez adayı olan ülkelerdir. Bundan Ötürü tekrar iki kutuplu yahut tek kutuplu bir sisteme dönüş olmayacağını, çok merkezli, çok kutuplu bir dünyanın önümüzdeki dönemi şekillendireceğini düşünüyorum.

– ABD, 60 ülkeye ağır gümrük vergileri getirdi. Türkiye’ye ise daha düşük, yüzde 10 vergi getirdi. Bu Türkiye için bir avantaj olabilir mi?

* Trump’ın yapmak istediği aslında yalnızca gümrük vergilerini artırmak değil, şimdi dünyada var olan global ticaret düzeneklerini tersyüz etmektir. Yani orada da bu kadar büyük dünya ticaret sistemlerine müdahale edilmesi, dünya ticareti bakımından yeni birtakım dengesizlikleri, çatışmaları ortaya çıkaracaktır. Görece olarak Türkiye’ye az vergi konulması, tahminen diğer ülkelere göre daha iyi bir durumdurTürkiye açısından çok çok önemli yahut bulunmaz bir imkan olarak görmüyorum.

– İsrail’in bölgedeki taarruzları artıyor. Son olarak Suriye’de ataklar düzenleyen İsrail’in, “Düşmanların burada konuşlanmasını istemiyoruz” çıkışı vardı. Türkiye’nin de kesinleşmeyenfakat konuşulan üsler kurma konusu söyleniyor. Biz adım adım İsrail’le bir çatışma ortamına gidiyor muyuz?

* Öncelikle şunu söyleyeyim, İsrail’in kuralları ne olursa olsun Türkiye ile çatışmayı göze alacak kadar irrasyonel olmayacağını düşünüyorum. ama şunu da unutmamak lazım, İsrail’in, arz-ı mevud planlarını bilmeden, bu planların yalnızca raflarda duran bir proje olmanın ötesinde adım adım uygulamaya konulmuş bir eylem planı olduğunu görmeden Orta Doğu’da siyaset yapılamaz. İsrail’in amaçladığı çok açıktır. Her ne kadar kendi içlerinde siyaset farklılıkları olsa da en azından Netanyahu ve hükümetinin bu hususta çok kararlı ve ısrarlı olduğu ortadadır. Arz-ı mevudu gerçekleştirmek için düğmeye basmışlardır.

Türkiye uyanıktır, bundan sonra İsrail açısından çılgınlık olur

Mesele, Gazze’nin ilhakı değildir yalnızca… Madem öyleyse niçin Lübnan’a saldırdılar? Filistinlileri vatanlarından çıkarmak istiyorlarsa niçin Suriye’ye saldırıyorlar, niçin Yemen’e saldırıyor, niçin İran’a saldırıyorlar? Bundan Ötürü İsrail, arz-ı mevud önünde kendisi için tehlikeli gördüğü bütün ögeleri ortadan kaldırma eylemine başlamış durumda. Türkiye bu mevzuda uyanıktır, kendi stratejik maksatlarını belirlemiş vaziyettedir. İsrail’in, uluslararası sistem tarafından belli bir noktada durdurulması koşuldur. Artık bundan sonrası, İsrail açısından, bütün Orta Doğu’yu bir türbülansın içerisine sokacak çılgınlık olur.

– İsrail’in Amerika ile bir kenetleme hali mevcut. Amerika’daki Yahudi lobisiyle, Trump’ın da içinde bulunduğu bir şekilde İsrail’i cesaretlendiren bir yapı da söz konusu. Buna ilişkin değerlendirmeniz nedir?

* Hiç elbet… Gazze’de işlenen insanlık cürümleri, yapılan katliam ve soykırım üzerinden 1.5 yıl geçti. Yalnızca Trump yönetimi değil aynı vakitte Biden yönetimi de İsrail’e sınırsız ve şartsız bir destek verdi. Olağan kaidelerde, kendileri açısından bakıldığında Amerika-İsrail ittifakının Gazze sorununu bir haftada bitirmesi gerekirdi. ama Orta Doğu, bir labirentdir. Orta Doğu üzerindeki hesaplar, masa üzerinde yapıldığı gerçekleşmiyor. Bundan Ötürü Filistin halkının direnci, saf ve silahsız insanların o direnişi dünyaya yeni bir şey öğretti. Dünyanın en güçlü ordularına sahip olabilirsiniz ama dünyanın en inançlı halkına karşı bu mücadelede başarılı olacağınız manasına gelmiyor.

Bugün Amerika’da sokakta yaşayan insanların çok büyük bir kısmı, işlenen insanlık suçlarına karşı olağanüstü önemli şekilde reaksiyonlar ortaya koyuyor. Üniversitelerde yapılan şovları yasaklamakla yahut Filistin davasına destekleyici akademisyenleri işten atmakla bu iş olmuyor. Şayet o denli olmuş olsaydı çoktan bu işi bitirmeleri gerekirdi. Eninde sonunda Filistin davasına destekleyici insanlık cephesi kazanacaktır.

– Suriye’de son yaşanan gelişmeler çerçevesinde Türkiye’nin burada bir pozisyon değişikliği var mı?

* Suriye’de yeni yönetim iş başına geldiği ilk günden itibaren tekliflerimizi ve tavsiyelerimizi Suriye idaresine yapıyoruz ve bunlar Türkiye için hayati noktadır.

Suriye’nin toprak bütünlüğünü önemsiyoruz. Suriye’nin hiçbir yerinde özerk bölge, farklı bir etnik yapı yahut mezhebi kimlik üzerinden bir ayrışma yapılmamalı. Silahlı bütün gruplar Suriye’nin resmi ordusunun çatısı altında birleştirilmelidir. Ayrıyeten Suriye’de kapsayıcı bir idarenin oluşmasını da arzuluyoruz. Ümit ederiz ki süratli bir şekilde bu süreci tamamlarlar. Tabi, çok kolay olmadığını biliyoruz. Lisan dil, sokak sokak, bölge bölge bölünmüş bir Suriye vardı. Bunların hepsini benzer bayrak altında, aynı millet şuuru etrafında toparlamak kolay bir şey değildir.

Ayrıca birçok ülke, bir kurşun atmadan Suriye topraklarından çekildifakat bu ülkelerin Suriye’ye ilişkin hesaplarının, planlarının sona erdiği manasına gelmiyor. Suriye’deki istikrarı bir şekilde sona erdirmek isteyen gruplar olabilir. Bundan Ötürü çok hassas bir süreç. Burada bizim hedefimiz, Suriye’nin istikrarlı idaresinin sürdürülmesidir. Bilhassa bütün dünya kamuoyunun, Suriye’nin dostlarının bu manada Suriye’deki kurumsal kapasitesinin güçlendirilmesine ve uluslararası ambargoların kaldırılmasına destek vermesi gerekiyor. Türkiye bütün bu söylediğimiz bahisleri birebir en yakın aradan takip ediyor. Zira bu sorunlar, Suriye’nin istikrarlı geleceği için koşuldur.”