Türkiye, Avrupa Konseyi’nin Rusya’ya savaş tazminatı ödetmek için kurduğu mekanizmaya katılmadı

Türkiye, Avrupa Konseyi’nin Rusya’ya savaş tazminatı ödetmek için kurduğu düzeneğe katılmadı

18.05.2023 18:12

A⁺

A^-

Rusya’nın Ukrayna’yı işgal teşebbüsünün neden olduğu zararın kayıt altına alınması için Avrupa Konseyi’nin kurma kararı aldığı sisteme Türkiye katılmadı. İzlanda’da gerçekleştirilen Avrupa Kurulu zirvesinde alınan kararla Lahey’de kurulan sistem, Rusya’nın ileride Ukrayna’ya savaş tazminatı ödemesi için çalışacak.

16-17 Mayıs günlerinde İzlanda’nın başşehri Reykjavik’te düzenlenen Avrupa Kurulu liderler zirvesinde, yüklü olarak Rusya’nın Ukrayna’yı işgal etme amacıyla 24 Şubat 2022’de başlattığı savaş ve onun tesirleri ele alındı.

Liderlerin üzerinde anlaştığı en çok önemli evraklardan biri “Rusya Federasyonu” nun Ukrayna’ya Saldırmasının Neden Olduğu Ziyanların Kayıt Altına Alınması Anlaşması” oldu. Zirve sonunda yayımlanan Reykjavik Deklarasyonu’nda, Avrupa Konseyi’nin kurduğu bu sistemin gelecekte kurulacak kapsamlı tazminat sisteminin ilk bileşeni olacağı kaydedildi.

Aynı vakitte, Avrupa Konseyi’nin kurduğu kayıt sisteminin uluslararası toplumun, Rusya Federasyonu’na savaş tazminatı ödetmek amacıyla kuracağı ve içinde hasar kurulu ve tazminat fonu gibi ünitelerin de olacağı farklı sistemlerle da işbirliği içinde olacağı vurgulandı.

Merkezi Hollanda’nın Lahey kentinde olacak olan düzenek, Rusya Federasyonu’nun savaşı başlattığı 24 Şubat 2022’den bu yana gerçek ve hükmî bireyler ile Ukrayna Devleti’nin gördüğü hasarı, vefat ve yaralanmaları kayıt altına alacak.

Türkiye imza atmadı

Avrupa Konseyi’nden yapılan yazılı açıklamada, sisteme 46 üye ülkeden 41’inin imza attığı açıklandı. Türkiye ile birlikte Azerbaycan, Macaristan ve Sırbistan ile Bulgaristan da imza atmayan ülkeler arasında. Lakin Kurul, Bulgaristan’ın düzeneğe katılmaya niyetini ifade ettiğini açıkladı.

Mekanizmaya Avrupa Konseyi’ne üye olmayan ABD, Kanada, ve Japonya da katıldı. Avrupa Birliği de düzeneğe iştirakini açıkladı.

14 Mayıs seçimleri nedeniyle İzlanda’daki zirvede Türkiye’yi Dışişleri Bakan Yardımcısı ve AB Başkanı Büyükelçi Mehmet Kemal Bozay temsil etti. Türkiye, Avrupa Konseyi’nin kurduğu kayıt düzeneğine katılmama kararına ilişkin herhangi bir açıklama yapmadı.

Türkiye BM dışındaki yaptırımlara katılmıyor

Türkiye, BM Güvenlik Kurulu dışında alınan yaptırımlar kararlarına ilkesel olarak katılmıyor. Bu tavrını İran ve Rusya için uzun müddettir devam ettiren Türkiye, Ukrayna savaşı sonrasında ABD ve Avrupa Birliği’nin yaptırımlarına katılmayacağını açıklamıştı.

Bunun yanı sıra Türkiye, Avrupa Kurulu kendisinin de üye olduğu uluslararası kuruluşların Rusya’ya karşı attığı adımlara da katılmıyor. Rusya ile özel alakası olduğunu, bilhassa enerji alanındaki bağımlılığını anımsatan Türkiye, hem Ukrayna hem de Rusya ile diyalog kurabilen nadir ülkeler arasında olduğunu kaydediyor.

Türkiye, yaptırımlara uymasa da ABD ve AB yaptırımlarının kendisi üzerinden delinmesine müsaade etmediğini ifade ederek Batı’dan gelen tenkitlere cevap veriyor.

Türkiye, 24 Şubat’ta Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısını “savaş durumu” olarak tanımlamış ve bu kapsamda Montreux Boğazlar Kontratı uyarınca İstanbul ve Çanakkale boğazlarından savaş gemisi geçişine izin vermeme kararı almıştı. Ukrayna’nın toprak bütünlüğünü ve siyasi egemenliğine hürmet duyulması gerektiğini açıklayıp Rusya’nın “haksız saldırısını” durdurma daveti yapan Türkiye, uluslararası toplumun Moskova’ya yönelik yaptırım kararlarına katılmamıştı.

Bu süreçte Rusya ile Ukrayna arasında arabuluculuk teşebbüsleri yapan Türkiye, BM ile birlikte Temmuz 2022’de başlatılan tahıl koridoru teşebbüsünün mimarları arasında yer aldı. 18 Mayıs’ta sona ermesi beklenen teşebbüs, Türkiye’nin teşebbüsü sonucunda iki aylık bir süre için daha uzatıldı.