Türkiye sandığa gidiyor

Türkiye’nin, 5 yıl boyunca görev yapacak cumhurbaşkanı ile yeni parlamento üyelerinin belirleneceği seçim için ülke genelinde 973 ilçe, 1094 ilçe seçim kurulunda 191 binden fazla sandık kurulacak. Seçimde yurt içinde 60 milyon 697 bin 843 seçmen oy kullanacak. Yurt içinde 4 milyon 904 bin 672 seçmen ilk defa oy verecek. Cezaevinde tutuklu ve taksirli cürümlerden hükümlü seçmen sayısı ise 53 bin 172. Oy verme süreçleri, Türkiye genelinde 08:00-17:00 saatleri arasında yapılacak. Lakin saat 17:00’ye geldiği halde, sandık başında oylarını vermek üzere bekleyen seçmenler, başkan tarafından sayıldıktan sonra sırayla oylarını kullanacak. Seçmenler, üzerinde Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Numarası bulunan, kimliği tereddütsüz ortaya koyan, fotoğraflı, resmi nitelikteki dokümanlardan biriyle oy kullanabilecek. Seçmenin nerede oy kullanacağını gösteren seçmen bilgi kağıdının getirilmesi mecburî olmayacak. Seçmen bilgi kağıdı kendisine ulaşmayanlar, nerede, hangi sandıkta oy kullanacağını Yüksek Seçim Konseyi’nin (YSK) internet sitesinden öğrenebilecek. Seçimin ikinci cinse kalması halinde seçmen bilgi kağıdı yeniden gerekli olmayacak. Cep telefonu, fotoğraf ya da sinema makinesi görüntü kaydedici ya da haberleşme sağlayıcı aygıtlarla oy verme yerine girilmesi yasak olacak. Buna aygıtlar, oy verme süreci bittikten sonra iade edilmek üzere sandık heyetine bırakılacak. Seçmen, cumhurbaşkanına ve milletvekillerine yönelik tercihte bulunduğu iki farklı oy pusulasını benzeyenzarfa koyarak sandığa atacak. Önce cumhurbaşkanı seçimine ait oy pusulalarının sayım ve dökümü yapılacak.

Deprem bölgesinde seçim
YSK, Kahramanmaraş merkezli 11 ili etkileyen sarsıntılar nedeniyle çeşitli tedbirler aldı. Sarsıntıdan etkilenen vilayetlerdeki eksiklikleri tespit eden YSK, çalışmalar sonucu vilayetlerde kurulan konteynerlerde seçimin sağlıklı yürütülmesi için hazırlıklarını yaptı. Bölgede evvelce hangi okullara sandık kuruluyorsa aynı okullara yeniden sandık kurulacak. Okullar yıkılmış yahut hasar görmüş ise bahçesine ya da yakın bir alana konteyner konarak oyların kullanılması sağlanacak.

Depremden etkilenen seçmenler, adres kaydını nereye aldırırsa orada oy kullanacak, oylar o seçim etrafı için sayılacak. Zelzele bölgesinden yaklaşık 133 bin seçmen diğer vilayetlere kayıtlarını aldırdı. Hastalığı ya da engeli sebebiyle yatağa bağımlı seçmenler için bu seçimde de seyyar sandıklar oluşturuldu. Bu seçmenler, seyyar sandıklarda oylarını kullanabilecek. Bu seçimde ayrıyeten ilk defa, kendileri için hazırlanan şablonla oy kullanacak görme engelliler için her sandığa şablon gönderilecek.

Gümrüklerde oy kullanma süreçleri devam
Yurt dışı seçmen kütüğüne kayıtlı 3 milyon 416 bin 98 seçmen için, 73 ülke ve 156 yerdeki yurt dışı temsilciliğinde sandık heyetleri oluşturuldu. Yurt dışı temsilciliklerindeki oy verme süreci 9 Mayıs’ta sona erdi. Bulunduğu ülkede belirlenen sürede oy kullanamayanların gümrük kapılarında oy verme süreçleri, 17:00’ye kadar sürecek. Yurt dışında kullanılan oy pusulaları, uçaklar ve diplomatik kuryelerle Türkiye’ye getirildi.

Ankara ATO Congresium’daki Yurt Dışı İlçe Seçim Şurası’nda saklanan oylar, tüm yurtta oy verme sürecinin tamamlanmasının akabinde diğer oylarla eş vakitli açılarak sayılmaya başlanacak.

Parlamento seçimlerinde 24 siyasi parti yarışacak
Cumhurbaşkanı seçimi pusulasında, kurayla belirlenen sıralamaya göre, Recep Tayyip Erdoğan, Muharrem İnce, Kemal Kılıçdaroğlu ve Sinan Oğan’ın ismi yer alacak. Fakat adaylardan Muharrem İnce, 11 Mayıs’ta adaylıktan çekildiğini açıkladı. Pusulaların basımı ve dağıtımı tamamlandığı için İnce’nin ismi pusulada yer almaya devam edecek. 28. Dönem Parlamentosu’nu belirlemek üzere yapılacak Milletvekili Genel Seçimi’ne ise 24 siyasi parti ile Türkiye genelinde 151 bağımsız milletvekili adayı girecek. Bazı siyasi partiler, “Cumhur”, “Millet”, “Ata”, “Emek ve Özgürlük” ve “Sosyalist Güç Birliği” ittifakları ismi altında 5 farklı ittifakla seçime giriyor. Bu kapsamda, AK Parti, MHP, BBP ve Yeniden Refah Partisi, “Cumhur İttifakı” ismiyle seçime katılıyor. “Millet İttifakı”nı, CHP, İYİ Parti, Saadet Partisi, Gelecek Partisi, Demokrasi ve Atılım Partisi (DEVA Partisi) ile Demokrat Parti oluşturdu. Yeşiller ve Sol Gelecek Partisi (Yeşil Sol Parti) ile Türkiye Emekçi Partisi (TİP), “Emek ve Özgürlük İttifakı” ismi altına seçime giriyor. HDP de Yeşil Sol Parti listelerinden seçime katılıyor. Zafer Partisi ve Adalet Partisi, “Ata” ittifakı ismi altında, Türkiye Komünist Partisi, Türkiye Komünist Hareketi ve Sol Parti ise “Sosyalist Güç Birliği İttifakı” ismi altında seçime giriyor.

Oy verme yerleri
Kapalı oy verme yerleri, oyların kapalılığını ve seçmenlerin oylarını tam bir hürlük içinde vermelerini sağlayacak, dışarıdan içerisinin gözetlenmesine fırsat bırakmayacak şekilde olacak. Sandık başında görevli partili şura üyeleri, adaylar ve gözlemciler (müşahitler), rozet, amblem ya da partisini belirtir herhangi bir işaret taşımayacak. Sandık kurulu başkan ve üyeleri, göreve başlamadan önce ilk iş sandık başında bulunanlar önünde ant içecek ve sandığın boş olduğunu denetim edecek. Sandık alanında tertibi, sandık kurulu başkanı sağlayacak. Başkan, sistemi bozmaya yeltenenleri uyaracak, uyarıyı dinlemeyenleri sandık alanı dışına çıkarabilecek. Sandık alanında alınacak önlemler, seçmenlerin sandık başı süreçlerini izlemelerini engelleyecek nitelikte olamayacak. Oy verme süreci sırasında hamileler, hastalar, engelliler ve yaşlılara öncelik tanınacak. Sandık başında seçmene, vereceği oy hakkında hiç kimse müdahale, telkin ve tavsiyede bulunamayacak. Seçmenler, oylarını kullandıktan sonra sandık başından ayrılacaklar.

Seçim günü yasakları
Seçim yasakları kapsamında saat 06:00’dan 00:00’a kadar alkollü içki satılamayacak, alkollü ve genel yerlerde alkollü içki verilmesi ve içilmesi yasak olacak. Cümbüş yerleri oy verme mühletince kapalı kalacak, cümbüş yeri niteliğindeki lokantalarda da sadece yemek verilebilecek. Seçim yasaklarına ve belirtilen kurallara uyulmak kaidesiyle saat 18:00’den sonra düğün yapılabilecek. Emniyet ve asayişi korumakla görevli olanlardan öbür kimse silah taşıyamayacak.

Radyolar ve her türlü yayın organlarınca saat 18:00’e kadar seçim ve seçim sonuçlarıyla ilgili haber, tahmin ve yorum yapılamayacak. Radyolarda ve her türlü yayın organlarında 18:00-21:00 saatleri arasında lakin YSK tarafından seçim ile ilgili verilecek haber ve bildirimler yayımlanabilecek. Seçim günü bütün yayınlar, saat 21:00’den sonra serbest olacak, fakat YSK tarafından gerek görülmesi halinde saat 21:00’den önce de yayınların serbest bırakılmasına karar verilebilecek.

Oylar hangi hallerde geçersiz sayılacak?
Seçmenler, cumhurbaşkanına ve milletvekillerine yönelik tercihte bulundukları iki başka oy pusulasını aynı zarfa koyarak sandığa atacak. Önce cumhurbaşkanı seçimine ait oy pusulalarının sayım ve dökümü yapılacak. Zarftan çıkan oy pusulalarında bir seçim cinsine ait olanın geçersiz olması, oburunun geçersiz sayılmasını gerektirmeyecek. “Evet” yahut “Tercih” mührü basılmayan, birden fazla ittifaka, aynı ittifakta yer almayan parti ya da adaya mühür basılması halinde oylar geçersiz olacak. Oy pusulasının bütünlüğünün bozulacak şekilde yırtılması ya da koparılması, pusula üzerine mühür dışında ya da mühür yerine herhangi bir özel işaretin, isim, imza kaşesi ya da parmak izinin basılması da kullanılan oyu geçersiz kılacak. Ayrıca, oy pusulasının bariz bir şekilde karalanması, çizilmesi ya da işaretlenmesi, zarftan işaret amaçladığı taşıyan herhangi bir madde çıkması hallerinde de oylar geçersiz sayılacak. Cumhurbaşkanı adaylarından hiçbirinin, salt çoğunluğu sağlayamaması halinde 28 Mayıs’ta ikinci tur oylama yapılacak. Bunun için daha önce YSK tarafından hazırlanan seçim takvimi işleyecek.