İstanbul
Çok Bulutlu
19°C
İstanbul
19°C
Çok Bulutlu
Çarşamba Yağmurlu
11°C
Perşembe Az Bulutlu
15°C
Cuma Parçalı Bulutlu
16°C
Cumartesi Parçalı Bulutlu
18°C
enflasyonemeklilikötvdövizakpchpmhp
DOLAR
44,8865 EURO
52,9505 ALTIN
6.934,77 BIST
14.484,91 Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
Türkiye’de çocuğa şiddet vakaları neden artıyor?
Türkiye’de çocuğa şiddet hadiseleri neden artıyor?
Adalet Bakanlığı verileri Türkiye genelinde çocukların cinsel istismarına ilişkin soruşturma sayısının 2023’te sekiz yıl öncesinde göre iki katına çıktığını gösteriyor. Buna göre 2023’te başsavcılıklarda yürütülen 66 binden fazla soruşturmanın her birinde en az bir çocuk mağdurdu. Bakanlık, cinsel suçlara verilen cezaların artırılmasıi tedbirlerle bu suçlara karşı “titizlikle” mücadele edildiğini söylüyor. BBC Türkçe çocuğa şiddetin, tedbirlere karşın, neden arttığını araştırdı.
Türkiye İstatistik Kurumu’na (TÜİK) göre 2023 yılında güvenlik ünitelerine giden ya da götürülen mağdur 242 bin 875 çocuğun yüzde 12’ye yakını cinsel istismar nedeniyle mağdur oldu. Bu, yaklaşık 29 bin çocuğa denk geliyor.
Bir çocuğun öldürüldüğü son hadisede, 8 yaşındaki Narin Güran’ın cansız vücudu, kendisinden haber alınamayan 19 günün akabinde, konutundan yaklaşık 1,5 km uzaktaki bir dere kenarında bulundu.
Narin’in vefatına dair soru işaretlerinin devam eden soruşturmayla aydınlatılması umuluyor.
Diğer yandan hak örgütleri geçmişte kamuoyunda tepki toplayan birçok olay yaşandığını “ancak yargı süreçlerinde sonuç alınamadığını” savunuyor.
Uluslararası Çocuk Merkezi (UÇM-ICC) uzmanlarının BBC Türkçe ile paylaştığı örneklerden birkaçı şunlar:
“2016 yılında İzmir’de cinsel istismara maruz kalan 9 yaşındaki Y.K. Çocuk Muhafaza Kanunu’na aykırı biçimde mahkemeye çıkarılmış, fail ile müsabakanın gerilimi sonucunda kalp krizi geçirerek ömrünü yitirmişti.
“13 yaşındaki N.Ç., 27 kişi tarafından cinsel istismara maruz kalmıştı. 2003 yılında başlayan ve 2014 yılına kadar süren dava sürecinde N.Ç. faillerle sayısız kere karşı karşıya getirilmişti. N.Ç.’nin istismara istek gösterdiği kantine varılmış ve dava Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne taşınmıştı.”
BBC Türkçe’nin görüştüğü uzmanlar, hadiselerin sayısının çok daha yüksek olabileceğini, “münferit” olmadıklarını ve Türkiye’de çocuk cinayetlerinin, bayan cinayetleri gibi “sistematik ve politik” olduğunu savunuyorlar.
Bildirilen on binlerce olayın yüzde 85’inde mağdur kız çocukları
Türkiye’de çocuğa şiddete ilişkin resmi bilgiler cinsel istismarla sınırlı.
TÜİK verilerine göre geçen yıl cinsel istismar kurbanı olan yaklaşık 29 bin çocuğun yüzde 85’inden fazlasında mağdur kız çocuklarıydı.
Adalet Bakanlığı verilerine göreyse, Türkiye genelinde başsavcılıkların çocukların cinsel istismarına ilişkin açtığı dosya sayısı 2015 ile 2023 arasında yaklaşık iki katına çıktı.
2023’te yürütülen 66 binden fazla soruşturmanın her birinde en az bir çocuk mağdurdu.
Kadın Cinayetlerini Durduracağız Platformu’nun basına yansıyan haberlerden derlediği verilere göre, 2024 yılının ilk altı ayında en az 14 kız çocuğu ve 205 bayan erkekler tarafından katledildi.
Uluslararası Çocuk Merkezi (UÇM) cinsel istismar olaylarının çocuklara yönelik şiddete dair “buzdağının görünen kısmı” olduğunu söylüyor.
Çocuk hakları alanında çalışan dernek, çocuk istismarı ve çocuklara kötü muamelenin, cinsel istismar kadar, fizikî ve kötü muameleyi, ihmalkâr davranışı, ticari ya da diğer emelli sömürüyü kapsadığının altını çiziyor.
UÇM’den uzmanlar BBC Türkçe’ye, “Türkiye’de çocuğun güçsüzlüğü ve savunmasızlığı en çok çocuğu tanıyan aile üyeleri tarafından sömürülüyor (ensest) ve yaygınlığı çok fazla” değerlendirmesinde bulunuyorlar.
“Rakamsal ve istatistiksel oran olarak aile içi hep göz gerisi edilir ve gerçek oranların çok fazla olduğunu biliyoruz” diye ekliyorlar.
Şiddet mi artıyor, farkındalık mı?
Peki bilgilerdeki artış çocuğa şiddettin arttığını mı yoksa daha fazla bildirimin mi yapıldığı manasına geliyor?
BBC Türkçe’ye konuşan Bayan Cinayetlerini Durduracağız Platformu istekli avukatı İpek Bozkurt, “Hem datalar artıyor hem de görünürlük artıyor” diyor.
Bozkurt’a göre, bayan hareketlerinin çalışmaları ve sosyal medya gibi faktörler şiddet gören bayanların birbirlerinden daha fazla haberdar olmasını sağlıyor.
Uluslararası Çocuk Merkezi, bilhassa aile içi istismarın “görünür hale gelmesinin” bu tezi destekler” nitelikte olduğunu vurguluyor.
Diğer yandan şikayetlerin artmasında Adalet Bakanlığı’nın hukuksal süreçlerde mağdurlara verdiği dayanakların artırmasının da tesirli olabileceği belirtiliyor.
‘Cezasızlık oranı önemli biçimde arttı’
Çocuklara yönelik cinsel istismar suçu Türk Ceza Kanunu’nun (TCK) 103. hususuyla düzenleniyor.
2023 yılında Cumhuriyet başsavcılıklarında soruşturma evresinde karara bağlanan TCK 103’e ilişkin belgelerin yüzde 34’ünde kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildi. 2013’te bu oran yüzde 21’di.
Buna göre 2023’te mahkemede karara bağlanan çocukların cinsel istismarı davalarında da 7 bin 88 sanık için mahkumiyet kararı verildi.
2013’te mahkumiyet kararı verilen sanık sayısı 13 bin 925 olmuştu.
UÇM uzmanları, bu bilgilerle ilgili, “Özetle, elimizde daha fazla çocuğa yönelik cinsel istismar suçu olayı varken, daha az kovuşturma ve mahkumiyet kararı verilen, daha az sayıda sanık bulunuyor” yorumunda bulunuyorlar.
“Bu demek oluyor ki çocuğa yönelik cinsel istismar suçu artarken, cezasızlık oranı da önemli biçimde artmış durumda. Faillerin cezalandırılmadığı bir sistem ise her gün daha fazla vaka ve mağdur üretmeye mahkumdur” diye ekliyorlar.
Çocukları korumak için hangi adımlar atıldı?
Adalet Bakanlığı, çocukların cinsel istismarı hatalarında “cezasızlığın arttığı” sonucunun çıkarılamayacağını savunuyor.
Bakanlığın BBC Türkçe ile paylaştığı verilere göre, cinsel dokunulmazlığa karşı kabahatlerle kontaklı olarak bugün itibariyle 23 binden fazla tutuklu ve hükümlü cezaevlerinde.
Bakanlık, bu suçlara verilen cezaların yasal düzenlemelerle artırıldığına da dikkat çekiyor.
Örneğin, 2016’da yapılan mevzuat değişikliğiyle taarruza uğrayan çocuğun 12 yaşından küçük olması durumunda, ceza alt hududu uygulaması getirildi.
Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasının mühleti 30 yıl yerine 39 yıla çıkarıldı. 15 yaşını bitirmiş çocukların “cebir, tehdit ve hile olmaksızın cinsel bağa girmesi halinde” sanığa verilecek ceza 6 aydan 2 yıla kadar hapis iken, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis olacak şekilde artırıldı.
Türkiye çocukları koruyan birtakım uluslararası kontratlara de taraf.
Birleşmiş Milletler’in Çocuk Haklarına Dair Kontratı Türkiye’de 1995’ten bu yana yürürlükte.
54 husustan oluşan anlaşma 18 yaş ve altındaki herkesin, eğitim, oyun oynama, beslenme, sağlık ve barınma, mahremiyet ve şiddet ile istismardan uzak olma hakkını teminat altına alıyor.
‘Erkek şiddetini yasallaştıran bir altyapı hazırlanıyor’
Kanunlar ve uluslararası mutabakatlar çocuk müdafaa sistemlerinin “yeterince hayata geçirlememesinin” artan şiddetle temaslı olduğunu savunanlar da var.
Uluslararası Çocuk Merkezi, çocuklara yönelik şiddet ve istismarı, “kapalı toplum yapısının hakim olduğu ve ‘aile’ mefhumunun kutsal kabul edildiği” toplumlarda kamuoyuna yansıması “oldukça güç” bir mesele olarak ele alıyor.
Avukat İpek Bozkurt, çocuk cinayetlerinin “kadın cinayetleri aynıi politik” olduğunu düşündüğünü söylüyor.
Bozkurt bunun sebebini şöyle açıklıyor:
“Bu cinayetlerde işlenen hatadan ötürü ceza görmemekten, cezasızlıktan faydalanmak var. Bu da iktidardaki birtakım yöneticilerin, rol model olarak görülen şahısların telaffuzlarının toplumda karşılık bulmasıyla mümkün.
“Yani onlar, şayet işte ‘aile bizim için kıymetlidir, aile içinde ne olursa aile içinde kalır’ diyorsa, yahut ‘şöyle giyinen bayanların hepsi günahkardır’ diyorsa erkek şiddetini yasallaştıran bir altyapı hazırlıyor.”
UÇM uzmanları, Türkiye’nin 2021’de İstanbul Sözleşmesi’nden çekilme kararının “kadın cinayetleri gibi çocuklara şiddeti de artırdığını” savunuyorlar.
Kız çocuğunun zorla evlendirilerek çocuk yaşta anne olması, “kadının yerinin annelikle sınırlandırılması” aynıi toplumsal cinsiyet meselelerinin en acı kimi sonuçlarının kız çocuklarının şiddet görmesi ve vahşice öldürülmesi olduğunu söylüyorlar.
Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın yayınlarına göre, çocuklara yönelik şiddete maruz kalma riskini artıran diğer faktörlerden biri de, yetersiz eğitim.
Cinsel eğitim ve çocuk hakları konusundaki eksiklikler, çocukların kendilerini savunma ve istismarı bildirme kapasitelerini olumsuz etkileyebiliyor.
Buna ek olarak ailelerin sosyoekonomik durumlarındaki kötüleşmeler çocukların şiddet görme riskini artırıyor.
Yorumlar
Benzer Konular
İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından mesleki eğitim için kullanılan Meslek Fabrikası’nın Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından tahliye edilmesinin ardından Büyükşehir tarafından restore edilen Namazgah Hamamı da kapatıldı. İzmir Büyükşehir ...
Tutuklu İBB Başkanı ve CHP'nin cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu, "Biz, Silivri mahkemesinde yalanlarını ve iftiralarını yüzlerine vurdukça, onlar yeni kumpasların peşinde koşuyorlar. Yalanlarını daha büyük yalanlarla örtmeye uğraşıyorlar. Milletten ...
Kahramanmaraş’taki okul saldırısının faili İsa Aras Mersinli’nin çantasını her gün arayan okul yönetiminin faciadan 1 ay önce baskıyla görevden alındığı öne sürülmüştü. Atamanın sebebinin not usulsüzlüğü ve norm fazlası kadro olduğu çıktı. Türkiye ...
Çocuk ve Ergen Psikiyatristi Ayşegül Tonyalı, Kahramanmaraş ve Şanlıurfa'daki okul saldırıları ardından ebeveynlerin toplumsal yargılarla hareket etmemesi gerektiği uyarısında bulundu. Tonyalı, psikiyatri raporları, muayene kayıtları veya tanıların ...
Eski Ülkü Ocakları Genel Başkanı Sinan Ateş suikastı davasının sanıklarından MHP'li avukat Serdar Öktem'in İstanbul'da uzun namlulu silahlarla öldürülmesine ilişkin iddianame tamamlandı. İddianamede, suikastın, suç örgütü çetesi olan "Daltonlar" ve ...
Emek Partisi (EMEP) Gaziantep Milletvekili Sevda Karaca, 5 Ocak 2020'den beri kendisinden haber alınamayan Gülistan Doku soruşturmasına ilişkin Adalet Bakanı Akın Gürlek'in yanıtlaması istemiyle TBMM Başkanlığı'na soru önergesi sundu. Karaca ...