Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması ve Yunanistan’ın savaş uçağı mutabakatları Ege’de güç istikrarını değiştirir mi?

98 gelişmiş ve gelişmekte olan ülkenin hava kuvvetleri üzerine incelemeler yapan ve araştırmalarını kamuya açık şekilde yayımlayan Çağdaş Savaş Uçakları Dünya Rehberi’nin (WDMMA) 2022’de hazırladığı en şimdiki rapora göre; Yunanistan Hava Kuvvetleri’nin envanterinde 372 adet etkin çalışan hava aracı var.

Bunun üçte biri (137 hava aracı) eğitim emelli kullanılan araçlar, yarısı da (188) saldırı emelli kullanılan, savaş ya da çatışma sırasında kullanıma hazır savaş uçakları. Geriye kalan kısmını da taşıma yahut lojistik emelli kullanılan araçlar ve helikopterler oluşturuyor.

Yunanistan Hava Kuvvetleri’nin işçi sayısı da 33 bin.

Yine benzer rapora göre tesirlilik açısından Türk Hava Kuvvetleri, Yunanistan Hava Kuvvetleri’ne kıyasla iki kat daha güçlü. Buna göre Türk Hava Kuvvetleri’nin envanterinde 700’e yakın -pilotlu- hava aracı bulunuyor. Bunların yarıya yakını savaş uçakları, birçok ülkede olduğu gibi yaklaşık üçte biri de eğitim gayeli kullanılıyor.

Şu an Türkiye’nin etkin olarak kullanabildiği; envanterine 20 yıldan uzun süre önce girmiş olsa da modernize edilerek kullanılmaya devam eden 280 savaş uçağı var.

Türk Hava Kuvvetleri’nin 80 binin üzerinde işçisi var.

Yarısından fazlası etkin vazifede olmak üzere 800 bin ordu işçisi olan Türkiye, NATO’nun en güçlü ilk beş ordusu içindeyken, yaklaşık üçte biri faal misyonda olan 375 bin çalışanlı Yunanistan ordusu, her yıl 142 ülkenin askeri gücünü karşılaştıran bir liste yayımlayan GlobalPower’a göre NATO içindeki 10. güçlü ordu.

Yunanistan’ın 30 üyeli NATO içinde 10. sıraya yükselişi de çok eski sayılmaz.

Ülke bu sıraya, bilhassa Doğu Akdeniz’de yaşanan tansiyonlarla birlikte son yıllarda yaptığı savunma yatırımlarıyla yükseldi.

Türkiye, elindeki F-16’ların güncellenmesi için hâlâ ABD idaresinin cevabını beklerken Yunanistan, bundan daha gelişmiş ve yeni versiyonlar olan Fransız imali Rafale ve Amerikan imali F-35’leri satın almaya başladı.

Bu yatırımlar, ülkenin 2011’de yaşadığı ağır ekonomik krizden sonra -ve krize rağmen- sürat kazandı.

İki ülke de hava kuvvetlerinde yüzde 90 oranında, ABD başta olmak diğer NATO ülkelerine bağımlı. Lakin Yunanistan’ın hem işçi eğitimi ve sayısı, hem teknoloji üretimi gibi bahislerde kapasitesinin sınırlı olduğunu not etmek gerekiyor.

Burada yeni bir soru ortaya çıkıyor: Pilot, işçi ve uçak sayısı arasındaki fark ne kadar önemli? Yapılan yatırımlarla Yunanistan, teknolojik alanda kapasitesini daha fazla yükseltebilir mi? 

ABD’li emekli general Hodges, bu sorunun karşılığını “Tek bir sistem her şeyi değiştirme kapasitesine sahip olamaz” diyor lakin Türkiye’nin bu durumu farklı bir şekilde telafi etmemesi halinde işlerin değişebileceğini söylüyor:

“Tek bir uçak modeli yahut silah sistemi, bütün her şeyi değiştirmez. Satın alınan bu sistemleri yönetmek, bakım ve tamiri da çok önemli bir masraf. Bütün paralarını buna akıtırlarsa o zaman diğer gereklilikler için geriye para kalmaz.

“Yani rakamsal olarak bu sistemler bir avantaj sağlamaz. Lakin bu satın almalar kalite açısından bir avantaj sağlayacaktır.

“Eğer Türkiye bunu diğer şekilde telafi etmezse, bu durumun güç istikrarı üzerinde bir tesiri olacaktır.”

Rusya’dan satın alınan S-400 füze savunma sisteminin kesimleri Haziran 2019’da Türkiye’ye ulaşmaya başladı.

ABD, bu sistemlerin NATO sistemleriyle uyumlu olmadığı ve saklı askeri bilgilerin Rusya’nın eline geçebileceği gerekçesiyle Ankara’ya tepki gösterdi ve Temmuz 2019’da yeni jenerasyon savaş uçağı F-35 üretim sürecinden Türk ortaklarını çıkarttı.

Haziran 2022’ye gelindiğinde Yunanistan, ABD’ye 20 adet F-35 satın almak için resmen başvurdu.

Ellerindeki F-16’ların da güncellenmesi için talepte bulundu.

Atina yönetimi, F-35’lerin 2027 ya da 2028’de ülkeye ulaşmasını bekliyor.

Türkiye ise 2021 sonunda bu yana ABD’li Lockheed Martin tarafından üretilen 40 adet F-16 ve 80’e yakın F-16 modernizasyon kiti almak için ABD’ye yaptığı müracaatın sonucunu bekliyor.

4. jenerasyon sayılan F-16 Blok 70’lerde sürat büyük oranda artırılırken Viper F-16’lar da radarı nedeniyle 4+ kategorisinde bedellendiriliyor.

Türk Hava Kuvvetleri, programdan çıkarılmadan önce 100 adet F-35 almayı planlıyordu.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, o dönem “F-35’te yaşananlar kararlığımızı artırdı, inşallah kendi savaş uçağımıza kavuşacağız” açıklaması yapmıştı.

Ankara, 2010 yılında 5. jenerasyon bir yerli savaş uçağı için çalışmalara başladığını açıklamış; 2018 sonunda da Milli Muharip Uçak (MMU) ismi verilen TF-X uçaklarının üretimine resmen başlamıştı.

TX-F’lerin ilk test uçuşunun 2025’te yapılması; seri üretime de 2030’da başlanması planlanıyor.

Eğer planlandığı giderse, 5. jenerasyon savaş uçaklarının Türk Hava Kuvvetleri’ndeki mevcut filonun yerini alması 2040’ı bulacak.

Bu esnada ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya ise 6. kuşak için çalışmaya başladı bile.