Ukrayna savaşı: Rusya neden stratejik Yılan Adası’ndan çekildi?

Yaroslav Lukov & Paul Kirby Karadeniz’in kuzeybatısındaki bu küçük, kayalık ada Ukrayna’yı işgalinin ilk gününde Rusya tarafından ele geçirildi …

Dünya

02.07.2022 08:33

A⁺

A^-

Yaroslav Lukov & Paul Kirby

Karadeniz’in kuzeybatısındaki bu küçük, kayalık ada Ukrayna’yı işgalinin ilk gününde Rusya tarafından ele geçirildi ve o günden beri savaşta uzunluğundan büyük rol oynadı.

Ukrayna’yı dört aydan fazla müddettir bombardımana tutan Rus kuvvetleri, Yılan Adası’nı (Ukrayna’da bilinen ismiyle Zmiinyi Adası’nı) terk etti.

Rusya, tahıl ihracatını engellemediğini kanıtlamak için “iyi niyet jesti” olarak buradaki güçlerini geri çektiğini söylüyor. Fakat Moskova tahıl depolarını bombalamaya devam ettiğinden Ukrayna bu iddiayı reddetti.

Savunması zor

Ada, havadan ve denizden her taraftan akına açık olduğu için askeri uzmanlar, burayı savunmakla görevli küçük garnizonu (önce Ukraynalılar, sonra Ruslar) “kolay hedef” olarak niteliyor.

Rusların 24 Şubat’ta ele geçirdiği Yılan Adası, Ukrayna kıyılarına 35 km uzakta; yani kıyıdan füze, topçu ve drone taarruzlarının menzili içinde.

Ukrayna ordusu da bunu yaptı ve adaya ve oraya asker ve ağır silah taşıyan gemilere ataklar düzenledi.

Nisan ayında Karadeniz Filosunun amiral gemisi Moskva’nın batırılmasıyla Rusya’nın kuzeybatı Karadeniz’deki uçaksavar kabiliyetleri çok önemli ölçüde zayıfladı.

Bu da Kremlin’in Yılan Adası’na uçaksavar sistemleri ve radyo-elektronik savaş sistemleri getirme uğraşlarını açıklıyor. Fakat Karadeniz’deki ana deniz üslerinden çok uzakta olduğundan Rusya için adayı savunması lojistik bir kabusa dönüştü.

Tüm taarruzlarına karşın Ukrayna’nın deniz kapasitesi çok sınırlı olduğundan adaya kendi kuvvetlerini çıkaramadı.

Ukraynalı askeri uzman Oleh Zhdanov, Yılan Adası’na asker konuşlandırmanın her iki taraf için de mantıklı olmadığını, çünkü bunların kolay hedef haline geleceğini söylüyor. Bunun yerine, adaya yaklaşan herhangi bir maksadı vurma kabiliyetini korumak gerektiğini savunuyor.

Bu benzeyenzamanda Ukrayna’nın Karadeniz’deki en büyük limanı Odessa’ya ve Karadeniz’in kuzeybatı bölgesine daha fazla güvenlik sağlayacaktır.

Önemli bir kayalık

Rusya hali hazırda Ukrayna’nın Karadeniz kıyılarının büyük bir kısmını, ayrıyeten Kırım Yarımadası’nı ve Azak Denizi’nin tamamını denetim ediyor. Yılan Adası’nın elde tutulması Odessa’nın tesirli bir şekilde abluka altına alınmasını kolaylaştırmış ve Ukrayna tahılının ihracatını imkansız hale getirmişti.

Bu benzeyenzamanda Karadeniz kıyılarının da hücuma açık olması demekti ve Kiev’deki askeri uzmanlar Rusya’nın S-400 uzun menzilli hava savunma sistemleri kurabileceğine dair telaşlarını dile getirdiler.

Rusya’nın adayı denetim etmesi NATO üyesi Romanya için de hem Köstence limanı hem de Tuna Irmağı ağzındaki trafik bakımından tehdit oluşturuyordu..

Stratejik açıdan çok önemli bu bölge benzeyenzamanda petrol ve gaz rezervleri açısından da güçlü.

Potansiyel bir değişim

Rusya’nın adadan çekilmesi Ukrayna için yalnızca sembolik bir zafer değil, stratejik bir muvaffakiyet. Rusya açısından ise hem bir gerileme hem de utanç verici bir yenilgi.

Ancak bu gelişme savaşın gidişatını çok önemli ölçüde değiştirmeyecektir. Rusya, Donbas’ın doğusunun tamamını ele geçirmeye ve savaşın başında ele geçirdiği güneydeki diğer bölgeleri elinde tutmaya odaklanmış durumda.

Yılan Adası Karadeniz’in son derece stratejik bir bölgesinde ve sofistike füze sistemleri kurmak için ideal bir noktada olsa da nihayetinde küçük bir kayalık.

Asıl soru, Rusları buradan çıkardıktan sonra Ukrayna’nın savaştan harap olmuş iktisadını canlandırmak için tahıl ihracatına yeniden başlayıp başlamayacağı. Rus savaş gemileri Karadeniz’deki hakimiyetlerini sürdürürken, tesirli bir donanma gücüne sahip olmayan Ukrayna’nın bu şansı şimdi çok az.

Ukrayna, Rusya’nın Odessa’dan gelen tahıl konvoylarına eşlik etme teklifini, limanın dışındaki mayınların temizlenmesini gerektireceği için reddetti.

Türkiye hem Rusya hem de Ukrayna ile muahedeye varmak için etkin uğraş gösteriyorbu etapta bunun da gerçekleşme ihtimali uzak görünüyor.

Önümüzdeki birkaç hafta Ukrayna’nın ihracatı için çok çok önemli görülüyor; çünkü yeni hasat Temmuz’da başlıyor.

Moskova versiyonu

Analiz: Steve Rosenberg, BBC Rusya Editörü

Artık şuna alıştık: Rusya, gelişmeler konusunda Ukrayna ya da Batılı hükümetlerin sunduğundan çok farklı bir versiyon ortaya koyuyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada Rus birliklerinin yalnızca “verilen görevleri” tamamladıkları ve adadan ayrıldıkları iddia ediliyor. Ayrıyeten, Rusya’nın Ukrayna’dan besin ihracatını engellemediğini göstermek için ayrılışı “iyi niyet jesti” olarak nitelendiriyor.

Aylardır uğruna savaşılan Yılan Adası’nın stratejik kıymeti ve Rus kuvvetlerinin işgalden bu yana Ukrayna’da “iyi niyet jestleri” yapmadığı düşünüldüğünde, bu anlatıma Rusya dışında inanan pek olmayacaktır.