Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin Netanyahu hakkında tutuklama emri ne anlama geliyor?

İsrail, Hamas’ın askeri kanadı İzettin El-Kassam Tugayları komutanı Muhammed Deyf’i Temmuz’da gerçekleştirilen bir hava saldırısında öldürdüğünü duyurmuştu.

Hamas, Deyf’in mevtini doğrulamadı.

Uluslararası Ceza Mahkemesi ise, Deyf hakkında tutuklama buyruğu çıkardığına dair açıklamada başsavcılığın İsrailli ve Filistinli makamlardan edinilen bilgiler ışığında Deyf’in “öldürüldüğünü yahut hayatta olduğunu tespit edecek pozisyonda olmadığına” dair yargı öncesi mahkemeye bilgilendirme yaptığı vurgulandı.

Açıklamada bunun üzerine Deyf hakkında tutuklama buyruğu çıkarılması yönünde karar alındığı belirtildi.

ICC Başsavcısı Kerim Han, Mayıs’ta Netanyahu, Gallant, Deyf, eski Hamas önderleri İsmail Haniye ve Yahya Sinvar hakkında tutuklama buyruğu çıkarılması için başvurmuştu.

ICC, Haniye ve Sinvar’ın ölümlerinin ardından Ağustos ve Ekim aylarında isimlerinin belgeden çıkartılması yönünde karar verdi.

Haniye Temmuz’da İran’ın başkenti Tahran’da düzenlenen bir suikastla, Sinvar ise Ekim’de Gazze’de İsrail askerleriyle girdiği çatışmada öldürüldü.

Netanyahu: ‘Yahudi tersi bir karar’

İsrail Başbakanı Netanyahu, X hesabından yaptığı bir paylaşımda ICC’nin aldığı kararı “Yahudi karşıtı” olarak niteledi.

Netanyahu, kendisinin ve eski İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant’ın, “sivil vefatları önlemek için elimizden geleni” yapmalarına rağmen ICC tarafından “yanlış bir şekilde” bilerek sivilleri hedef almakla suçlandığını söyledi.

İsrail başbakanı ayrıyeten Lahey merkezli mahkemenin verdiği tutuklama buyruğu kararının geçerliliğini kabul etmeyeceklerini vurguladı.

Gallant da sosyal medyadan yaptığı paylaşımda kararı sert sözlerle eleştirdi.

Gallant, tutuklama buyruğunun “dünya çapında demokrasilerin terörle uğraşı hakkında tehlikeli bir içtihat teşkil ettiğini” söyledi.

ICC kararıyla ilgili ABD Başkanı Joe Biden da yazılı açıklama yaparak tepki gösterdi.

Biden, “ICC her ne ima ederse etsin İsrail ve Hamas arasında denklik yoktur” dedi ve “güvenliğine tehditlere karşı çoğu zaman İsrail’in yanında duracağız” tabirlerini kullandı.

Avrupa Birliği Dışişleri ve Güvenlik Siyaseti Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, tutuklama buyruklarının uygulanması gerektiğini söyledi.

AB ülkelerinden ise farklı açıklamalar geldi.

İspanya, İsveç ve Norveç karara uyacaklarını duyurdu.

İtalya Savunma Bakanı Guido Crosetto ise kararı doğru bulmadığını ama “uygulamak zorunda olduklarını” söyledi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise tutuklama buyruğunun “adaletin tecellisi bakımından umut verici” olduğunu kaydetti.

Şimdi ne olacak?

Eski Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) Yargıcı İstek Türmen, ICC’nin İsrailli siyasetçiler ve Hamas lideri hakkında tutuklama kararı çıkarmasını BBC Türkçe’ye değerlendirdi.

Türmen, kararın alınmasıyla birlikte ICC’ye taraf olan ülkelerin, bu isimlerin topraklarına ayak basmaları halinde gözaltına alınıp ICC savcılığına teslim etme yükümlülüğü altına girdiğini söyledi.

Eski AİHM yargıcı, hakkında ICC’de tutuklama kararı olan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in durumunu hatırlatarak Netanyahu, Gallant ve Deyf’in seyahat etmesinin zorlaşacağını vurguladı.

Türmen, kararın Gazze’de işlendiği iddia edilen savaş cürümleri ve insanlık aksisi suçlar bakımından kıymetine su sözlerle değindi:

“Duruşma öncesi daire, tutuklama kararını verirken kanıtların geçerli olduğunu, cezai sorumluluğun olduğunu kabul ediyor.”

Türmen, bu isimlerin ICC’de gıyaben yargılanamayacağını, lakin tutuklanıp Lahey’e götürüldükleri takdirde yargılanabileceklerini de belirtti.

“Savaş suçlularının gıyabında yargılama olmuyor. Cezai sorumluluğu olduğuna karar vermiş ki tutuklama yetkisi veriyor savcılığa ve ICC’ye taraf olan ülkelere.”