Vangelis: “80’li yıllarda parlayan bir yıldız daha söndü”

İsmini sade bir şekilde “Vangelis” olarak duyuran ünlü sanatkarın 17 Mayıs 2022’de vaktimizin ölümcül virüsünün komplikasyonları sonucu çok sevdiği göklere yükselişi yalnız Yunanistan halkını değil, tüm dünyadaki müzik severleri duygulandırdı. 79 yaşında 3 ay sonra son nefesini vereceği Paris’teki hastaneye girinceye kadar, kendisi için “hayat iksiri” olarak nitelendirdiği piyanosunun başında son yapıtı üzerinde çalışmıştı. En son röportajında “benim yapıtlarım sinema soundrack’larıyla ünlü oldu. Meğer şimdi piyasaya sürmediğim yüzlerce yapıtım var. Bunları bir düzene sokmaya çalışıyorum” demişti. 60’lı yıllarda Yunanistan’a getirdiği elektronik müziğin, bunu takip edecek olan yıllarda dünya müziği sahnelerine gireceğini kendisi bile tahmin etmiyordu. Vangelis, mesleğine 1967’de kurduğu “Aphrodite’s Child” isimli Yunan müzik gurubu için bestelediği müziklerle, gurubun ses sanatkarı Demis Russos’un yıldızını parlatarak başlamıştı. 1975’te kümeden ayrıldıktan sonra Londra’ya yerleşen Vengelis’in ismi dünya sahnesinde ilk defa, 1981 İngiltere üretimi Chariot Of Fire ( Ateş Arabaları) sinemasındaki bestesi için aldığı Oscar mükafatı ile duyulacak ve büyük beğeni kazanacaktı. Bilim kurgu sineması Blade Runner, 1492: Cennetin Keşfi, Alexander’ı, NASA’nın “2001 Mars Odyssey” projesi için bestelediği Mythodea izledi ve bestekarın yıldızı daha da parlamaya başladı. https://www.youtube.com/watch?v=NSenxpUxvpU

Pekala kimdi Vangelis?
1943’te Yunanistan’ın Volos kentinin Agrias ilçesinde doğan Vangelis Papathanassiou, ilk çocukluğunda, içine kapanık biri olarak tanımlanıyordu. Vangelis ve Christophe Colomb’un hayatını oynayan Gerard Depardieu Cennetin Keşfi sinemasının galasında… Sokakta diğer çocuklarla oynamak yerine annesinin çaldığı piyanoya, mutfaktaki raflardan indirdiği tencere, kapak, tabak ve bardaklardan çıkardığı seslerle eşlik etmeyi tercih ediyordu. Kendi seslerini çıkarmaya hatırlamadığı kadar erken yıllarda başlamıştı. Vangelis’in, hiçbir müzik dersi almadan; nota öğrenmeden, konservatuvara gitmeden edindiği bir “kulak terbiyesi”, müzik sevdası vardı. Hoş Sanatlar Akademisi mezunu olan Vangelis’in diğer bir tutkusu da fotoğraftı. Onu yakından tanıyanlara göre, “notalarını yazdığı kağıda bile bir ressam biçimler verirdi.” Uzun saçları ve beyaz sakallarıyla ‘hippi’ imajını bırakmayan Vangelis’in, müziği kadar kendine özgün mütevaziliği ve duygusal karakteri, Rolls Royce kullanmasına pürüz değildi.

Tezatlar Vangelis’in dünyaya bakışıydı.

Vangelis, kainatın bilinmeyen karmaşık tarafı ilezamanda ahengi üzerine baş yorarak elektronik müziğe yönlendiğini söylüyordu. Müziğin de tıpkı kainatı bir kodu olduğuna inanan Vangelis, bir defasında “müzik cihana biçim verebilecek kadar kuvvetlidir” demişti. Vangelis Kendisini yakından tanıyanlara göre, “Vangelis hayatta ne yaptıysa büyük bir tutkuyla yapmıştı. Yemekten, sigara içmeye, seyahat etme dileğine ve tabii ki piyanosu başında tuşlara dua edercesine basarken” Vangelis için arkadaşlık ve müziğe olan tutkusu, kendisi için en yüksek bedellerdi.

Para ile olan ilgisini ise Yunan devlet kanalı ERT ile yaşadığı bir olaydan öğrendik. Vangelis 1982’de Oscar mükafatı aldığı yıl, ERT’nin isteği üzerine haber bülteninin giriş müziğini bestelemişti. ERT yetkilileri kendisine ne kadar istediğini sorduğunda “Para istemem, Paris’e bir teneke zeytin yağı ile bir kalıp beyaz peynir gönderin kâfi.” demişti. Vangelis, tıpkı vatandaşı olduğu bestekarlar Demis Russos, Mikis Theodorakis’ın olduğui, dünya müzik hafızasında ölümsüzleşti.