Yahya Sinvar: Hamas’ın 23 yılını İsrail hapishanelerinde geçiren yeni siyasi lideri

Dünya

07.08.2024 12:30

A⁺

A^-

Hamas, Tahran’da öldürülen siyasi lideri İsmail Haniye’nin yerine Yahya Sinvar’ı seçti.

İsrail, bugüne kadar örgütün Gazze sorumlusu olan Sinvar’ı 7 Ekim saldırısının mimarlarından biri olmakla suçluyor.

62 yaşındaki Sinvar, yaygın olarak Ebu İbrahim ismiyle tanınıyor.

Sinvar, 1962’de Gazze Şeridi’nin güneyindeki Han Yunus Mülteci Kampı’nda doğdu.

Anne ve babası Aşkelonluydu, lakin Filistinlilerin “Nakba” (Felaket) olarak isimlendirdiği olaydan sonra mülteci oldular.

Filistinliler, İsrail’in 1948’de kuruluşunun akabinde çıkan savaşta kitlesel olarak göçmüş yahut yerlerinden edilmişti.

Sinvar, Han Yunus Erkek Ortaokulu’nda eğitim gördü. Gazze İslam Üniversitesi’nden Arap lisanı alanında lisans derecesi ile mezun oldu.

ABD merkezli niyet kuruluşu Washington Yakın Doğu Siyaseti Enstitüsü’nden Ehud Yri, Sinvar ile hapishanede dört defa röportaj yapan bir uzman.

Yri, o devirde Han Yunus’un Müslüman Kardeşler’in “kalesi” olduğunu söylüyor. Kampın daha sonra Hamas için de benzeyenbir ehemmiyet kazandığını ekliyor.

Sinvar İsrail’de ilk defa 1982’de, 19 yaşındayken “İslami fliyetler” nedeniyle gözaltına alındı.

1985’te tekrar gözaltına alınan Sinvar o periyotta, Hamas’ın kurucusu Pir Ahmed Yasin’in itimadını kazandı.

Tel Aviv’deki Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü’nden kıdemli araştırmacı Kobi Michael, ikilinin “çok ama çok yakın” olduklarını söylüyor.

Michael’a göre bu yakın bağlantı Sinvar’a hareket içinde avantaj sağladı.

Sinvar, Hamas’ın iç güvenlik örgütü El-Mecid’i kurduğunda yalnızca 25 yaşındaydı.

El-Mecid, kelamda ahlâka aykırı suç işleyenleri ve İsrail ile işbirliği yaptığından şüphelenilen şahısları yakalayıp öldürdüğü tezleriyle kötü bir üne kavuştu.

Ehud Yri, Sinvar’ın, İsrail ile işbirliği yaptığından şüphelenilen çok sayıda kişinin “vahşice öldürülmesinden” sorumlu olduğunu iddia ediyor. “Bu şahıslardan kimilerini direkt Sinvar öldürdü. Sinvar bundan gurur duyuyordu. Bana ve diğerlerine bundan bahsediyordu,” diyor.

Ancak Kahire Üniversitesi Ekonomi ve Siyaset Bilimi Fakültesi’nden Mustafa Kemal El Eyyid, Hamas başkanlarının vahşetine ilişkin birtakım savların abartılı olduğu ikazında bulunuyor.

El Eyyid, İsrail’in örgütle ilgili argümanlarına kuşkuyla yaklaşılması gerektiğini söylüyor.

Sinvar 1988’de tutuklandı, İsrail tarafından 12 Filistinliyi öldürmekten suçlu bulundu ve dört defa ömür uzunluğu hapis cezasına çarptırıldı.

Cezaevi yılları

Sinvar, 1988’den 2011’e kadar yaklaşık 23 yılı İsrail hapishanelerinde geçirdi.

Sinvar mahpusta İsrail gazetelerini okuyarak İbranicesini geliştirdi, bu lisanı akıcı şekilde konuşmaya başladı.

Yri de kendisinin Arapçayı akıcı şekilde konuşabilmesine rağmen, Sinvar’ın onunla hep İbranice konuşmayı tercih ettiğini söylüyor.

Cezaevinde, bir kısmını hücre cezası olarak geçirdiği bu devrin Sinvar’ı daha da radikalleştirdiği ifade ediliyor.

Kendisini mahkumlar arasında lider olarak konumlandıran Sinvar’ın, onlar ismine cezaevi yetkilileriyle müzakerelerde bulunduğu ve mahkumlar arasında disiplini sağladığı söyleniyor.

Kobi Michael, Sinvar’ın Gazze’ye döndüğündelider olarak kabul edildiğini, “aynı vakitte çok acımasız, agresif ve karizmatik” olduğunu söylüyor.

Bu büyük oranda, hayatının uzun yıllarını İsrail hapishanelerinde geçirmesi ve Hamas’ın kurucu üyesi olmasının taraftarlarının gözünde getirdiği “prestijden” kaynaklanıyordu.

Sinvar, 2013 yılında Hamas’ın Gazze Şeridi’ndeki Siyasi Ofisi’ne seçildi. 2017’de ofisin başına geçti.

Sinvar’a acımasızlığı ve şiddet konusundaki şöhreti nedeniyle “Han Yunus Kasabı” lakabı takıldı.

Sinvar’ın, “zimmetine para geçirmekle” ve “eşcinsellikle” suçlanan Hamas komutanı Mahmud Ishtivi’nin 2015 yılında gözaltına alınmasından, işkence görmesinden ve öldürülmesinden sorumlu olduğu iddia ediliyor.

Sinvar, 2018 yılında uluslararası medyaya verdiği bir brifingde, ABD’nin İsrail Büyükelçiliğini Tel Aviv’den Kudüs’e taşımasına yönelik protestoların bir modülü olarak binlerce Filistinlinin Gazze Şeridi’ni İsrail’den ayıran sınır çitini aşmasına destek sinyali vermişti.

Öte yandan Sinvar’ın İsrail’le süreksiz ateşkesleri, rehine ve mahkum takasını, Filistin Yönetimi ile uzlaşmayı desteklediği pragmatik periyotları de oldu.

Michael, Sinvar’ın birtakım muhalifler tarafından aşırı ölçülü olduğu gerekçesiyle eleştirildiğini söylüyor.