Zelzele bölgesinde güvenlik sorunu var mı?

Alican Uludağ

Kahramanmaraş’ın Pazarcık ve Elbistan ilçelerinde 6 Şubat’ta meydana gelen 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki sarsıntılar Kahramanmaraş’ın yanı sıra Gaziantep, Şanlıurfa, Diyarbakır, Adana, Adıyaman, Osmaniye, Hatay, Kilis, Malatya ve Elazığ’da ağır yıkıma neden oldu. Sarsıntıda enkaz altında kalanları kurtarma çalışmaları sürerken, bölgeden güvenlik sorunu haberleri gelmeye başladı.

Depremler sonrasında bölgede gerçekleşen hırsızlık, yağma, güveni berbata kullanma, bilişim sistemlerini kullanarak dolandırıcılık olaylarına ilişkin 232 olayla ilgili olarak Cumhuriyet Başsavcılıkları tarafından soruşturma başlatıldı.

Soruşturmalar kapsamında 11 ilde 97 şüpheli tutuklandı, 22 şüpheli hakkında adli denetim kararı verildi.

Deprem bölgesinde güvenliği kim sağlıyor?

DW Türkçe, zelzele bölgesinde yaşanan güvenlik meselesine mercek tuttu. Zelzelesi vuran bölgelerde, emniyet ve jandarma benzeri birçok güvenlik kurumunun binası zarar gördü, birçok polis ve jandarma enkaz altında kaldı. Bu nedenle bölgede otorite boşluğu oluştu. Şuan sarsıntı bölgesinde güvenliği Türk Silahlı Kuvvetleri’ne (TSK) bağlı askerler ile çevre vilayetlerden sevk edilen polis ve jandarmalar kısmen sağlıyor.

Ancak sosyal medyaya yansıyan imgelerden, zelzele bölgesinde hırsızlık ve yağma olaylarının yaşandığı görülüyor. Lakin bu olaylara müdahalede güvenlik vazifelilerinin yetersiz kaldığı belirtiliyor. Bu nedenle yağmacı oldukları iddia edilen şahıslara siviller müdahale ediyor. Siviller tarafından üç kişinin linç edilerek öldürüldüğüne ilişkin görüntüler de sosyal medya hesaplarında yayımlandı. Hatay’ın Antakya ilçesinde ailesinin ilaç muhtaçlığını karşılamak için eczaneden ilaç ararken yağmacı zannedilen Yusuf ve Mehmet isimli iki kardeş de vatandaşlar tarafından darp edildi.

Jandarma karakolunda işkence iddiası

Yine gözaltına alınan birtakım şüphelilerin asker ve polisler tarafından darp edildiği imgelere sosyal medyaya yansıdı. Hatay’ın Altınözü ilçesine bağlı Büyükburç Köyü’nde 11 Şubat’ta kardeşiyle birlikte gözaltına Ahmet Güreşçi, götürüldüğü Altınözü Jandarma Karakolu’nda argümana göre darp edildi. Burnunda kırık olduğu tespit edilen Güreşçi’nin beyin kanaması geçirdiği belli oldu.

Olayı dikkatle takip eden Çağdaş Hukukçular Derneği’nden (ÇHD) avukatlar, DW Türkçe’ye şu bilgileri verdi:

“Olay günü, kardeşi Sabri Güreşçi’yi gözaltına almak için askerler ateş açarak eve giriyor. Bu sırada kardeşi Ahmet Güreşçi ‘siz kimsiniz’ deyince ‘sen de gel’ diyorlar. Karakolun kapısına giden babayı görüştürmüyorlar. Baba bu sırada karakoldan battaniye ile bir kişinin çıkarıldığını görüyor. Aracı takip ediyor. Hastaneye gelince askerler babayı, ‘Sabri ile seni görüştüreceğiz’ diye geri gönderiyor. Sabri’yi eşiyle görüştürüyorlar. Telefonda yalnızca iki saniye ‘Sabri iyiyim’ diyebiliyor. Babası şüpheleniyor yeniden hastaneye gidiyor. Polislerin müsaadesiyle cesetlere bakıyor ve oğlunu teşhis ediyor. Sabri ile de görüştük, ağır işkence görmüş durumda. Kaburga kırıkları var. Yüzü gözü mosmor. Hareketsiz hâle gelinceya kadar dövmüşler.”

Bakan Bozdağ: Yağma var

Yetkililerden ise bahse ilişkin farklı açıklamalar geldi. Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, 12 Şubat’ta yaptığı açıklamada, zelzele bölgesinde tespit edilen 75 yağmalama olayı ile ilgili 57 kişinin tutuklandığını ifade ederek “Hırsızlık ve yağma hatalarında 24 saat olan gözaltı müddeti 4 gün olarak uygulanacaktır. Hırsızlık ve yağma kabahatleriyle faal mücadele için bu değişiklik yapılmıştır” dedi.

Soylu: Yağma görmedik

İçişleri Bakanı Süleyman Soylu ise bölgede yağma görmediğini iddia etti. 13 Şubat’ta Kahramanmaraş’ta yaptığı açıklamada konuşan Soylu, “Kahramanmaraş merkezli zelzele afetini yönettiğimiz şu süreçte yaşadığımız tek güvenlik sorunu yağmacılık değil, yalancılıktır” dedi. Bu bölgede güvenliği sağlamak için yaklaşık 80 bin şahsa ek olarak 5 bin bekçi gönderdiklerini belirten Soylu, bekçilerin gece boyunca sokaklarda dolaşacağını kaydetti.

Soylu, 31 Ocak’tan 5 Şubat’a yani zelzele vaktine kadar Türkiye’de mal varlığına karşı meydana gelen 9 çok önemli hatada toplam sayının 744 olduğunu kaydetti. Sarsıntıdan bugüne kadar yeniden gün döneminde yani 6 Şubat’la 13 Şubat arası meydana gelen olay sayısının ise 511 olduğunu savunan Soylu, “Nereden bakarsanız bakın, yüzde 30, 35’lik bir azalma varken biz Kahramanmaraş’tayız, bir yağma görmedik” dedi.

Erinç Sağkan: Güvenlik zafiyeti var

Türkiye Barolar Birliği (TBB) Başkanı Erinç Sağkan, düzenlendiği basın toplantısında sarsıntı bölgesindeki güvenlik sıkıntılarına da işaret etti. Güvenliğin sağlanmasına ilişkin önemli zafiyet yaşandığını belirten Sağkan, “Yurttaşların can ve mal güvenliğinin sağlanması devletin asli görevi olup, bu kamu hizmetinin sağlamasında süreklilik temeldir. Her ne şart altına olursa olsun, yurttaşlarımızın can ve mal güvenliklerinin sağlanamaması kabul edilemez. Devletin birinci varlık sebebi, tam da bu türlü vakitlerde bu güvenliği sağlamaktır” diye konuştu.

Sağkan, bu zafiyetin bir sonucu olarak, çeşitli hırsızlık ve yağma iddiaları gündeme geldiğini; ayrıyeten bu hataların faili olduğu ileri sürülen bireylere işkence ve kötü muamele yapıldığı yönünde imajların yayımlandığını anımsattı. Bu duruma, ayrımcı bir nefret lisanının eşlik ettiğini anlatan Sağkan, “Altını çizerek ifade etmek isteriz ki, işkence ve kötü muamele yasağı mutlaktır. Bu yasağın ihlali, hiçbir şart altında kabul edilemez bir insanlık suçu olup bu kabahatlerde zamanaşımının işlemediğini de hatırlatırız. Hukuk devletinde kanun önünde herkes eşittir ve suçu ispatlanana kadar masumiyet karinesi, suç ve cezaların yasallığı unsuru geçerlidir. Bu konulara ilişkin tesirli soruşturma yürütülmesi, faillerin açığa çıkarılarak cezalandırılmaları devletin en çok önemli yükümlülüklerindendir” değerlendirmesini yaptı.

Nadi Türkarslan: Güvenliğin sağlanması devletin görevi

DW Türkçe’ye konuşan emekli Cumhuriyet Savcısı, Avukat Nadi Türkarslan, her kim olursa olsun yağmacı diye yakalanan şahıslara kötü muamelede bulunulmasını kanunların yasakladığını kaydetti. Bunu bilhassa kamu vazifelilerinin yapmaması gerektiğini belirten Türkarslan, “Onlarda suç ağırlaşmış haliyle ortaya çıkıyor. Hatalıyı yakalamak ve hatalının güvenliğini sağlamak da kamu vazifelilerinin sorumluluğunda. Orada görevli şahıslar bunu yapıyorsa affedilmez suç” dedi.

Türkarslan, sarsıntıdaki mağdurların güvenliğinin sağlanması ve suçun önlenmesinin devletin temel görevi olduğunu kaydetti. Zelzele bölgesine arama kurtarma ekibi aynıi güvenliği sağlaması için destek asker ve polis de sevk edilmesi gerektiğini belirten Türkarslan, kamu gücünün hukuku ihlal etmemesi gerektiğini kaydetti.