Güney Koreliler için ‘Kaç yaşındasın?’ neden cevabı zor bir soru?

Güney Koreliler için “Kaç yaşındasın”? sorusu hiç de kolay yanıtlanabilecek bir soru değil. Bu ülkede bir bebek doğduğunda bir yaşında kabul edilir. Yılbaşı geldiğinde, yaşlarına bir yıl daha eklenir. Yani, Aralık’ta doğan bir bebek birkaç hafta içinde iki yaşında sayılır. Lakin Güney Kore Cumhurbaşkanı seçilen Yoon Suk-yeol, bu asırlık yaş hesabının kaldırılması için adım atıyor. Yoon’un bu iş için görevlendirdiği komitenin başkanı Lee Yong-ho, Güney Kore’yi dünyanın geri kalanıyla çizgiye çekmek üzere yaş hesabını standartlaştırmaya çalıştığını söyledi. Farklı yaş hesaplamalarının “sürekli baş karışıklığı” ve “gereksiz sosyal ve ekonomik maliyetler” yarattığını belirtti. Yaygın bir şekilde benimsenmiş görünse de yeni adımların uygulanıp uygulanmayacağı konusunda kuşkular dile getiriliyor.

Bir soru, üç karşılık
Güney Kore’de kişinin yaşını hesaplamanın üç yolu var. Resmi olarak ülkede, 1962’den beri çoğu yasal tarifte ve idari süreçlerde kişinin doğum tarihini kullanan uluslararası hesaplama sistemi kullanılıyor. Diğer resmi prosedür ise bebeklerin 0 yaşında doğduğu ve her 1 Ocak’ta bir yaş kazandığı hesap formülü. Buna göre, Aralık 2020’de doğan bir bebek, aslında o yılın Aralık ayında iki yaşında sayılması gerekirken Ocak 2022’de bu yaşa ulaşmış sayılıyor. Bu sistem, esas olarak, askerlik hizmeti de dahil olmak üzere nüfusun çok önemli bir kısmını etkileyen hukukî maksatlı yaş hesabı ya da istismara karşı korunması gereken gençlerin yaşını belirlemek için kullanılıyor. Bir de toplumdaki herkes tarafından daha yaygın kullanılan, herkesin doğumda otomatik olarak bir yaşında olduğunu ve doğum tarihlerinden bağımsız olarak her yılbaşında bir yaş aldığını hesaplayan “Kore yaşı” tekniği var. Bu tekniklere göre, Güney Koreli ünlü K-pop grubu BTS’nin 30 Aralık 1995 doğumlu Kim Tae-hyung (V), klâsik Kore hesabı ile 28 yaşında, uluslararası hesaplamaya göre 26 yaşında, ya da diğer resmi Kore yaş hesabına göre de 27 yaşında. BTS’den V’nin yaşı, sorana göre üç farklı şekilde söylenebilir

Önemli mesele
Kimileri için yaş yalnızca bir sayıdan ibaret olabilir, ama yaş Güney Kore’de çok ciddiye alınan bir husus. Kore Üniversitesi Kore Lisanı ve Edebiyatı Kısmı’nda profesör Shin Ji-young, “Güney Koreliler için, birinin kendilerinden daha yaşlı olup olmadığını anlamak, sosyal bağlamda birinin ismini öğrenmekten daha kıymetlidir. Bu, bireye nasıl hitap edileceğini ve gerekli unvanı seçmek açısından çok önemlidir” diyor. Kore yaş hesabı geleneğinin kökenleri Çin’e ve Asya’nın farklı bölgelerine dayanıyor.

Fakat Güney Kore’nin yaşı hala bu şekilde hesaplayan tek ülke olduğuna inanılıyor. Hansung Üniversitesi Hukuk ve Siyaset profesörü Kim Eun-ju’ya göre, “Küreselleşme Korelileri uluslararası yaş hesabı konusunda daha fazla bilinçlendirdi. Korelilerin bu hesap formülleri ile alay edildiğini hisseden gençler üzerinde tesirli oldu.” Alay konusu olmak bir yana, izlenen siyasetlerin Güney Koreliler üzerinde de gerçek tesirleri oldu. Örneğin birtakım ebeveynler, Aralık ayındaki bebeklerinin okulda ve bunun sonucunda da hayatın ilerleyen devirlerinde dezavantajlı olacağından telaş ettikleri için doğum kayıtlarıyla oynamaya çalışıyor. Pandemi sırasında da sağlık yetkililerinin, aşıda yaş aralığını belirlemede hem uluslararası yaş hesabı hem de Kore yaş sistemini birlikte kullanması çok fazla baş karışıklığına neden olmuş ve yaşın standardize edilmesi istikametinde davetler artmıştı. Lee ayrıyeten daha önce ek fiyatlar ve emeklilik için yaş tarifiyle ilgili baş karışıklığı nedeniyle yüksek mahkemeye giden bir davaya atıfta bulunarak, Kore yaşının getirdiği “gereksiz sosyal ve ekonomik maliyetlere” vurgu yapıyor.

Güney Kore’nin yeni cumhrubaşkanı Yoon Seok-yeol

Geleneği terk etmek mi?
Bu, Güney Koreli yetkililerin tek bir yaş hesaplama yolu oluşturmaya çalıştığı ilk teşebbüs değil. 2019 ve 2021’de, iki milletvekili aynı şekilde yasa tasarıları önermiş,fakat bu teklifler Kore Meclisi’nde onaylanmamıştı. Öte yandan uzmanlar, idari bir bakış açısıyla teklife katılmalarına karşın, yeni tedbirin Kore toplumu için ne manaya geldiği konusunda ikiye bölünmüş durumda. Dankook Üniversitesi Doğu Çalışmaları Araştırma Merkezi’nden Jang Yoo-seung, “Toplumumuz geleneği terk etme konusunda pek kaygılı görünmüyor. Kendi yeganeliğimizi ve kültürümüzü terk edip daha monoton hale gelme riski altında mıyız?” diyor. Lakin herkesin üzerinde anlaşabileceği şey, uluslararası yaş hesabı kabul edilse bile, Korelilerin resmi yahut gayri resmi olarak yakın vakitte “Kore yaşını” kullanmaya son vermeleri pek mümkün değil.