Hamas’ın siyasi lideri Haniye, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile görüşecek: Ziyaret neden önemli?

Erdoğan, 17 Nisan’da AKP Grup Toplantısı’nda yaptığı konuşmada, İsrail taarruzları sonucunda çocuklarını ve torunlarını yitiren Haniye ile telefonda görüştüğünü ve hafta sonu kendisiyle bir araya geleceğini açıklamıştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, aynı konuşmada Hamas’ı Kuvayı Milliye’ye benzetmiş, Haniye için de “Filistin davasının lideri” tabirini kullanmıştı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, 19 Nisan günü gazetecilerin Haniye ziyaretinin gündemine ilişkin sorularını cevapsız bıraktı ve “Gündemi biz Sayın Haniye ile kendi ortamızda tutalım ve ona göre adımlarımızı atalım” dedi.

Hamas siyasi başkanının ziyareti, son günlerde dikkatlerin Gazze’de yaşananlardan uzaklaşıp İran-İsrail tansiyonuna odaklandığı bir periyotta gerçekleşmesi açısından önemli.

Türkiye, bölgenin iki çok önemli ve rakip ülkesi arasında yaşanan askeri tansiyonun hem yeni bir bölgesel savaşı tetiklemesi hem de Gazze buhranını gölgelemesi sonucunu yarattığı için kaygılı.

Dışişleri Bakanlığı, İsrail-İran gerilimi ile ilgili olarak 19 Nisan’da yaptığı yazılı açıklamada, bu korkusunu, “Tüm tarafları, daha büyük bir çatışmaya yol açabilecek adımlardan kaçınmaya davet ediyoruz. Uluslararası toplumun önceliği, Gazze’deki katliamın durdurulması ve Filistin devletinin kurularak bölgemizde kalıcı barışın sağlanması olmalıdır” sözleri ile kamuoyunun dikkatine getirdi.

Türkiye, bu nedenle diplomatik uğraşlarının odağına ateşkes ve iki devletli tahlil perspektifine yeniden dönülmesini yerleştirdi.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ve Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın’ın CIA Yöneticisi William Burns ile geçen hafta yaptığı ağır temasların gündeminde de ateşkes görüşmelerinin önündeki tıkanıklığın aşılması için hangi adımların atılması gerektiği mevzuları yer aldı.

Bu temaslarda, ateşkes, rehinelerin ve Filistinli tutukluların serbest bırakılması aynıi bahislerde hangi adımların atılabileceği, İsrail ve Hamas tarafının orta noktada nasıl buluşturulabileceği hususlar değerlendirildi.

Hamas’tan beklentiler neler?

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın 17 Nisan’da Katar’a yaptığı ziyaret sırasında Katarlı yetkililer ve Haniye ile yaptığı görüşmelerde dekonu ele alındı.

Fidan, Katar Dışişleri Bakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Tani ile yaptığı basın toplantısında, iki devletli tahlil fikrine sıcak bakan birçok Batılı ülke olduğunu lakin bunların Hamas’la ilgili telaşları nedeniyle adım atamadıklarını kaydetti.

Fidan, Haniye ile yapılan görüşmelerde Hamas’a ilişkin olumsuz algıların giderilmesi için neler yapılması gerektiğini ele aldıklarını kaydederken “Ben daha önce de Batılı muhataplarımla yaptığım görüşmelerde de söyledim. Yıllardır Hamas’la yaptığımız siyasi görüşmelerde kendilerinin 1967 hudutları içerisinde kurulacak olan bir Filistin devletini kabul ettiklerini ve Filistin devletinin kurulmasını müteakip Hamas’ın ayrıyeten silahlı kanadının olmasına gerek kalmayacağını, kendilerinin bir siyasi parti olarak hayatlarına devam edeceklerini bana ilettiler” sözlerini kullandı.

İstanbul’da yapılacak görüşmelerde de bu taraftaki adımların nasıl daha güçlendirilebileceği ve Hamas’ın hangi mesajları vermesi gerekeceği mevzuların ele alınması öngörülüyor.

Ankara, ateşkes konusunda Hamas’ın esneklik gösterdiğini lakin İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu’nun süreci durdurma niyetinde olmadığını düşünüyor.

Filistin uzlaşı hükümeti kurulabilecek mi?

Ateşkesin sağlanması durumunda sorunun kalıcı bir şekilde tahlili için masaya getirilen tekliflerden biri iki devletli tahlil kapsamında 1967 sonlarına dayalı başşehri Doğu Kudüs olan bağımsız bir Filistin devletinin kurulması.

Türkiye bunun sağlanması için en çok önemli adımlardan biri olarak yıllardır süren Hamas-Fetih grupları arasındaki uyuşmazlığın sonlanması ve tarafların süreksiz bir uzlaşı hükümeti kurarak uluslararası toplumun önüne çıkmalarını görüyor.

Böyle bir gelişmenin İsrail’in uluslararası platformda elinin zayıflamasına yol açacağı yapılan değerlendirmeler arasında.

Cumhurbaşkanı Erdoğan da bu mevzuda her iki tarafla ağır müzakere gerçekleştiren başkanlardan biri olarak öne çıkıyor.

Erdoğan, geçen sene Temmuz ayında iki tarafın başkanıyla Ankara’da görüşmüş ve bir an önce uzlaşıya varmaları telkininde bulunmuştu.

İstanbul’da Cumartesi günü yapılacak görüşmelerde gündeme gelmesi beklenen mevzuların başında bu da yer alıyor.

İnsani yardımlar da gündemde

İstanbul görüşmelerinde Gazze’ye dönük insani yardımların artırılması ve daha faal ve süratli ulaştırılmasına ilişkin hususlar da ele alınacak.

Türkiye, buhranın başladığı Ekim ayından bu yana Gazze’ye 45.000 insan yardım gönderdiğini ve böylelikle bu alanda birinci sırada yer aldığını kaydediyor.

Haniye’nin İstanbul’da olduğu gün Mısır Dışişleri Bakanı Semih Şükri’nin de Türkiye’de olması bilhassa ateşkes ve insani yardımlar benzeri mevzularda kilit pozisyonda olan Mısır’la görüş alışverişi açısından dikkat alımlı bir gelişme.

Şükri’nin İstanbul’da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile görüşmesi ve akabinde iki bakanın basın toplantısı gerçekleştirmeleri bekleniyor.